Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PLACITO

Gramatyka
  • Formyplacito, placitata, , placitans
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -orum -ntis
  • Rodzajnijakimęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. tractare, pacisci
    • 2. paciscendo statuere, transigere
  • II.
    • 1. iure agere
    • 2. decernere, sententiam ferre
  • III.
    • 1. deprecari, veniam petere
    • 2. + iuridice in ius vocare
  • IV. acceptare?

Pełne hasło

PLACITO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • Dc.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
I.
1. prowadzić rozmowy, pertraktować; tractare, pacisci
UrkBBr p. 236 (a. 1287) : damus episcopo ... omnimodam securitatem ... ad colloquium in Opol veniendi... nobiscumque p-ndi et recedendi.
CodEp ΙII p. 550 (a. 1435) : consiliarios ad ... convencionem ... dirigere ad tractandum et p-ndum.
DŁUG. Hist. I p. 28 (=IIΙ p. 40 ed.nov.) : induxisse se in animos ... cum hoste potius quam cum fratre se p-turos.
N. sensu latius transl. :
rozmawiać; colloqui
SCARB. Sap. I p. 351 : si in ecclesiis p-vit (inter quaestiones confitenti faciendas enumerantur ).
AKapSąd III p. 365 (a. 1467) : intravit tabernam ... p-ndo, conversando cum laycis.
Occ. in malam partem
PommUrk VI p. 419 (a. 1309) : cum illo socio contumaci ceteri ... consocii sui taliter p-bunt, quod ipse et alii ... similia facere pertimescant.
2. uzgodnić, ustalić; paciscendo statuere, transigere
PommUrk IIΙ p. 50 (a. 1288) : ratificamus ... que ... cum prelibatis ciuitatibus ... usque ad hodiernum diem p-ta fuerant et condicta.
Ib. IV p. 257 (a. 1306) : inter nos ... pvimus istum modum.
Ib. VII p. 172 (a. 1328) : cum illustribus principibus ... p-vi concordiam et sum unitus taliter quod etc.
KodMaz(L) p. 91 (a. 1379) : divisionem talem inter filios nostros ... fecimus, p-vimus, disposuimus et ordinauimus perpetuis temporibus duraturam.
Ita saepius.
Syn.
disponere, ordinare (ut supra). Simili sensu placitantem statuere:
KodKKr II p. 293 (a. 1403) : ordinauimus et totaliter p-ntes statuimus.
Part. perf. loco subst.
placitata,, -orum n. układy; pacta
ArHist IV p. 167 (a. 1307) : inter alia nostra cum ipso duce p-ta tandem in hoc ... secum concordauimus quod [etc. (item] *Lites I p. 426, a. 1311).
*KodPol II p. 667 (a. 1334) : si ... rex Ungarie ... omnia acticata, p-ta et ordinata nobiscum ... super promissione conservacionis ... castri ... non promitteret servatura.
*Lites II p. 47 (a. 1412) : captivos ... contra acta et p-ta inter eos habita ... detinent.
II.
1. wytoczyć sprawę sądową, prowadzić proces; iure agere
LiegnUB p. 49 (a. 1324) : actoresque cum reis ... ad agendum et respondendum ... ad presenciam antedictorum iudicum p-ntes.
KsgRachKr p. 72 (a. 1324) : terminus ... finalis ad p-ndum ... siue ad aquirendum siue ad perdendum dari deberet ... coram iudicio memorato.
KsgŁawKr p. 71 (a. 1371) : Heinricus ... ad omnem suam causam p-ndam contra quemlibet (sic ) personam suum ... procuratorem effecit ... Iohannem.
Ib. p. 103 (a. 1373) : Stachna Stanislaum eius maritum ad repetendum et p-ndum pro III quartalibus do mus ... statuit ... procuratorem.
Part. praes. loco subst.
placitans,, -ntis m. strona w sądzie; pars in iudicio
KodWp III p. 271 (a. 1365) : omnes ... appelaciones quibus se p-ntes ... ad nostrum conspectum ... evocaverint ... in nostro castro ... Kalissiensi ... iudicentur.
Ib. VI p. 422 (a. 1398) : secundum voluntatem, consensum et arbitrium p-ncium seu litigancium.
2. rozsądzać, wydawać orzeczenie sądowe; decernere, sententiam ferre
Lites I p. 433 (a. 1326) : spondemus ... arbitros ex utraque parte eligere ad p-ndum inter nos super terra Pomoraniensi.
LhnUrk I p. 133 (a. 1331) : causa ... iudiciaria ... debet ... coram iudice nostro per nos ducem sc. deputato p-ri, iudicari et terminari ordine iuris ... observato.
KodWp II p. 449 (a. 1332) : quicunque se trahit de iudicio provinciali ante nostram faciem ... talis tractus ... ibidem in Vrowenstat p-ri debet... quousque totaliter finietur.
N. constr. ad I-II: indicatur quid
a. sq. acc. , cf. et saepius. b. sq. pro, cf. supra 634,55 et
KsgŁawKr p. 292 (a. 1396) : Margaretha ... constituit eundem ad ... p-ndum pro eisdem bonis cum fratre suo.
CodEp I 2, p. 224 (a. 1463) : fuit ... pro eo inter nos et predictam dominam ... crebris vicibus p-tum.
c. sq. super, cf. supra 634,40. indicatur quocum (inter quos) a. sq. dat. ?
DŁUG. Op. p. 624 : describitis ... quod nonnullis hostilia mollientibus debeat p-ri (nisi cum omissum ).
b. sq. cum, cf. et saepius. c. sq. inter, cf. et 29.
III. singularia: aliquem
1. przeprosić; deprecari, veniam petere
StPPP IX p. 13 (a. 1417) : promisit ... abatem ... p-re sub pena X marcarum.
2. iuridice pozwać przed sąd; in ius vocare
ArPrawn X p. 197 (a. 1407) : Johannes ... obligavit se ... coram ... scabinis dare responsivam super illis pecuniis ... in quibus Janko ... ipsum iuridice p-vit.
IV. sensu non satis certo: przyjąć? acceptare?
CantMAe nr 30, v. 8b (saec. XIV) : infans utero meo fatur Logos, dum Tua vox mis aure fide p-atur (alluditur ad Vlg. Luc. 1,4 ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)