Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PLACITUM

Gramatyka
  • Formyplacitum, placidum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. + ad (iuxta, secundum) placitum (voluntatis in voluntatem alicui) voluntas, arbitrium. Explicat ad arbitrium
    • α. + ad placitum alicui esse (cedere) placere
    • β. + ad placitum recipere i.q. in bonam partem
    • γ. + placitis alicuius exponi morem gerere
  • II.
    • A.
      • 1. eccl. procerum provinciae a principe convocatorum conventus concilium
      • 2. conventio paciscendi gratia acta
    • B.
      • 1. actus paciscendi, contractus faciendi
      • 2. pactum
    • C.
      • 1. iudicium
      • 2. lis coram iudice intenta, iuris actio pecunia in iudicio solvi solita
    • D.
      • 1. iudicis decretum
      • 2. pecunia in iudicio solvenda

Pełne hasło

PLACITUM s. PLACIDUM, -i n.
  • F.
  • G.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
I. wola, chęć, postanowienie; voluntas, arbitrium. Explicat
GLcerv p. 679 : p-um ex vsu communi significat meram voluntatem.
Occurrit praec. in formula ad (iuxta, secundum) placitum (voluntatis vel in voluntatem alicuius)(vel alicui) wedle uznania, zgodnie z życzeniem; ad arbitrium
VAdAnt p. 37, 20 : secundum p-um archipresulis sui ad apostatricem gentem pergere cepit.
DokKKr I p. 10 (a. 1245) : fratres praedicatores abnegantes ... semetipsos elegerint in altissima paupertate Christo pauperi ad p-um famulari.
DokMp I p. 50 (a. 1336) : concedimus sculteto ... liberam voluntatem scultetiam ... commutare iuxta p-um suum et successorum suorum.
KsgŁawKr p. 3 (a. 1366) : cum quibus aedificiis habet disponere tanquam cum propriis secundum p-um eius voluntatis.
AGZ VIII p. 127 (a. 1456) : partes remiserunt se ad quatuor senes homines ... quos elegerunt eis ad p-um.
AKapSąd II p. 593 (a. 1469) : secundum p-um et voluntatem ... custodis ... exsolvere promisit.
Ita saepius.
N. phil.
significare:
GŁOG. Alex. II fol. S IIa : significare ad p-um ... est significare rem ... sed ... dictio significat seipsam naturaliter.
BYSTRZ. Elench. fol. p VIIb : quodlibet nomen significat ad p-um, ideo potest non significare.
Item
significativus :
WROCŁ. Dial. fol. A IVb : uerbum est vox significatiua ad p-um cum tempore.
Ib. fol. A IIIb : nomen est vox significatiua ad p-um sine tempore.
Simili sensu
ex (in, pro) placito (voluntatis) ( KodPol I p. 96, a. 1275 ; KsgHenr p. 89, saec. XIII ex.ex ; KodMp II p. 211, a. 1307 ; Tom. I p. 14, a. 1506 ; *Dogiel IV p. 311, a. 1542 et saepius).
Opp.
extra placitum:
GLb p. 78 : extra p-um «besz voley, nad volyą».
Locut. verbales
α. ad placitum alicui esse (cedere) odpowiadać, podobać się; placere
KodLit p. 196 (a. 1415) : quod vestra serenitas treugas ... vellet firmiter obseruare ... ad p-um nobis cedit.
APozn II p. 175 (a. 1486) : ubi sue ... paternitati ad p-um fuerit.
Simili sensu
quoad placitum videri:
ZapSądWp I p. 210 (a. 1404) : conuertet pecuniam quoad p-um meliori suo sibi uidebitur.
β. ad placitum recipere uznać za miłe; i.q. in bonam partem
*Tom. IV p. 243 (a. 1517) : recipiendo id ad meum p-um ... mansi contenta.
γ. placitis alicuius exponi stosować się do życzeń; morem gerere
CodVit p. 447 (a. 1419) : fraternitati vestre referimus gratiarum acciones pariterque nos vestris p-is exponi.
II.
A.
1. zjazd dostojników zwoływany przez władcę; procerum provinciae a principe convocatorum conventus
MPH I p. 274 (Thietmar) : ibi Ratisbonae habito regali p-o militi ... Henrico ... ducatum dedit Heinricus rex.
*PommUrk V p. 388 (a. 1318) : duces et principes ... in monasterio et bonis faciunt p-a seu publica parlamenta, ad que cum magna multitudine equitum ... accedentes bona ipsius monasterii impignorant.
*Dogiel V p. 180 (a. 1519) : infames ... nec ad p-a vel concilia nobilium aliquatenus admittendos duximus.
Occ. eccl. sobór; concilium
AKap p. 359 (a. 1578) : iuramentum ... de servanda ... fide catholica iuxta oecumenicum Tridentinum p-um.
2. spotkanie, zjazd celem przeprowadzenia pertraktacji; conventio paciscendi gratia acta
Lites II p. 389 (a. 1388) : certus dies p-i tractatuum et convencionis ... receptus exstitit et statutus.
SSrSil I p. 349 (saec. XV ex.ex) : diem p-i coram ... legato et principibus Slesie designarunt.
Hoc sensu praec. pl.
CodVit p. 7 (a. 1385) : terminum p-orum parati sumus ... tecum in festo sanctae individue Trinitatis ... observare.
*Dogiel V p. 81 (a. 1384) : propter verborum implicitam multitudinem ... tractatus et p-a usque in sequentem feriam secundam translata fuerant.
CodVit p. 16 (a. 1388) : post ultimam diem eiusdem convencionis p-is et tractatibus finitis ... federa pacis ... constituimus ... observare.
ChrPP p. 532 : quin durarent displicencie inter fratres ad VI ... annos, quibus tractatus et p-a facta sunt plurima inter eos.
Ita saepius.
Iuxta posita
colloquia ( Dogiel I p. 52, a. 1423) , conventio (cf. et CodVit p. 376, a. 1416) , tractatus (cf. et 9 et saepius).
B.
1. pl. pertraktacje, zawieranie umów; actus paciscendi, contractus faciendi
MARTIN. OP. Marg. fol. d IVb : qui dies sunt a iudiciis et p-is custodiendi.
Ib. fol. f IVa : ferie legitime ad festiuandum et ad p-a secularia non exercenda ponuntur.
JAC. PAR. Serm. fol. 147a : non vt p-a in templis tractent, non vt negocientur, emant aut fabulentur.
Id. Var. II p. 301 : violacio sabbati siue sacrarum festivitatum ... hoc in vecturis, hoc in mercandis, hoc in mechanicis artibus, hoc in p-is negociorum secularium.
2. umowa, ugoda; pactum
CodSil(M) II p. 215 (a. 1218) : si ab aliquo ex nobis contra hoc p-um fraus vel impedimentum ... opponeretur ... missa est excommunicatio a Paulo ... Laurentio ... episcopis.
AGZ XIX p. 505 (a. 1465) : ex amicabili composicione ... fideiussores ... tale fecerunt p-um et ordinem pro omnibus debitis.
Iuncturae verbales (ad A-B):
pactum(-a) exercere (cf. ), tractare (cf. ), facere (cf. et saepius).
C.
1. posiedzenie sądu; iudicium
SchlUrk p. 272 (a. 1188) : si quis domum ... alteri exposuerit et possessor res suas rehabere voluerit, domum illam ... tribus vicibus p-is burgravii aut sculteti exhibere debet ad redimendum. Ib. infra p. 273: tempore p-i si quis scabinum in sede iudiciaria sedentem in quaerimoniam ponere praesumpserit etc.
*CodSil(M) II p. 87 (a. 1211) : si civis contra hospitem ... querelam habuerit, pro qua p-um burgravii vel scultheti expectare deberet ... statuimus, ut eadem die cum causa mota fuerit, terminetur.
KsgHenr p. 96 (saec. ΧΙII ex.) : super inpeticione predicta dux ... diem p-i constituit in Munsterberch.
Ita saepius. Simili sensu pl.
PommUrk ΙII p. 44 (a. 1288) : ne ad prouincialia uel generalia terre nostre p-a que uulgo «lantdhink» (Germ. ) vocamus, sint astricti, sed in dictis bonis sua generalia seu singularia pergant p-a fratres Cistercienses.
Lites III p. 49 (a. 1414) : littere citatorie non facta mencione de termino p-orum ... sunt obtente.
2. sprawa sądowa, proces; lis coram iudice intenta, iuris actio
LiegnUB p. 135 (a. 1353) : si aliquis ... aliquem ... de nostris ciuibus p-is aliquibus inpetere vellet vel per modum iuris inpugnare illis, iudex ... Legnicensis ... esse debet quantum ad iusticiam copiosus.
KsgŁawKr p. 2 (a. 1373) : Hannus ... ab omnibus hiis p-is per eundem Judeum factis exigente iusticia liber est sentenciatus.
Meton. opłata sądowa; pecunia in iudicio solvi solita
KodWp III p. 439 (a. 1375) : tercium denarium de singulis causis et p-is minimis et magnis nobiscum sc. cum episcopo dividendo conservabit scultetus.
D.
1. pl. orzeczenie sądu; iudicis decretum
Lites I p. 431 (a. 1325) : quemlibet hominem ... ad tenenda iusta p-a et debitam obedienciam ac iusticiam exhibendam prefatis principibus inducere volumus.
KodPol IV p. 4 (a. 1332) : si quis ... de judicio hereditario ad judicium provinciale se traheret, talis tractus ibidem in Vrowenstat ... finaliter debet p-is terminari.
GLb p. 78 : p-a «skazovanye ortilow».
2. opłata sądowa; pecunia in iudicio solvenda
*KodMaz(K) p. 43 (a. 1136) : subiunximus ecclesiae Gnesnensi plenarias decimaciones annone, mellis ... tabernarum p-orum, pellicularum ... porcorum, thelonei.
*Ib. p. 45 : plenarias decimaciones annone, mellis ... de p-o, de tabernis, de foro, de theloneo (item CodPom p. 614, a. 1240; PommUrk II p. 396, a. 1278).
PommUB p. 43 (a. 1235) : coloni monasterii ... liberi sint ab omni onere secularis exactionis, videlicet advocatie, communis p-i, expedicionis, urbani operis vel qualiscunque servicii nostri.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)