- F.
- G.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- N.
- O.
CracArt suppl. I p. 52 (a. 1411) : cum ... uxore sua permanere et maritali affectione pertractari.
AKapSąd II p. 906 (a. 1461) : cum qua ... in uno (sic ) domo ... visus est commanere et eam carnaliter pertractari.]
I.
1.
dotykać; manibus
tractare, contrectare.
N.
curiose
przeszukiwać;
perscrutari
MARTIN. OP. Chr. p. 352 : curiose ... bursam p-ns literas imperatoris conspexit.
2.
med.
okładać; obtegere
THOM. Med. p. 305 : regio matricis et muliebria bene cum herbis p-entur.
II.
A. aliquem
1.
obchodzić się z kimś, postępować, traktować;
tractare, uti (aliquo modo), v. gr.
benivole (
ArPrawn I
p. 237, saec.
XV in.in
et saepius),
caritative (
ArHist ΧII 2,
p. 291, saec.
XIV ex.ex)
, favorabiliter (
PommUrk II
p. 443, a.
1281
et saepius),
honorifice (
AnnMp
p. 27, a.
1249
; honorabilissime:
CodVit
p. 715, a.
1426
; item omni honore, benevolentia et caritate, syn. prosequi:
PP II
p. 171,
a. 1453
; magnis et immensis honoribus:
*CodEp II
p. 247, a.
1430)
, magnifice (
ChrMp
p. 17
), in pura amicitia (se
mutuo:
Dogiel I
p. 11, a.
1460),
etiam
pro vero et legitimo canonico (syn. tenere:
KodWp III
p. 736, a.
1399)
; opp. male (
HistTart
p. 95
)
, severe (
AKapSąd ΙII
p. 371, a.
1480)
, verbis indecentibus (
CodEp II
p. 259, a.
1431).
N.
locut.
α.
verbis et factis et
consilio
i.q. commercium habere
KodWp V p. 590 (a. 1437) : partes ... rancorem ... dimittant... et se verbis et factis ... et consilio publice et oculte p-ent.
β.
(in) expensis
dać utrzymanie;
victum alicui
praebere
KodWp II p. 589 (saec. XIV med.) : si ... villam ... eos ministeriales ... expensis non p-ant nec procurant etc.
KodMp III p. 209 (a. 1367) : quem nuntium ipse scoltetus in expensis pbit.
Item
epularum administratione :
DŁUG. Hist. I p. 92 (= I p. 151 ed.nov.) : epularum protelata administratione opipare p-antur.
Praec.
de coniugibus
affectione coniugali (se invicem:
ArHist ΙII p. 346,
a. 1472
et saepius), maritali vel
matrimoniali affectione
vel affectu (
ArHist V
p. 93, a.
1410
;
ZabDziej II
p. 62, a.
1483
; cf.
et saepius),
in favore matrimoniali (
AKapSąd II
p. 41, a.
1418)
, prout
vel uti uxorem (
KodWp IX
p. 119, a.
1428
;
AKapSąd III
p. 43, a.
1475)
, ut maritum (honeste:
AKapSąd III
p. 220, a.
1422)
, carnaliter (
KodWp VIII
p. 119, a.
1428
; et
).
2.
singulare (fungitur vice vocis
pertrahendi)
zmuszać;
compellere,
cogere
ChrMp p. 22 : nonnullas uxores nobilium oppressione ad suos amplexus p-ntes famuli.
B.
aliquid
zajmować się czymś, sprawować, wykonywać; agere,
tractare,
praec.
negotia (
KodWp I
p. 191, saec.
XIII med.med
et saepius).
Syn.
transigere
(
DŁUG. Hist. IV
p. 538
;
;additur
apud aliquem:
CodEp III p. 155, a. 1471 : pro nonnullis ... negotiis ... apud eius regiam maiestatem p-ndis).
Dicitur
bono ordine (
ŹrWaw I
p. 50, a.
1476,
item debito fine (praesentia:
*PommUrk VI
p. 421, a.
1309)
.
Ceterae iuncturae notabiliores:
α.
bellum:
WAPOW. Chr. p. 172 : rex ... coeptum bellum p-re coepit.
β.
colloquium cum aliquo:
KodMaz(K) p. 329 (a. 1230) : nobis ... ad colloquium procedentibus cum duce Cunrado ... p-ndum.
JAC. PAR. RefEccl p. 262 : quam gratum dulceque colloquium anima devota cum suo dilectissimo sponso saepe p-re consuevit.
Simili sensu
pertractare nude positum,
cf.
infra II B 1.
γ. cultum divinum (sollicite
et constanter, syn. augere:
AGZ VII
p. 73, a.
1427
; peragere
ib. V
p. 95, a.
1439)
; simili sensu divina
vel munda ministeria (
KodWp I
p. 131, a.
1233)
vel mysteria (
VINC.
p. 395
;
DŁUG. Op.
p. 98
)
;,
item sancta (
StPPP IV
p. 69, a.
1423).
δ.
iur.
iudicium (inter aliquos, de iudice
AConst
p. 6, a.
1233
et saepius);
syn.
observare (
ŁASKI ComPriv
fol. 11a
)
; simili sensu causam (
KodPol II
p. 20, a.
1238
;
Lites I
p. 85,
1338
;
PP V
p. 127, a.
1429
;et saepius).
Item de partibus in
iudicio
causam
prowadzić proces; iure
agere
ArPrawn X p. 94 (a. 1401) : incole ... coram ipsorum iudicio causas p-ent et ius experientur.
PrPol p. 113 (a. 1400) : pueri constituerunt suum procuratorem in causa, quam habent cum Johanne p-re.
ε. miraculum (circa aliquem:
VSt
p. 343
).
ζ.
tormenta (
CodSil II
p. 90, a.
1361).
Mediopass. odbywać się, dziać się, zachodzić; fieri, agi, exsistere
*Dogiel I p. 439 (a. 1502) : nosti ... quae hodie p-antur, quam cuncta in tumultu sint.
III.
A.
1.
rozważać, szczegółowo badać, przemyśleć;
considerare, examinare, perpendere.
Syn.
recensere (
DŁUG. Op.
p. 6
).
Additur
secum (tacito
corde:
VAdAnt
p. 18,
13
;
MARTIN. OP.
Chr.
p. 189
)
;, (sedula) mente (
KodWp I
p. 113,
a. 1230
et saepius), vario mentis discursu (cf.
infra 500,13).
2.
omawiać, przedstawiać (na piśmie); (scripto)
tractare
VITELO Persp. p. 131 : omnium uisibilium generalibus passionibus p-tis operi finem damus.
THOM. Med. p. 7 : in Lilio capitulo de alopicia ... de natura et generacione pilorum ... plenius p-atur(ita ib. saepius).
KodMp III p. 358 (a. 1385) : cuius scolteti causa vendicionis in hac litera p-atur.
B.
1.
prowadzić rozmowę, rozmawiać; colloqui,
discutere
KodWp III p. 719 (a. 1399) : Sta nislaus ... recognovit, quod ... Nicolaus nunquam de hoc facto cum ipso p-vit.
RFil XXV p. 147 (saec. XV ex.) : p-bant «gadaly» de vobis.
2.
pertraktować, uzgadniać drogą rokowań;
tractare,
tractando constituere
PommUrk VI p. 175 (a. 1323) : si ... excesserimus post sonam p-tam.
KsgRachKr II p. 139 (a. 1396) : debet stare huiusmodi florenorum composicio ... sicut ... fuit inter ipsos antea oretenus p-tum.
Constr.
ad A-B:
a.
sq.
acc.
b.
sq.
de. c.
sq.
enunt.
interrog.
KodMaz(K) p. 112 (a. 1185) : considerans et sepe p-ns, quam bonum ... esset, si etc.
DŁUG. Op. p. 125 : quid sibi ... vellet visio, vario mentis discursu p-bat.
BYSTRZ. Log. fol. f Ia : de isto, an sit bene dictum, alias p-bitur.