Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARTICULARIS

Gramatyka
  • Formyparticularis, particulare, particulare, , particulare
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. qui partis est, portionalis, non integer
    • 2. qui ad partem pertinet (opp. generalis, totalis).
      • α. + studium generale) schola superior (praeter universitatem studiorum)
      • β. iur.+ termini iudiciorum terrestrium sessio ordinaria
  • II.
    • 1. qui ad singulos spectat, singularis, specialis,
      • α. theol.
      • β. milit.+ certamen, dimicatio proelium parvum, concursatio, duellum
    • 2. phil. singularis, uni tantummodo (rei) proprius.
    • 3. + in particulari per singula, singulariter
  • ΠI. insolitus, eximius, singularis
  • IV. mus. vocum musicalium designatio conscripta

Pełne hasło

PARTICULARIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • N.
[comp. magis particularis:
GOST. Th. fol. e IVb : procedant formae processione magis particulari et magis composita.
Cf. infra 122,21. particularior : GOST. in MatFil XI p. 27 : particularior causa.
CALLIM. in
Tom. I App. p. 11 (a. 1448) : quid esse particularius potest.
Cf. Th. X 1, 512,65.]
I.
1. częściowy; qui partis est, portionalis, non integer
KodMp IV p. 65 (a. 1399) : de et super predicta parte ville ... totali vel p-i.
Cf. Th. X 1, 513,26 sqq.
2. dotyczący części, niepowszechny, ograniczony liczbowo lub terytorialnie; qui ad partem pertinet (opp. generalis, totalis). Glossae Pol.
RFil XXIV p. 48 (saec. XV med.med) : generalis p-is «pospoliti, ossobny».
Iuncturae notabiliores
capitulum ( KodWp III p. 62, a. 1357 et saepius), congregatio ( ŹrWaw I p. 50, a. 1476) , conventio (in qualibet terra: ArPrawn I p. 157, a. 1444 ; provinciae: DLUG. Hist. I p. 75 = I p. 134 ed.nov.) , conventus (palatinatus: RegPerc p. 72, a. 1576) , forum et nundinae ( CodEp III p. 429, a. 1496) , expeditio bellica (opp. generalis: KodWp VII p. 462, a. 1411 et saepius), teloneum ( CorpJP III p. 595, a. 1520 ; opp. capitale ib. supra). Occ. de homine capitaneus (opp. generalis: KodTyn p. 412, a. 1457).
N.
α. studium (opp. generale) szkoła (wyższa) nie będąca uniwersytetem; schola superior (praeter universitatem studiorum)
MATTH. Prax. p. 94 : studia generalia pereunt et p-ia.
CulmUB p. 556 (a. 1473) : fratres ... nobis ... supplicarunt, quatenus ipsis scholam sive studium p-e ... exercere admitteremus.
Simili sensu
schola :
Concl. p. 63 (a. 1491) : hospiciati studentes ... cogantur ad ... moram ... habendam in domibus universitatis vel scholis p-bus.
AKapSąd III p. 208 (a. 1524) : eum esse studentem alme universitatis Cracoviensis et successive p-ium scolarum.
Item
abs. loco subst. particulare,, -is n.
SSrSil IX p. 176 (a. 1466) : una ... schola non valeret... filiis nostris; habemus octo hujusmodo p-ia et vix sufficiunt pro juvenibus ... et advenis.
Inde etiam
studens ( ACapOP p. 51, a. 1458 et saepius ib. ; opp. generalis *ib. p. 632, a. 1500).
β. iur. termini zwykłe posiedzenie sądu ziemskiego; iudiciorum terrestrium sessio ordinaria
KsgZPozn p. 2 (a. 1400) : ad tercios p-es terminos, qui dicuntur «poroczky» Poznanienses continue se sequentes celebrandos.
RotKość p. 82 (a. 1401) : debet iurare ... in proximis terminis p-bus.
AGZ XIV p. 27 (a. 1441) : ad primos terminos p-es alias «do pyerwszych poroczkow» post festum Pasce.
]Cf. ib. XVI p. 155 (a. 1480) et vulgo saec. XV. Distinguuntur parvi ( AGZ XIII p. 321, a. 1452) , magni ( HumRef p. 69, a. 1476 et saepius. Simili sensu iudicium (syn. minus: ZapSądWp I p. 141, a. 1403) .
II.
1. poszczególny, oddzielny, jednostkowy; qui ad singulos spectat, singularis, specialis, v. gr. infirmitas (in singularibus hominibus: JAC. PAR. Opln p. 366 ) , bellum, conflictus (cum aliquo: Lites I p. 304, a. 1399).
N.
α. theol. iudicium animarum (opp. universale: MATTH. Serm. II p. 45 ; NIC. BŁ. Serm. I p. 32 ; JAC. PAR. OpIn p. 366 ) ;.
β. milit. certamen, dimicatio potyczka, drobne starcie niewielkich oddziałów lub poszczególnych wojowników; proelium parvum, concursatio, duellum
DŁUG. Hist I p. 271 (= II p. 30 ed.nov.) : milites ... non desinebant hostes p-bus certaminibus lacessere.
Ib. p. 414 (= II p. 180 ed.nov.) : Sethegus in aliquot p-bus dimicationibus de Moravia triumphaverat.
Ib. V p. 613 : p-ia fiebant inter obsidentes et obsessos certamina, quae «harcze» vocamus.
2. phil. t.t. szczegółowy, jednostkowy, indywidualny; singularis, uni tantummodo (rei) proprius.
Dicitur
agens ( ExPhys fol. h IVb) , causa ( ib. fol h IVa) , corpus ( WROCŁ. Epit. fol. a IIb et saepius), finis ( STOB. Aret. fol. h Ia) , forma ( JAC. PAR. RefEccl p. 108 et saepius), inspectio ( BYSTRZ. AnalPr fol. h IIa ; ;cf. ), iustitia, opp. legalis: STOB. Aret. fol. f IIb ; ; universalis ib. fol. f IIIa) , locus (opp. generalis: DOBCZ. fol. b IVb) , materia ( GŁOG. Anim. fol. A IVa) , motus ( WROCŁ. Epit. fol. e VIb) , natura ( ib. fol. b Ia et saepius), quidditas ( VITELO Epist. p. 2 ).
Praec. log.
conclusio ( BYSTRZ. AnalPr fol. e IIa et saepius), demonstratio ( id. AnalPost fol. 1 VIIIa et saepius), instantia ( id. AnalPr fol. o IIa et saepius), modus ( ib. fol. m IIb et saepius), notitia ( id. AnalPost fol. i VIb) , problema ( id. Top. fol. o IIb et saepius), signum (opp. universale id. AnalPr fol. a IIa et saepius), propositio (opp. universalis ib. fol. a IIb et saepissime; definitur
WROCŁ. Dial. fol. B Ib : propositio p-is est illa, in qua subicitur terminus communis signo p-i determinatus, ut: quidam homo currit
; cf. Th.
X 1, 512,74 sqq. ; item enuntiatum : BYSTRZ. ParvLog fol. O IVb). Abs. loco subst. particulare,, -is n. to, co jednostkowe, wypadek szczegółowy
VITELO Opt. p. 152 : diligens investigator multa p-ia concludet.
JAC. PAR. Tract. fol. d VIIa : ad p-ia ergo descendo.
GŁOG. Anim. fol. B IIa : intellectus est universalium, sensus p-ium.
Ita passim in textibus phil. Cf. Th. X 1, 513, 3 sqq.
N.
pl. sensu praegnanti (in textu med. ); indywidualne uwarunkowania kuracji; certi cuiusdam aegri curandi condicio
THOM. Med. p. 394 : virtute stante et aliis p-bus convenientibus, fiat flebotomia mane et sero.
Ib. p. 410 : de colera rubea, cum qua plura p-ia conveniunt, ut complexio colerica, estivum tempus, iuventus et dieta precedens calida et sicca.
Ib. p. 418 : dieta tenuissima non sufficit ... nisi multa p-ia convenirent, scilicet quod esset regio calida valde et estas et paciens colerice complexionis.
3. locut. in particulari w odniesieniu do jednostki, szczegółowo; per singula, singulariter
JAC. PAR. Opln p. 197 : quidam tenetur scire magis distincte et in p-i.
Ib. p. 229 : licet ratio tempore passionum habeat scientiam in universali, non tamen in p-i.
GŁOG. Anal. fol. AA IVb : de demonstracione in communi acquiritur sciencia per demonstracionem in p-i accepta.
Opp.
in communi, in universali(ut supra).
ΠI. niezwykły, wyjątkowy, szczególny; insolitus, eximius, singularis
DŁUG. Hist. II p. 210 (= III p. 232 ed.nov.) : aquis supra modum crescentibus et inflatis quidam p-is cathaclismus terris timebatur accidisse.
Tom. IV p. 186 (a. 1517) : scripta astrologi magis p-ia quam ullius prophete et alia multa commenta de industria esse instructa.
IV. mus. abs. loco subst. particulare,, -is n.? partytura muzyczna; vocum musicalium designatio conscripta
ŹrWaw IV p. 78 (a. 1527) : occasione p-is figurativi cantus.
Cf. PARTICULA II B 2.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)