- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- N.
- O.
I.
propr.
A.
1.
światło, jasność;
claritas, lux.
N.
definitiones et distinctiones phil.
GŁOG. Anim. fol. p IIIa: lux secundo consideratur secundum quod habet esse in diaphano vel in corpore non terminato vel medio et sic proprie dicitur 1-en.
Id. Alex. I fol. c VIIIa: lux ... dicitur proprie substantia corporis lucidi, 1-en est candor vel splendor manans a luce.
STOB. Parv. fol. G VIIIb : lux dicitur prout est in subiecto, quod est corpus luminosum, in diaphano vero vel transparente vocatur 1-en.
Ib. infra 1-e- ... est in diaphano quasi species vel representatio lucis multiplicata a luce sicut species coloris multiplicata a colore.
WROCŁ. Epit. fol. p Ib : 1-en est quod est respectum in aliquo corpore illuminato.
Ib. fol. r Ia : 1-en ... corporale facit actu perspicuum, quod est potentia perspicuum.
Distinguitur
primarium
(opp.
secundarium):
STOB. Parv. fol. H Ia : radius ... est 1-en multiplicatum immediate a luce et tale 1-em dicitur primarium, nam est aliud 1-en secundarium, quod multiplicatur ab ipso 1-e primario ... quale est in umbra.Cf. LUX I A 1.
Praec.
a.
światło Słońca lub innych ciał niebieskich;
claritas Solis aliorumve corporum
caelestium.
b.
jasność dnia, światło dzienne; dies clara.
N.
locut.
α.
lumina prima aspicere (videre)
ujrzeć światło dzienne,, przyjść na świat;
nasci (ap. poetas saec.
XVI).
β.
sub lumine
w świetle dnia; luce diei
DŁUG. Hist. V p. 379 : faciliorem se ... rati sub caligine quam sub 1-e victoriam obtenturos.
c.
oświetlenie, blask; claritas,
splendor.
2.
zapalone światło (zwł. w kościele), świeca,
lampa; lux accensa (praec. in ecclesia), candela,
lucerna.
Dicitur
ardens coram Sacramento (
PomnLw II
p. 124, a.
1413)
, ecclesiasticum (
AKapSąd III
p. 358, a.
1471).
Indicatur materia cereum (
PomnUrk VI
p. 177, a.
1323
et passim), sepeum (
RachJag
p. 34, a.
1389
et saepius; item de sepo factum
ib.
), de oleo (
KodWp II
p. 70, a.
1293)
.
Iuncturae verbales
α. lumen (ex)ardet (
AKapSąd II
p. 189,
a. 1454
;
KodKrak
p. 435,
a. 1456
et saepius).
β. lumen accendere (
DŁUG. Op.
p. 152
)
; simili sensu cremare (
CracArt I
p. 102,
a. 1439),
item alere (
VINC.
p. 272
).
Opp.
extinguere (
AKapSąd II
p. 541, a.
1443).
γ. lumen formare (
RachJag
p. 318,
a. 1405)
, fundere (
ib.
p. 214,
a. 1395).
N.
locut.
Dies luminis (luminum)
święto Matki Bożej Gromnicznej (2 lutego);
Purificationis BV Mariae
festum (die 2. Februari celebrari solitum)
MARTIN. OP. Serm. p. 288 : istud festum Purificationis BV Mariae ... nominatur ... Dies 1-is siue candelarum.
Ib. p. 289 : Dies ... 1-um dicitur, quia hodie omnes fideles ad honorem eterni 1-is, quod reuelatum est gentibus (cf. Vlg. Luc. 2,32 ) ... ardentes cereos manibus gestant.
B.
1.
światło oczu, wzrok;
oculorum acies, visus.
Additur
oculorum (
VINC.
p. 412
).
2.
oko;
oculus.
N.
pl.
crystallina
okulary;
perspicilii (
ROYZ. I
p. 238
)
:
est mea furatus cristallina 1-a Priscus.
II.
meton.
1.
theol.
światłość (o Bogu); de
Deo.
Dicitur
inexstinguibile (
CodEp II
p. 94, a.
1417)
; sempiternum (
ib.
p. 353, a.
1437)
, verum (
CantMAe I nr. 23, v. 3
b, saec. XIV
;
;item verissimum orbis
ib. nr. 28, v. 3 a, saec. XIV),
etiam
pater luminum (e
Vlg.
Jac. 1,17
ChrHP
p. 495
et saepius).
N.
a.
Lumen de Lumine
(de Spiritu Sancto
CantMAe nr. 19, v. 4 a: Numen es de Numine, L-n es de L-e).
b. Lumen in Lumine (de BV Maria:
ib. nr. 18, v. 9 b, saec. XIV in.)
;
;dicitur etiam caelicum (
CIOŁ. Lyr.
p. 157
)
.
2.
chluba, znakomitość;
laus, decor,
v, gr. eloquentiae (
KADŁUB.
p. 99
),
ordinis (religiosorum
KOMOR.
p. 114
).
3.
ozdoba, okrasa;
ornamentum, ornatus, decus.
III.
transl.
1.
fidei
et
abs.
: światło wiary (chrześcijańskiej); fides
(Christiana).
Simili sensu
Ecclesiae Christi (
Lites II
p. 109, a.
1412).
2.
światło rozumu, oświecenie, rozeznanie;
rationis claritas.
Additur
animi (
STOB. Aret. fol. d IIIb)
, intellectus (
BYSTRZ. AnalPost fol. e Va
et saepius), ), scientiae (
STAN. OP
p. 845
).
Dicitur
rectum (
BYSTRZ. Log. fol. a IIb).
N.
distinctiones phil.
naturale (
KomPolit
p. 184, a.
1410
et saepius); opp. speciale divinum (
BYSTRZ. AnalPost fol. a VIIIb)
, supernaturale (
MatFil X
p. 68, saec.
XV in.),
item gloriae (
WROCŁ. EpitConcl fol. v Ib)
.
IV.
phil.
sensu metaphysico
(ap.
GOST.
librum De causis
interpretantem)
Lumen luminum
światło jako
pierwsza przyczyna bytów; (e sententia
Avicennae) explicat
GOST. Th. fol. a IIIb : cum prima causa agit 1-e intellectuali et agatur hic de constitutis a prima causa, prout sunt in 1-e intellectuali, hec autem sunt 1-a illuminantia naturam omnium ... placuit hinc tractatulum Avicennae De L-e 1-um intitulari.
Simili sensu
lumen intellectus (universaliter) agentis
vel
intellegentiae primae
ib. fol. c Ib: esse, quod est primum causatum primi secundum rationem ... vocatur l-n intelligentie prime vel l-n intellectus agentis vniuersaliter; patet, quia totum esse est forma a 1-e intellectus vniuersaliter agentis in esse producta.
Ib. fol. e IIIb : intellectus humanus siue possibilis siue speculatiuus siue adeptus non per seipsum intelligentia est, sed per 1-en agentis.
Dicitur
constitutivum (
ib. fol. c IVb)
, diffusivum (
ib. fol. e Vb)
, illuminans (
ib. fol. a
IIIb)
, (in)formans (
ib. fol. e VIIb
;
fol. f Ib).
;