Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LIMEN

Gramatyka
  • Formylimen
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. liminare.
    • 2. aditus, ostium.
    • 3. sedes, domicilium. Praec. pl. kościół (gdzie znajdował się grób świętego lub jego relikwie); aedes (ubi sepulcrum vel reliquiae viri sancti positae erant)
  • II.
    • 1. confunditur c. voce limitis (etiam tn imagine)
    • 2. origo, principium
      • a. sedes, initium
      • b. + a limine salutare obiter cognoscere (cf. Th. VII 2,1408,19).
      • c. concr. trabs subiecta, substructum fundamentum ligneum

Pełne hasło

LIMEN, -inis n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
  • L.
  • N.
  • K.
I.
1. próg; liminare.
2. wejście, drzwi; aditus, ostium.
N. meton.
i ucundus liminis ingressus cf. , praec. 50.
3. siedziba, przybytek; sedes, domicilium. Praec. pl. kościół (gdzie znajdował się grób świętego lub jego relikwie); aedes (ubi sepulcrum vel reliquiae viri sancti positae erant)
ChrHP p. 510 : multorum vero pueri, qui in infirmitate sua s. Stephani l-bus devovebantur, mox ... curabantur.
Cant MAe I nr. 8, v. 2a (ante a. 1346) : voventes ad l-a Adalberti sanctissimi, ut meritis piissimi sua purgent crimina.
RachJag p. 186 (a. 1394) : mulieri de Vngaria transeunti ad l-a sanguinis Christi.
Ib. p. 238 (a. 1394) : l-a sancte Crucis processit.
KsgKaz p. 376 (a. 1397) : ipsa arripuit l-a sanctorum.
N.
apostolorum groby św. św. apostołów Piotra i Pawła w Rzymie; sanctorum apostolorum Petri et Pauli sepulcra Romae. Saepe in locut. limina visitare odwiedzać groby św. św. apostołów w Rzymie; peregrinationem Romam ad sepulcra sanctorum Petri et Pauli facere (praec. de episcopis curiam Romanam visitantibus)
CracArt I p. 3 (a. 1321) : dum Romam ad l-a beatorum Petri et Pauli apostolorum pergeret.
CodEp III p. 606 (saec. XV) : apostolorum l-a ... singulis biennis per me ipsum visitabo.
Cf. LIMES II 2.
II.
1. granica; confunditur c. voce limitis (etiam tn imagine)
VAdAnt p. 8, 18 : benedixit hunc puerum Deus, qui infra l-a puericię adhuc positus ad optima quęque sic arduus surgit.
KodPol III p. 3 (a. 1125) : nostre pagine ... violator ... a l-bus sancte Ecclesie ... separatus.
KsgŁawKr p. 69 (a. 1371) : secundum antiquum l-en alia paries edificari debebit.
MPH VI p. 110 (saec. XV) : stare ... in l-e horrei felicioris iam agri.
CRIC. p. 165, v. 7 : fecerat hic huius late rex l-a regni.
2. początek; origo, principium , v. gr. dissensionis et discordiae ( PommUrk II p. 563, a. 1285) , mortis ( DŁUG. Hist. I p. 532= 11 p. 303 ed. nov.). Occ.
a. (tyle co) podstawa, zasada; sedes, initium
*WiadPol p. 40 (a. 1327) : hostes ... simplices catholicos ... inficere et a veritatis l-e deviare moliantur (cf. *PommUrk VII p. 127 et *KodWp II p. 409).
b. in locut. a limine salutare zapoznać się z czymś powierzchownie; obiter cognoscere (cf. Th. VII 2,1408,19).
c. concr. przycieś, podwalina (wykonana ze złączonych belek); trabs subiecta, substructum fundamentum ligneum
RachWaw p. 296 (a. 1542) : parietes stabulorum regiorum repararentur et l-a alias «przeczieszy» nova ponerentur de quercubus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)