- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- L.
- N.
- K.
[
acc.
sg.
lignus :
KsgMaz I
p. 69 (a.
1407)
:
non aduxit certum lignus ad festum Nativitatis.
Cf.
Th.
VII 2,1385,54 sqq. gen.
pl.
lignium :
KsgKaz
p. 26 (a.
1371)
:
pro duccione lignium.
Ib.
p. 63 (a.
1375)
:
debita lignium de silva.
lignum
ib.
p. 107 (a.
1378)
:
pro sectamine lignum.
lignuum
ib.
p. 57
(a. 1375)
:
de seccione lignuum.
Ib.
p. 60 (a.
1375)
:
plaustra lignuum
.]
I.
propr.
A.
drewno; materia
lignea.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 621 : l-a «drwa».
Praec.
i.
drzewo opałowe; ad comburendum
destinata.
Occ.
łuczywo; taeda
GALL p. 163,3 : l-a ... picea parant, quibus paulatim congeriem illam comburant.
StPPP XII p. 421 (a. 1496) : solent ducere l-a privata alias «luczywo», dum eis mandatur.
2.
drzewo jako materiał do wytwarzania różnych
przedmiotów,
zwł. budulec; destinata
ad fabricandas res
varias,
praec. ad aedificandum.
Glossa
Pol.
StPPP II p. 488 (a. 1441) : intromittere in domum ... et in l-a alias «naczinye» et in omnia bona sua.
N.
a.
magnum
et abs. : belka;
trabs.
Glossae
Pol.
KsgKaz p. 50 (a. 1373) : tres grossos pro magnis l-is, videlicet «treme».
Ib. p. 69 (a. 1376) : pro l-o quercino, quod dicitur «tram».
ArPrawn VIII p. 138 (a. 1416) : cepisti duodecim l-a «s przecesy».
Ib. p. 141 (a. 1417) : scindi l-a alias «birzven» et «przeczesi» ad aedificandum.Occ. ad pontem construendum
KsgPozn p. 412 (a. 1495) : pro l-o alias «za klocz ku ramye» ad pontes.
b. longumet abs. : żerdź, drąg, kij; longurius, pertica, fustis. Glossae Pol.
KsgMaz III p. 18 (a. 1434) : tria capecia l-orum wlgariter «szirdzi».
AGZ XIV p. 136 (a. 1444) : cum l-o alias «zerdza».
AKapSąd III p. 154 (a. 1511) : l-a longa alias «dragy».
RachWaw p. 308 (a. 1542) : pro longo l-o alias «zerdz».
B.
1.
drzewo (jako roślina);
planta procera trunco ramisque
lignosis, arbor. Meton.
(pl. )
ligna,,
-orum
n.
gaj; nemus
TPaw III p. 165 (a. 1390) : habet tres mansos et retro istos l-a «gaj».Item (sensu contrario) miejsce, gdzie wyrąbano drzewa, poręba; locus, ubi arbores excisae sunt
APozn I p. 250 (a. 1456) : non debet ... proprios boves pascere, ne l-a alias «poramby» destruerentur.
N.
nat.
a.
crucis (sanctum)
jemioła pospolita;
Viscum album Linn.
GLr I
p. 148
.
b.
Guaiaci
lekarstwo (sok) z drzewa gwajakowego;
medicina (succus) ex
arbore Gvaiaci praeparata
RachDw I p. 293 (a. 1548) : Joanni ... l-um Gvaiacum bibenti ex gratia dati floreni 6.
2.
eccl.
quaedam
a.
vetitum (praevaricationis)
drzewo rajskie, z którego owoców nie wolno było
jeść pierwszym
rodzicom; arbor paradisi, cuius
fructus comedere primi
parentes vetiti erant (alluditur ad
Vlg.
Gen. 2,17)
NIC. BŁ. Serm. III p. 90 : l-o praeuaricationis, cuius fructum primi parentes gustantes praeuaricati sunt.
DŁUG. Hist. I p. 1 (= I p. 65 ed.nov.) : primus parens contra preceptum ... pomo l-i vetiti praegustato.
b.
maledictionis
drzewo przeklęte; a
Christo maledictum
(alluditur ad
Vlg.
Mare. 11,12 et 21)
NIC. BŁ. Serm. III p. 90 : l-um crucis ab aliis distinguitur ... a l-o praevaricationis ... etiam a l-o maledictionis.
c.
crucis (passionis, vitae, vitale)
krzyż Chrystusa, zwł. jego
relikwie; crux Christi, praec. reliquiae eius
ArPrawn I p. 22 (c. a. 1400) : l-o Dominice crucis.
DŁUG. Op. p. 222 : l-um Dominicae passionis ex illa corona ornari disposuit.
ArPrawn V p. 533 (saec. XV) : evangeliis et l-o vite, quod in pectore nostro habuimus, manualiter tacto iuramento firmantes.Ita saepius usque ad saec. XVI med. Cf. Th. VII 2,1389,20 sqq.
II.
meton. wyroby z drzewa; res
e ligno factae. Praec.
1.
drzewce strzały, brzechwa; lignea pars sagittae
(saec.
XV).
2.
kopystka, łyżka drewniana;
ligula grandior
RFil LIII p. 62 (a. 1460) : recipe arvinam ... et liquefac cum l-o levigato «kopysthką».
3.
kostka do gry; calculus
lusorius
AKapSąd III p. 128 (a. 1508) : tasseres ludit ac ludum l-orum alias «byerki» pro pecuniis exercet.
4.
wał (w młynie); cylindrus
APozn I p. 370 (a. 1464) : si ... l-um alias «wall» in molendino destrueretur etc.
5.
ul, barć; truncus,
quo apiarium
continetur
AGZ XVI p. 25 (a. 1465) : pro quolibet l-o vulgariter «w vlu» per fertonem solvet.Cf. supra ARBOR I 699,32 sqq.
6.
jakaś część
wozu, tzw. przewłoka;
pars quaedam currus
APozn II p. 382 (a. 1499) : secunda ... crux ... inter rotas posteriores sit ... circulata cum quatuor ex utraque parte l-is alias «z przewlokamy».