- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
I.
1.
swoboda, możność, uprawnienie; potestas, facultas, ius. Explicat et glossam Pol. affert
GLcerv p. 620 : l-a est impunita facultas loquendi vel agendi quaecunque placent «dozwolenie».Per abundantiam licentiae facultas ( KodMp II p. 228, a. 1313).
Praec.
α.
prawo do użytkowania i wyrębu lasu, tzw.
lecieństwo; ius arbores in silva
caedendi
DokMp I p. 292 (a. 1399) : illa via dividit inter eos colonos l-am in silva, ita quod quae silva iacet ... ad Zabauam, illa silva est Laurentii, ad illam silvam Henricus nullam habet virtutem nec aliquam l-am.
Ib. p. 293 : cmetones ... habent l-am in ea silva, videlicet rostium incidere et omnia ligna ... vendi ([sic). ]
StPPP II p. 396 (a. 1434) : in omnibus siluis ... omnem l-am alias «leczensztwo» ... Iacussius ... habuit et possidebat.
β.
prawo do założenia kopalni, tzw. fryst;
ius fodinam condendi
IusMet p. 199 (a. 1505) : zupparius ... quando per aliquem hominem requisitus fuerit pro l-a danda alias «fristh» super erectionem alicuius montis, illam debet dare absque aliquo damno hominum.
MatGórn p. 284 (a. 1574) : cum libero consensu atque l-a, quae vulgo dicitur «friszt», a nobis ... suppario admittenda ... venas terrae aperiendi.
2.
pozwolenie, zgoda;
concessio, permissio.
N.
apostolica
papieskie zezwolenie na głoszenie ewangelii w krajach pogańskich;
permissio in terris gentilium evangelium praedicandi a papa
concessa
BRUNO Qfr p. 419 (= p. 71 K.) : quamvis ego ... apostolicam l-am accepissem.
Praec.
in formulis
per alicuius licentiam
i. q.
aliqua concedente
; simili sensu cum (de, ex) alicuius licentia (et concessione:
Lites I
p. 418,
a. 1282
; et gratia
ib.II
p. 340, a.
1413
; et voluntate:
KodUJ IV
p. 16, a.
1508).
Cf.
Th.
VII 2,1357,3
sq.
N.
locut.
adv.
α.
ex licentia
w sposób dozwolony;
licite
FELSZT. OpCong fol. d 2b : secundus tonus plagalis ... a nota finali ascendere potest sextam vel septimam ex l-a.
β.
cum licentia
za pozwoleniem;
pace vestra
StPPP XI p. 233 (a. 1456) : domine iudex, cum l-a, vos dampnificastis me.
3.
samowola, nadużycie;
libido, libertas immoderata.
Additur
iniusta (
DŁUG.
Hist. I p. 2 = I
p. 65
ed.nov.)
, vesana (
CRIC.
p. 92, v. 42
).
Occ.
zuchwały czyn;
facinus insolens
StPPP VIII p. 505 (a. 1398) : Stephanus ... Msczugium ... euasit, quia ... Msczugius contra ipsum noluit iurare pro quadam l-a.Cf. Th. VII 2,1355,73 sqq. In imagine per licentiae campos vagari ( DŁUG. Hist. I p. 336 = II p. 98 ed.nov.) , discurrere ( ib.III p. 235 = V p. 255 ed.nov.), item gressus suos divaricare ( id. Op. p. 24 ).
Constr.
ad 1—3:
a.
sq.
gen.
(praec.
gerundii).
b.
sq.
ad,
cf.
et
AKapSąd III p. 264 (a. 1499) : non petita l-a apud ordinarium ad eligendum confessores.c. sq. in c. abl. , cf. et
Tom. XV I p. 102 (a. 1534) : ut cohibeatur infrenata Iudaeorum in negotiando l-a.d. sq. super :
KodWp II p. 12 (a. 1288) : hereditatem ... nostra l-a super hoc habita ... tradere.Cf. e. sq. inf.
DokMp V p. 20 (a. 1403) : Nicolaum ... petivisse pro 1-a nostra concedere et authoritatem dare ecclesiam ... fundare.f. sq. enunt. fin.
CodEp III p. 86 (a. 1455) : petebat ... a dominis l-am, ut peticionem ... porrigere posset.
II.
1.
czasowe zwolnienie od zajęć, udzielanie urlopu;
absentiae venia
KodUJ I p. 80 (a. 1409) : magister beneficiatus pro rata temporis carebit fructibus ... nisi ad certum tempus absens cum l-a fuerit.
DokKKr II p. 13 (a. 1417) : rector scole ... volens absentari alios mansionarios ... convocabit pro capienda l-a.
N.
constr.
a.
sq.
ab:
ArPrawn I p. 183 (saec. XV in.in) : dispensacio seu l-a ab ecclesie racione studii.b. sq. dat.
ZabDziej III p. 3 (a. 1490) : Petrus recepta l-a dicto scolaria magistro scole eum evocavit extra portam.
2.
zwolnienie ze służby;
missio
ARect I p. 16 (a. 1469) : comedit expensas tam dudum, in quantum dicta domina sibj l-am non dedit.
ArHist VIII p. 359 (a. 1499) : maior pars eorum hominum recepit l-am et multi recesserunt ... propter non solucionem.
3.
odprawa (posłów);
abeundi facultas
concessa
DŁUG. Hist. IV p. 618 : oratores ... Hungariae ... l-a ... ab ipso Wladislao rege petita et obtenta ... ad Hungariam revertuntur.
4.
rozesłanie wojska (do domów); exercitus
missio
SSrSil VII p. 89 (a. 1459) : pax reddita est, l-a stipendariis ... data.
Iuncturae verbales notabiliores ad
I—II:
licentiam
α. petere cf.
et saepius.
β. habere;
simili sensu capere (
DokKKr II
p. 13, a.
1417
;
DOBCZ. Ars fol. b IVb
;
;item accipere:
AKap Sąd III
p. 248, a.
1496
; recipere, cf.
16
),obtinere (
StSyn III
p. 8
et saepius).
γ. concedere, dare; simili sensu
committere (
AKapSąd III
p. 146, a.
1510).
Opp.
denegare (
ArHist V
p. 253,
a. 1332)
, praecidere (
DŁUG. Hist. IV p. 191)
.
III.
licencjatura, drugi po bakalaureacie stopień naukowy na uniwersytecie średniowiecznym,
uprawniający do prowadzenia
wykładów; studiorum in
m. ae. universitate
absolutorum secundus post baccalaureatum gradus, quem adeptus publice
docendi facultatem habebat
*KodUJ I p. 25 (a. 1397) : in ipso studio generali Cracoviae in ... theologia ... baccalariatus, l-ae vel doctoratus gradum ... suscipientes, omnibus privilegiis ... gaudeant.
KrMU p. 115,48 (saec. XV in.) : l-a vobis in decretis superest concedenda.
Concl. p. 26 (a. 1459) : vicecancellarius cum facultate medicine ... concluserunt magistrum Iohannem ... ad l-am in medicina non admitti.
Constr.
sq.
in c.
abl.
(ut supra).
Cf.
LICENTIATURA.
IV.
rhet. licencja
poetycka; verborum libertas, quae poetis competit (saec. XV).