- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
- N.
I.
A.
rozluźnić, popuścić;
laxum facere, relaxare,
dissolvere.
Glossae
Pol.
GLt p. 23 : 1-a «rospusczy».
GLb p. 122 : l-o ... solvere, «rozdrzucicz».
Praec.
1.
in imagine,
v.
gr. frena (loquendi
infra 48;
libidinibus alicuius:
DŁUG. Hist. I p. 378
= II
p. 142
ed. nov.
; voluntatis:
KodKKr I
p. 115, a.
1283)
, habenas (cupiditatis:
KodWp II
p. 397, a.
1326
; linguae ad vaniloquia:
Lites II
p. 437, a.
1409)
, vincula (soliti modi:
IANIC.
p. 67, v. 48
).
2.
linguam, ora
otwierać usta, odzywać się, mówić; vocem edere, dicere, loqui.
Constr.
a.
sq.
ad :
DŁUG. Op. p. 192 : ad salutandum illam ... ora 1-at.
Id. Hist. I p. 148 (= I p. 211 ed. nov.) : ad laudes, divinas ora (ed. organa) 1-arunt.b. sq. contra :
CodSil V p. 61 (a. 1340) : contra ... summum pontificem linguas 1-bant.
JAC. STR. p. 93 : sacerdotes ... linguas ... venenosas contra veritatem sine freno 1-ntes.c. sq. in c. acc.
CodEp III p. 602 (a. 1492) : in preconium sanctitatis vestre lingwam ipse I-o.d. sq. in c. abl.
NIC. POL. p. 56, v. 188 : 1-ant in laudibus ora.e. sq. per :
MATTH. OpTheol p. 271 : linguam meam contra veritatem per mendacia et simulationes ... 1-ndo.
3.
laxata lingua, laxatis faucibus (labiis)
rozpuściwszy gębę,
tj. zacząwszy
wymyślać;
i. q. intemperata (-is), improba (-is) insolenti(-bus)
StPPP VII p. 493 (a. 1437) : ad reuocandum ... coram personis, coram quibus talia 1-ta et impudica lingwa prorumpere non expauit.
AKapSąd II p. 624 (a. 1476) : qui 1-tis suis impudicis faucibus ... dixisse ausus est hoc modo eqs.
ZabDziej II p. 239 (a. 1485) : dignitatem domini ... I-tis labiis offenderat.
Ib. p. 216 (a. 1485) : infamavit eum lingua sua 1-ta ipsum monendo rigide, ut restitueret candelas cereas, quas recepit furtive in eclesia.
Item
laxato freno loquendi
ib. p. 249 (a. 1485) : 1-to freno loquendi eam diffamavit.
4.
laxato sermone
szeroko;
late
DŁUG. Hist. I p. 116 (= I p. 177 ed. nov.) : ducis Myeczslai Poloniae munificentiam, liberalitatem et opulentiam l-to sermone divulgant.
5.
marsupium
otworzyć sakiewkę, nie skąpić pieniędzy;
i. q. aperire, parcum non esse
CodEp III p. 247 (a. 1476) : ut decenter expeditus in Cracoviam redire pos sim ... marsubia pro amico 1-re ne detractes.
6.
ventrem
wypróżnić;
i. q. purgare.
7.
medonem
(i. mel) spuszczać;
demittere
SamlUB p. 255 (a. 1344) : si ... aliquis episcoporum camerarium unum aut aliquem alium, qui medonem suum 1-ret et regeret supra predictum campum ... locare vellet, extunc predicti viri ... cedere debent campo.
8.
manum ad aliquid
przykładać rękę, przyczyniać się do czegoś;
operam conferre
*KodWp II p. 624 (a. 1349) : cum plerique ... sub pietatis colore ad impietatis opera 1-ntes crudeliter manus suas ... ad multa ... illicita prorumpere minime vereantur.
DŁUG. Hist. III p. 553 : ad depopulationem ... regni Poloniae ... et mercatorum depraedationem ... manum truculentam 1-erant..
B.
1.
spuścić;
demittere
DŁUG. Hist. IV p. 684 : mirabatur patientia Conditoris, quod non ignem sulphureum imbre (i. ad instar imbris ) 1-ret, qui tactas oves puerosque consumeret.
2.
uwolnić,
puścić wolno; dimittere, liberum
mittere.
3.
ab (de) aliqua re
popuścić z czegoś, ustąpić, odstąpić od
czegoś; desistere, absistere,
cedere
DŁUG. Hist. 1 p. 411 (=11 p. 176 ed. nov.) : in magnam ... superbiam erecti Pomerani nihil de semel arrepta rebellione 1-erant.
Ib. p. 495 (= II p. 262 ed. nov.) : nec prius et mentem et corpus ab oratione, ieiunio et obsecratione 1-vit, donec etc.
4.
rozszerzyć,
poszerzyć; latum facere
CorpJP III p. 540 (a. 1519) : si quos nobiles repererit araturis vel segetibus ... vias publicas artasse, eis ... mandet, ut eas 1-ent.
GLb p. 122 : l-o, ampliare.
II.
transl.
1.
odpuszczać (grzech);
dimittere, absolvere, v.
gr.
debita, delicta.
2.
udzielać; concedere
NIC. BŁ. Tract. fol. e IIIa : licet ... omnes sacerdotes claues ligandi atque soluendi accipiant ... non tamen equaliter 1-ta est illa potestas ad quoslibet sacerdotes.
COPERN. OpM p. 74 : primis mihi non cretis seminibus nunquam denuo ingratae 1-bo terrae.
3.
żyć rozwiąźle, rozpustnie;
mores corruptos habere,
intemperanter vivere
DŁUG. Hist. I p. 88 (= I p. 147 ed.nov.) : cum ... turpior propter 1-tos in omne facinus mores haberetur.KOMOR. Qfr p. 108 : generalis ... sub quo ordo nimium 1-batur.
4.
singularia
a.
wyzwalać, sprawiać, powodować; efficere, conficere
NIC. Lyr. p. 160 : nitor inclite claredinis ovans l-at ... genticule gaudimonia.
b.
obracać, przemieniać;
convertere, transferre:
Martinus de Slupca in
RFil XVI p. 330, v. 69 : l-at sollacia tristem (ed. -e) in luctum cithara.