- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- K.
AGZ XI p. 57 (a. 1430) : taliter in eadem causa invenivimus.inf. praes. pass. inveni:
KodWp V p. 68 (a. 1405) : hereditatem ... cum omnibus ... obuencionibus ... que nunc sunt et in futurum in eadem inueni possunt.
WODKA p. 235 (a. 1464) : possunt ... per ... subtractionem horarum, minutorum ... in ... tabula positorum inveni hore ... coniunctionum (nisi utroque loco -ri- compendio scriptum per errorem omissum est ).]
I.
1.
znaleźć, odnaleźć, odkryć; rem latentem (quaerendo) reperire, nancisci.
N. distinctionem
gram. m. ae.
GŁOG. Alex. I fol. R Va : reperire i. i-re, unde differentia: querens i-o, reperis quod sors tulit vltro.Cf. Th. VII 2,134,56 sq. Occ. pisces łowić ryby; i. q. capere
KodWp V p. 79 (a. 1405) : piscaturam piscium, qualicumque rethe sibi poterit i-re ... condonamus.
2.
spotkać, napotkać, zastać; offendere, nancisci.
Additur
personaliter :
Lites I p. 99 (a. 1339) : cause testes ... citasse ... personaliter i-tos.Occ. per ellipsim aliquem in libro sc. inscriptum
StPPP VII p. 373 (a. 1394) : receperunt ad libros pro lucro ... et non i-erunt procuratorem in libro.
N. pro subi. est
citatio :
StPPP II p. 490 (a. 1441) : nescit de termino neque ipsum citacio in domo i-it.
KsgLub p. 7 (a. 1446) : concitatio ... dominum abbatem in terra Lublinensi non i-it.Praec. (in malam partem) przyłapać; deprehendere, v. gr. aliquem in fero facto ( MARTIN. OP. Serm. p. 479 nlb. ), in (super) violentia ( AGZ XI p. 373, a. 1451 ; KodKrak p. 278, a. 1487) , in poena (i. crimine) falsi ( CorpJP III p. 38, a. 1507) , item equos in frumento ( ArPrawn XI p. 3, a. 1450) , vaccam (bovem, equum) vagabunde (sic, sc. errantem IurMas I p. 132, a. 1426). Glossae Pol.
AGZ XIV p. 112 (a. 1443) : dixit se recipere theoloneum ... prout i-it alias «zastal» et non elevavit nec diminuit.
StPPP II p. 782 (a. 1471) : Georgius ... equum suum i-it et «zastal» apud ... Leonardum. Cf. etiam AGZ XVIII p. 537 (a. 1496).
N.
locut.
pro aliqua re
ścigać sądownie;
iure persequi
KsgMaz II p. 129 (a. 1425) : plebanus ... dixit ... Nicolao ... pro aliis peccoribus i-am te ... et inmediate egit super ipsum.Mediopass. znajdować się, być (obecnym); (ad)esse, exsistere. Simili sensu inventum esse :
StPPP IX p. 9 (a. 1408) : aquisivit omne, quod erat in reistro i-tum super aduocaciam de Colaczicz.
Ib. II p. 194 (a. 1414) : ipsa pars hereditatis cum omnibus bonis ... que tunc i-ta fuerint, ad ... Andream devolui debeant.Cf. Th. VII 2,144,63 sqq.
N.
locut.
infirmitate
być chorym, chorować;
aegrum esse
Dogiel I p. 47 (a. 1412) : nobis ... obsequia praestat fideliter ... salvo si ... infirmitate ... ipse ... esset i-tus (nisi leg. interventus).Occ. i. fere q. fieri
NIC. BŁ. Serm. I p. 12 : Adam amissa temperantia intemperatus factus est, perdita charitate malus i-tus est.
ZABOR. Tract. p. 37 : in corpore si ... stomachus languerit, omnia membra i-untur infirma.
3.
znaleźć, uzyskać, osiągnąć; adipisci, assequi,
obtinere.
Praec. de
abstr. ,
v.
gr.
praemia aeterna pacis (apud
Deum:
*KodPol I
p. 10, a.
1155
et saepius in bullis papalibus), gratiam (in
conspectu) alicuius (
UrkBBr
p. 20, a.
1258
;
CodEp III
p. 36, a.
1448)
, requiem animae (
KodWp III
p. 438, a.
1375
et saepius).
N.
iur.
intromissionem :
StPPP VIII p. 829 (a. 1400) : intromissionem hereditatis ... dum et quam primum ... i-re poterit, omnimodam facultatem recipiendi et obtinendi habebit.Accedit constr. sq. ab:
CodVit p. 446 (a. 1419) : que bona ab eadem regia caritate ... omnes ... nostri habundancius ... i-erant.
II.
A.
1.
wymyślić, odkryć, wynaleźć; excogitare,cogitando instituere, creare.
Praec.
phil. ,
v.
gr.
scientiam (tam divinitus quam humanitus:
GŁOG. Anal.
fol. 166a
;
; per actum rationis:
BYSTRZ. Top. fol. p IIa)
; astrologicas demonstrationes (per sufficientem experientiam:
BYSTRZ. AnalPr fol. h IIb)
, constructionem grammaticalem (
Gramm.
p. 165, saec.
XV)
.
N.
constr. sq.
quod :
BYSTRZ. ParvLog fol. R IIIa : primus Scotus i-it, quod ... faceret propositionem de excluso praedicato.Cf. Th. VII 2,139,74 sqq.
2.
poznać, dowiedzieć się, zrozumieć; cognoscere, discere, mente
comprehendere.
Sequitur
acc.
(c.
inf.
). Accedit
constr.
a.
sq.
ab:
CodSil X p. 55 (a. 1301) : per modum scrutinii i-uimus a senioribus rusticis ... agros ... in ... villam ... fratrum de Kamencz pertinere et pertinuisse.b. sq. ex :
KodUJ IV p. 82 (a. 1521) : ex quo privilegio ... i-imus et cognovimus etc.
3.
ocenić, uznać, stwierdzić; existimare, iudicare,
statuere.
Constr.
a. sq.
dupl.
acc.
,
v.
gr. aliquem culpabilem (
KodWp I
p. 75, a.
1212
; reum culpa:
APozn I
p. 93, a.
1443)
, dignum mercede (
AKapSąd II
p. 576, a.
1456).
Occ.
loco alterius
acc.
sequitur
α.
locut.
adv.
,
v.
gr. in vitio (litteram:
AGZ XIII
p. 129,
a. 1442).
β.
constr.
sq.
quod:
AKapSąd II p. 94 (a. 1434) : si i-tus esset postmodum, quod teneret eandem sectam.
b.
sq.
acc.
c.
inf.
Mediopass. okazać się; se praestare,
v. gr.
praesumptuosum (in aliqua re:
KodWp II
p. 16,
a. 1299)
, discordem (
KsgŁawKr
p. 153,
a.
1391).
B.
iur.
t.t.
1.
wyznaczyć, ustalić, postanowić;
statuere, instituere,
decernere,
v.
gr.
exactionem (in et super
communitatem:
DokLub
p. 281, a.
1456)
, poenam (
AGZ XIX
p. 312, a.
1486
; additur alicui:
ARect I
p. 578, a
1517)
, partem proventuum exsolvendam (alicui:
Concl.
p. 135, a.
1514)
.
Praec.
concordiam
i. q. condiciones concordandi reperire
(cum aliquo :
KodWp III p. 491, a. 1380 : quandam ... concordiam i-imus et fecimus cum ... Nicolao); item inter aliquos:
KsgGrWp I p. 46 (a. 1388) : quando episcopus ... non posset concordiam et medium i-re inter me et inter Potrconem.
Additur
arbitraliter :
AGZ IV p. 156 (a. 1447) : concordiam per ... dominos arbitraliter i-tam ... servare.Occ. sensu latius transl. (extra textus iur. ) postanowić, powziąć decyzję; statuere, consilium capere
AGZ XIII p. 278 (a. 1448) : si Paulus i-erit bona emere alicubi, extunc debet dare scitum ... Iohanni.
2.
sententiam
sim.: wydać orzeczenie sądowe;
sententiam ferre (de
iudice)
ArPrawn X p. 257 (a. 1408) : terminus ... Iohanni ... cum ... Petro ... ad sentenciam i-ndam inter ipsos pro iuramentis.
StPPP XI p. 190 (a. 1438) : quicunque ... editionem, quam advocatus, iurati et procurator i-erunt, infringeret.
Simili sensu
ortilegium (syn.
edicere :
StPPP II
p. 909, a.
1496)
, inventionem
(
AGZ XII
p. 160, a.
1447)
, ius (
KodWp III
p. 236, a.
1364
:
paratus sum ostendere meam innocentiam, ut ius i-tum fuerit per seniores
... regis Polonie.).
Item
invenire
nude positum
StPPP VIII p. 410 (a. 1397) : domini i-erunt in colloquio generali ... quod ... Agneta ... iure aquisiuit mediam sculteciam ... possidere.
KsgMaz I p. 82 (a. 1408) : inter Iacusium ... et inter Pechonem ... i-imus et terminum longiorem dilatavimus.Ita passim saec. XV—XVI. Cf. ADINVENIO Additur in causa ( AGZ XI p. 57, a. 1430 et saepius), per sententiam ( ib. VI p. 46, a. 1459) , modo amicabili, concordiali more ( ib. XIX p. 535, a. 1475).
Iuxta posita
decernere (
PP II
p. 131, a.
1451
et saepius),
decidere (
ib.
p. 29, a.
1448)
, ordinare (
ib.
), statuere (
WilkLub
p. 4, a.
1455
et saepius).
Constr.
ad
1—2: a.
abs.
b.
sq.
acc.
c.
sq.
quod (quia),
cf.
et
StPPP IX p. 46 (a. 1453) : qui arbitri i-erunt inter eos, quia etc.d. sq. enunt. interrog.
KodMp IV p. 458 (a. 1447) : qui arbitri inter eosdem i-ent, quis melius ius habebit super eandem scultetiam.Accedit constr. a. sq. de:
PP II p. 29 (a. 1448) : quicquid per ipsos arbitros ... de ipsis captiuis i-tum et decisum fuerit.b. sq. inter, cf. Ita vulgo. c. sq. pro:
KsgLub p. 9 (a. 1447) : quod inter eos pro graniciis ... i-erint arbitri ... hoc partes ... debent tenere.
3.
inter se
uzgodnić drogą polubownej umowy; inter se bona
cum gratia constituere, componere
DokLub p. 303 (a. 1464) : sic inter se i-erunt, quod etc.
APozn III p. 61 (a. 1503) : amici inter se mutuo amicabili et fraterna compositione i-erunt, quod etc.
IV.
(singulare) nadchodzić;
fungitur vice vocis adveniendi
*DŁUG. Hist. II p. 337 (= IV p. 86 ed.nov., litterae a. 1253) : ex abrupto i-it (v. l. supervenit) tempestas impeditiva.Cf. Th. VII 2, 151,16 sqq.