- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- N.
I.
intrans.
A.
(de rebus) wzmagać się, umacniać, utrwalać, szerzyć się;
vigescere, vires maiores assumere,
augeri, increbrescere. Dicitur praec.
1.
de
abstr., v.
gr.
consuetudine, fame, haeresi, morbo
sim.; item de clamore
(
CodVit
p. 683, a.
1424)
, curriculo temporis
(periculoso:
KodMp I
p. 93,
a. 1268)
, damnis (
DŁUG.
Hist. II p. 367 = IV
p. 117
ed.nov.
), insidiis (
CodEp III
p. 433,
a. 1496)
, insultibus (hostium:
KodWp III
p. 426,
a. 1374)
, mendicitate (
IO. LUD.
p. 65,
133)
, omine (
WODKA
p. 244, a.
1492)
, participatione et
commercio (cum aliquo:
ArHist X
p. 191, a.
1539)
sim.
2.
rarius de concr. ,
v. gr.
aqua (
KodKKr I
p. 45, a.
1253)
, imbre (
SSrSil VII
p. 103, a.
1464)
, umore (
DŁUG. Op.
p. 315
).
N.
locut.
invaluit
(sq.
inf.
)
weszło w zwyczaj;
in consuetudinem venit, increbruit
DECIUS p. 83 : ebrietatem principis exem plo execrare plerumque i-uit.Cf. INVALESCENTIA I.
Constr.
ad
1—2:
indicatur ubi (apud quem)
a.
sq.
dat.
*PommUrk II p. 482 (a. 1282) : ne ab insultu ... futurorum malorum ipsis ac posteris eorum incommoda damnose i-re uiderentur.
IurMas I p. 116 (a. 1424) : ne ... perniciose et dampnose consuetudines dicte ecclesie ... et subditis ipsius i-ant.Cf. Th. VII 2,117,31—37. b. sq. apud :
KodLit p. 197 (a. 1416) : ne hic pestilencie morbus ... aput nos etiam i-at.Cf. Th. VII 2,116,53. c. sq. in c. abl.
ArPrawn I p. 223 (saec. XV) : intensior in corpore nostro infirmitas i-uit.Cf. Th. VII 2,116,66.83; 117,8. d. sq. inter :
FormJ p. 70 : inter duellantes ipsos acrius bellum i-uit.Indicatur causa a. sq. ab b . sq. ex :
KodKrak p. 367 (a. 1494) : ignis tempestas ex Dei permissione i-bat.Cf. Th. VII 2,117,55. c. sq. propter :
KodKKr II p. 373 (a. 1412) : que destructio villae propter carenciam sculteti ibidem i-it.Indicatur modus vel finis a. sq. abl. b. sq. adv. vel locut. adv.
KodMp IV p. 85 (a. 1403) : ad peragendum diuine laudis incrementum feruencius i-it nostra deuocio.
MIECH. Sang. fol. IIIa : morbum ... ad perfectionem i-isse.
CulmUB p. 730 (a. 1531) : ne magis ille error i-at in commune discrimen Christifidelium.Cf. Th. VII 2,116,46.69.
B.
de hominibus
1.
zyskać przewagę, górować nad kimś, pokonać, (stąd) wygrać sprawę w
sądzie;
praevalere, superare, vincere
(etiam in iudicio).
Glossa
Pol.
AGZ XVIII p. 83 (a. 1468) : tua evocatione et cittacione minus iusta i-isti alias «valilesch» et condempnasti ... Andream.
N.
constr. sq.
contra :
MPH VI p. 305 (saec. XIII med.) : Natangi ... bello eos invaserunt et i-erunt contra eos.Cf. Th. VII 2,117,47—50.
2.
napadać na
kogoś, atakować, zaczepiać; impetere,
aggredi aliquem
MPH VI p. 508 (saec. XV ex.ex) : terroribus, minis ac clamoribus i-ns in propriam uxorem (cf. Th. VII 2,117,58—61 ).
Eodem sensu abs.
ZabDziej III p. 25 (a. 1490) : ammonitus, ut a talibus diffamationibus resisteret et ... clerico pacem daret ... nihilominus magis i-bat et manus in eum extendebat et, nisi se defendisset, ignoratur, quo fine contencio fuisset terminata.Cf. INVALESCENTIA II 2.
N.
a.
ad choleram
wpadać w gniew, unosić się gniewem;
ira incendi,
inflammari
DŁUG. Hist. IV p. 421 : ducissa amplius i-nte ad choleram ... etiam secundam donationem improbabat.
b.
pro aliqua re
domagać się, żądać, usilnie dopominać
się o coś;
(ex)petere
AKapSąd I p. 428 (a. 1457) : ne i-ant nobiles pro medietate decimarum, visa summa per clerum pro stipendariis tam de censibus, quam media taxa facta et persoluta.
II.
trans. zaatakować,
ogarnąć, opanować; impetere, affligere, afficere
MARTIN. OP. Chr. p. 196 : cum validissimi squaloris lepra carnem meam i-isset nec aliquis medicorum curam adhibere posset.
CIOŁ. Lib. I p. 134 : ne ... hec pestis ... morbo hereseos quodammodo commercia amplius i-at etc.
ZabDziej III p. 469 (a. 1497) : testes non potuit inducere propter expedicionem armigerorum ... eciam propter pestem partes circumquaque i-ntem (ed. -ntes).Cf. INVALESCENTIA II.