- Th. (rec.),
- Bl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
[comp.
intrinsecior:
DŁUG. Hist. V
p. 436
:
qui intrinseciores et magis
fidi regi esse debuerant.]
propr. et
meton.
wewnętrzny, znajdujący się
wewnątrz; internus, interior, qui intus est (fit)
StSyn III p. 33 : per decentiam habitus exterioris morum honestas i-a denotetur.
MATTH. Rat. p. 87 : non solum poenae i-ae, sed etiam exteriores erant infligendae.
Ib. infra: propter ... eius Dei contemptum, intus commissum in anima, dignum et iustum erat, ut peccator aliquam i-am poenam perciperet ... scilicet remorsum.Ita saepius.
Syn.
spiritualis (
DŁUG. Op.
p. 456
)
; opp. exterior
(
supra 2
et 932,55
et saepius), externus (
DŁUG. Hist. II
p. 471
)
, extrinsecus (
infra 16
et passim),
forensis (
AAlex
p. 213, a.
1502)
.
Praec.
1.
a.
geom.
de
angulo
VITELO Opt. p. 8 (= p. 222 ed. Unguru) : si linea recta super duas rectas ceciderit feceritque angulos coalternos inaequales aut duos i-os minores duobus rectis, uel extrinsecum inaequalem i-o.
Ib. p. 375 : angulus BEH extrinsecus est aequalis angulo ENA i-o.
b.
gram.
Gramm. p. 180 (saec. XV) : vterque ordo optat reserari regimen verbi, quod patet tam de ordine i-o dependente a voluntate, quam de ordine extrinsico rei dependentis.
Ib. p. 185 : quedam verba sunt absoluta ... et ideo non terminantur per terminum extrinsecum, sed per terminum i-um sue significacionis, vt dicendo: vivo vitam, spiro spiramen, transeo cursum.
c.
phil.
i. q. wewnętrzny, immanentny, należący do istoty rzeczy; internus, interior, qui ad rei naturam ipsam pertinet
MatFil IV p. 37 (saec. XIV) : duplicia sunt principia: i-a et extrinseca; i-a sunt, quae sunt pars quidditatis, ut materia et forma etc.
Ib. II p. 45 (a. 1413) : esse Dei est de sua formali et i-a ratione.
JAC. PAR. II p. 243 : actus extrinsecus nil addit formale super actum i-um, nisi materiale.Ita saepissime de variis rebus, sed imprimis de causa ( WROCŁ. Epit. fol. b IIa et saepius), denominatione ( BYSTRZ. in MatFil IV p. 83 et saepius), loco ( id. Top. fol. r IIIa et saepius), modo ( ExPhys fol. o Ib et saepius), modo ( BYSTRZ. AnalPost fol. k IIIb et passim),passione ( WROCŁ. Epit. fol. c Ib et saepius), principio ( supra 28 et passim), sim.
2.
fere i. q. bliski, zaufany;
familiaris, intimus
DŁUG. Hist. IV p. 540 : singula ad eum, quae agebantur, his, qui i-i et fidi credebantur, deferentibus.Cf. supra 932, 52.
3.
fere i. q. domowy,
tj. wewnątrzpaństwowy;
civilis
CALLIM. Hist. p. 72, 24 : propter i-a certamina, quibus regnum agitabatur.
Ib. p. 210, 3 : ne ... seditionem tumultumue aliquem i-um excitaret.
4.
locut.
α.
ab intrinseco
od wewnątrz; parte ab
interiore
ExPhys fol. f IVa : res phisica duobus modis corrumpitur; uno modo ab i-o ... secundo modo corrumpitur ab extrinseco ... nisi ergo res ab i-o esset corruptibilis, ab extrinseco num quam corrumperetur.β. ad intrinsecum do wewnątrz; partem ad interiorem
ExPhys fol. r VI : uel ergo est terminatum punctum ad extrinsecum vel i-um.