- F.
- Th.
- S.
- A.
I.
adi.
1.
dolny, w dole
położony; infra positus,
demissus.
2.
podziemny,
mieszkający w podziemiu; Orcum colens
(saec. XVI).
II.
subst.
1.
inferi,,
-orum
m.
mieszkańcy podziemi, duchy zmarłych, zmarli,
podziemie;
Orci incolae, manes,
Orcus.
2.
inferus,,
-i
m.
piekło; Orcus,
gehenna.
comp. INFERIOR, -ius
I.
propr. dolny, niżej
(głębiej, pod spodem) położony, niższy (często o miejscowościach,
krainach itp.); inferius
positus, demissior (saepe de locis,
regionibus sim.;
opp.
superior).
Glossae
Pol.
Śwink. p. 150 (a. 1433) : cum i-i piscina ... «s nadolnym».
AGZ XII p. 335 (a. 1470) : due piscine i-es alias «nyszne».
Ib. XVIII p. 269 (a. 1485) : super ... piscina i-i alias «na dolnyem stawye».
Ib. XVI p. 273 (a. 1496) : in molendinum ... i-em alias «na dolye».
Ib. XV p. 360 (a. 1498) : duas piscinas ... mediam et i-em alias «szryedniy a nyszny».
Ib. XVII p. 366 (a. 1499) : de molendino i-i alias «sz dolnego».
N. (de
homine)
mieszkający niżej, w dole?
infra habitans?
(cf.
Th.
VII 1,1391,36)
StPPP VIII p. 34 (a. 1381) : testes ... Clemens de Ilicozicz ... alter Clemens, qui est i-or, Stanislaus.Pl. inferiora,, -um n.
α.
niziny; loca
depressa
PommUrk II p. 4 (a. 1254) : mansos ... cum pascuis, syluis ... stagnis, cum i-bus, superioribus, ingressibus, egressibus et omnibus aliis pertinentiis.
β.
sprawy tego
świata, świat ziemski; res
terrenae.
Locut.
α.
ab inferioribus
u dołu; subter
GALL p. 29, 20 : tanta ... fuit ... militum flumen transeuntium multitudo, quod non aqua videbatur ab i-bus, sed quedam itineris siccitudo.
β.
sub inferiori (in inferioribus,
cf.
Th.
VII 1,1393,30)
poniżej, w
niniejszym piśmie; infra, in infra
scriptis
MHer XIV p. 162 (saec. XV ex.ex) : Barthossius peciit a nobis sub i-i, quem generis sui nobilitatis originem debuisset ostendere ... nos itaque sibi decrevimus etc.
DŁUG. Hist. IV p. 573 : Wladislaus ... ut in i-bus narrabimus, illum ... exclusit.
2.
de sonis: niższy;
gravior (saec. XV- XVI).
3.
spodni, wewnętrzny;
interior (saec. XVI).
II.
transl.
1.
(de rebus) słabszy, mniejszy, gorszy, niższy, niższego rzędu, mniej ważny;
peior, vilior, minor, infirmior, minoris
momenti.
Praec.
α.
iur.
ius (dominium) :
KodWp II p. 89 (a. 1294) : omnia iura alciora et i-a in bonis habet suis.
KodMp III p. 359 (a. 1385) : vendicionem ... scoltecie ... fecerunt cum ... toto ... dominio superiori et i-i, iudicijs et penis etc.
KodWp III p. 560 (a. 1385) : villam ... cum omni iure et dominio integro superiori et i-i ... emimus.
KodTyn p. 62 (saec. XV) : abbati ... damus ... Lacsany cum pleno iure superiori et i-i.
StPPP XII p. 209 (a. 1513) : emerunt tabernam apud dominum heredem ... in i-i iure pro quatuor marcis.Cf. etiam BASSUS
β.
phil.
et log.
sprawa (byt, pojęcie) mniej ważne, podrzędne, podporządkowane; res (essentia, notio) minoris momenti, subiecta cuidam
superiori
GŁOG. Anim. fol. D VIIb : vniuersale praedicabile ... nominat formam formaliter suis particularibus et i-bus coniunctam.
WROCŁ. CongLog fol. C 5a : arguendo ab i-i ad superius est bona consequentia, vt Socrates currit, ergo homo currit.Ita passim.
2.
(de hominibus) gorszy, niższy, niżej postawiony;
humiliori loco natus,
ignobilior.
Loco
subst.
fere i. q. homo ignobilis
NieznHer p. 10 (a. 1424) : cum septem nobilibus et duodecim i-bus 20 pinos excidit violenter.
KodWp V p. 545 (a. 1434) : venit cum quinque nobilibus et viginti i-bus super nobilem Nicolaum.
StPPP VI p. 291 (a. 1525) : cum centum sibi in genere similibus et totidem i-bus ... coadiutoribus.Glossa Pol.
StPPP II p. 264 (a. 1421) : dicens, quod esset ignobilis, sed i-or, alias «wladika», qui Albertus dixit se esse nobilem de clenodio pendiculi.
Praec.
α.
iur.
,
v.
gr. iudex (
KodWp I
p. 212,
a. 1246
et saepius),
β.
skromny?
modestus?
ArPrawn VIII p. 134 (a. 1416) : sibi minabatur ... cum in sede presidebat iudiciali; et ulterius idem Nicolaus dixit eidem Dziuissio, quod ipse i-or fieri debuisset, dum surgeret de iudicio.
Constr.
ad
1-2:
a.
sq.
gen.
b.
sq.
abl.
c.
sq.
quam.
superl.
INFIMUS
I.
1.
adi.
najniższy, najniżej położony; imo loco
positus.
2.
subst.
infimum,,
-i
n.
et
infima,,
-orum
n.
dół, dno; pars ima,
fundus (saec. XVI).
II.
(o ludziach i rzeczach) najniższy, najgorszy,
najpośledniejszy, najmniej ważny (zwł. o pochodzeniu, rodzie); humillimus, vilissimus, minimi momenti, ignobilis (praec. de genere, ortu sim.).
N. iur.
dominium
(cf.
etiam
et 14)
KodMp I p. 316 (a. 1362) : partem hereditatis cum ... omni iure et dominio, alto et basso, supremo et i-o.
II.
singulare: pro positivo, fere i.
q. inferus, inde
comp.
infirmior
(ut in
Th.
VII 1,1398,54 sqq.)
pośledniejszy; ignobilior
IurMas I p. 120 (a. 1424) : sive sit kmetho sive alterius infimioris status.superl. IMUS s. IMMUS
I.
propr.
et in imagine
1.
adi.
najniżej (u nasady, u podnóża, na samym dole, dnie) położony, najgłębszy, dolny; infimo loco positus, altissimus.
2.
subst.
imum,,
-i
n.
et
ima,,
-orum
n.
miejsce najniżej położone, dno, głębia, dół; pars
infima, fundus,
altum.
N.
ad ima
na dół, w dół (rzeki);
deorsum, secundo
flumine
PP VI p. 79 (a. 1432) : ab eadem granicie ... Nicolaus... fluuio ... ad yma (ed. ymo) alias «na dol» debet vti ... Petrus ....superius «wsgorą» eodem flauio ... debet vti.
II.
transl.
1.
najlichszy, najmniejszy; vilissimus,
minimus.
2.
ostatni; postremus,
ultimus, extremus.
3.
najgłębszy; intimus (de
favore,
saec. XV).