- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- H.
- Ha.
- L.
- N.
- K.
I.
1.
włożenie, nałożenie;
actus imponendi vel superponendi,
v.
gr. anuli (
KodKKr II
p. 70,
a. 1378
;
AKapSąd II
p. 25, a.
1417
;
StPPP VII
p. 507, a.
1475)
, bireti, superpellicei (
ArHist V
p. 286, a.
1392—1412
;
KodUJ II
p. 232, a.
1463
;;
StPPP VII
p. 520, a.
1488)
, barilarum vini (in
straminibus:
RachJag
p. 206, a.
1394)
sim.
Praec.
a.
eccl.
manus (-uum) alicui (alicuius capiti)
włożenie rąk; de
instituendis seu investiendis
sacerdotibus, regibus sim., impertienda
benedictione, quin etiam
de daemonis expulsione
KodWp II p. 378 (a. 1324) : electionem ipsam ... confirmamus et per i-em nostre manus ipsi electo benedictionem inpertimur.
KodMp IV p. 8 (a. 1386) : Martinum ... ad idem altare ... per manus nostre suo capiti i-em ... instituimus et inuestiuimus.
ArHist XI p. 213 (saec. XIV) : per manus nostre i-em (ed. -is) hodie regina constituitur.Ita vulgo usque ad saec. XVI. Cf. Th. VII 1,666,60 sqq.
Syn.
tactus (
SACR.
Elucid.
fol. 23a
:
fit et tactus seu i-o manum, qua diabolo via praecluditur
). Cf.
IMPONO I A 2.
N.
iur.
manus in manum
podanie ręki lub uderzenie ręki o rękę na znak zabezpieczenia
zobowiązania;
manuum porrectio confirmandae
obligationis gratia
facta
*MPH I p. 338 (saec. XI) : propositae conditionis fidem manus in manum confirmat i-e.
b.
hamorum ad aquas
zarzucenie (wędki do wody); actus iaciendi,
immissio
AKap Sąd III p. 346 (a. 1525) : piscando, pisces ... cum retibus preter hamorum i-em ad aquas in piscinas.
c.
virgultorum
zasadzenie;
plantatio
KsgKaz p. 154 (a. 1385) : de i-e virgultorum circa ripas Wisie dedimus II grossos.
d.
wstawienie, wprawienie; actus
inserendi, collocatio
RachJag p. 94 (a. 1389) : pro i-e fenestrarum vitrearum in ... stuba regali.
RachWaw p. 43 (a. 1525) : a reformatione fenestrarum ... novarum partium i-e ... marcas 2.Glossa Pol. :
ib. p. 424 (a. 1564) : ab i-e vulgariter «od wprawienia ... szyb» (i. orbiculorum ).Cf. IMPONO I A 1.
N.
vernicis
powlekanie werniksem; actus vernice
obducendi
RachWaw p. 176 (a. 1531) : a decolloratione trium fenestralium et i-e vernicis ... marcas 2.
e.
włączenie, zamieszczenie wewnątrz, wpisanie; actus inserendi, inscribendi
SamlUB p. 13 (a. 1255) : presentem cedulam sigilli nostri munimine ac testium i-e duximus roborandam.
PommUrk IV p. 167 (a. 1304) : ordinationes ... nostrarum praesentium litterarum et testium i-e fecimus communiri.
AGZ V p. 160 (a. 1448) : litteram reddatis sigillatam, illectam die annotata et vestrorum nominum (ed. nomine) i-e.
KodPol IV p. 124 (a. 1465) : post quarum literarum insercionem, i-em et transcopiacionem literas has nostras testimoniales scribi ... iussimus.Cf. IMPONO I B 2 c.
f.
formae
vel
signi
odciśnięcie, odcisk; impressio
CorpJP IV p. 17 (a. 1523) : monetam i-e seu percussione alicuius formae vel signi notetis.Cf. IMPONO I A 2 β.
g.
turris
wsadzenie do więzienia, uwięzienie;
actus in vincula coniciendi
StPPP II p. 800 (a. 1473) : Seraphin ... affectauit, ut Stanislaus ... turris i-e puniretur.
Simili sensu
ad captivitatem:
ArHist III p. 206 (a. 1412) : nobilis ... tenetur penam captiuato ignobili ... ab i-e ad captiuitatem et ab emissione similem penam.Cf. IMPONO I A 1 b.
2.
kładzenie, układanie, zakładanie; actus ponendi,
collocandi
ZabDziej II p. 162 (a. 1484) : iuxta i-em laqueariorum debet predictus Stanislaus tegulas directe, linealiter ponere ... ne pluvia per indirectam i-em tegularum ad comodum domus pluere posset.
RachWaw p. 158 (a. 1530) : ferris magnis ... utuntur muratores in i-e fundamenti muri.
CracArt II p. 410 (a. 1541) : carpentario a reformatione tecti et i-e cannalium 6 grossos dedi.Ita saepius. Cf. IMPONO I B 2 .
N. concr.
umocnienie,
fortyfikacja; munitio,
munimentum
MPH I p. 244 (Thietmar): quam urbem ... presidiis et i-bus caeteris munit.
II.
transl.
1.
(de rebus malis vel molestis) przypisanie, nałożenie, narzucenie kar, opłat
itp.
;
actus iniugendi, ingerendi,
infligendi, criminandi
α.
falsi criminis :
MARTIN. OP. Serm. p. 313 nlb.: propter falsi criminis i-em dicitur: ne quam calumniam faciatis.Cf. IMPONO II B 1 a. β. interdicti
*CodEp III p. 301 (a. 1479) : quod ... ad i-em interdicti in partibus istis proceditur.Cf. IMPONO II B 1 b α. γ. minarum rzucanie pogróżek, wygrażanie; actus minandi, comminatio
Lites III p. 103 (a. 1414): propter allegacionem per procuratorem ... regis Polonie de i-e minarum Magistri Cruciferorum.
AKapSąd III p. 359 (a. 1471) : a crebra persecucione et minarum i-e per nobilem Paulum ... recedere.
AGZ XVI p. 210 (a. 1487) : attenta ... minarum i-e fratrum ... inter ipsos vallamus vadium.Cf. IMPONO II B 1 b. δ. praec. vectigalium, tributorum sim. et abs. ; (inde meton.) podatek, danina; vectigal, tributum ipsum
KodWp I p. 535 (a. 1287) : ecclesie nostre ex predicta procuracionum i-e supra vires et facultates ... graventur.
CodSil X p. 89 (a. 1320) : numquam monasterium prefatum ... neque per equorum nostrorum aut canum i-em, neque ... aliis subventionibus ... gravabimus.Ita vulgo usque ad saec. XVI. Cf. Th. VI 11,667,11 sq.
N. pl.
HumRef p. 9 (a. 1400) : domum ... ab omnibus solucionibus, dacionibus ... i-busque onerum ... liberantes.
NIC. BŁ. Tract. fol. d IIIa : oppressit pauperes subditos ... vel aliquas i-es iniustas i-uit.
KodKrak p.679 (a. 1455) : ex ... solicitudine onerum ciuitati i-bus faciliorum intendere.Ita saepius.
Syn.
et iuxta posita
contributio, gravamen, taxatio (
Ztschr. VI
p. 375,
a. 1350
;
Dogiel I
p. 78, a.
1479)
, datio, solutio
supra 38
teloneum (
Dogiel I
p. 78, a.
1479)
.
Dicitur
iniusta supra 41
, nova (
Dogiel I
p. 78,
a. 1479
;
ib. IV
p. 294, a.
1532).
Additur item gen.
collectae (
DŁUG. LibBen I
p. 429
)
, denarii s. Petri (
DŁUG.
Hist. I p. 291 = II
p. 51
ed. nov.), onerum (
KodKrak
p. 679, a.
1455)
, unius quarteni (in
venditionibus:
Tom. IV
p. 352,
a. 1518)
, stewrae seu subsidii caritativi (ConcPol X p. 442,
a. 1446)
, tributorum, vectigalium (
DŁUG. Op.
p. 49
;
Dogiel IV
p. 294, a.
1532)
;;
item novitatis telonei (
KodPol II
p. 828, a.
1424)
.
Cf.
IMPONO II B 1 b.
N.
nakład, wkład pieniężny; impensa,
expensa
StPPP IX p. 220 (a. 1529) : Martinus ... debet expedire suis proprijs pecunijs sorores germanas ... neque ... dominus Andreas ... ad dictam expedicionem sororum aliquam i-em minime debet apponere.
ε.
nakaz,
polecenie; mandatum
PP III p. 193 (a. 1450) : Paulus asseruit, quod haberet in debitis quatuordecim sexagenas, quas debet exigere cum i-e eiusdem domine et quidquid acquisiuerint, hoc debent diuidere per medium.Cf. Th. VII1,667,10 et IMPONO II B 1 c.
N.
sponsionis fidei
zobowiązanie
kogoś przysięgą; actus iure iurando
aliquem obligandi
StPPP VI p. 112 (a. 1518) : pro i-e sponsionis fidei praefato Gregorio ... impositae ... alias «o zawyązanye onego slubem».
2.
(de rebus bonis vel mediis) ustalenie, wyznaczenie, danie, nadanie; designatio, constitutio, datio, tributio
a.
pretii :
Tom. VI p. 326 (a. 1523) : in quibus comitiis ... i-o pretii rerum venalium decreta et constituta erat.Cf. IMPONO II B 2 d.
N.
damnorum
odszkodowanie;
i. q. restitutio
KodWp V p. 578 (a. 1436) : quodcumque dampnum ipse Hasso cum fratribus ... habuerint uel perceperint, racione huiusmodj dampnorum i-is hoc non fiet Hassonis ... sed nostrum.Cf. IMPONO II B f α.
b.
nominis
sim.
(praec.
phil.
et gram. ) pierwotne nadanie,
użycie, zastosowanie nazw,
terminów; inventio et usus ad significanda
ea, quibus imponuntur
GŁOG. Alex. I fol. B Ia : articulatio prima est i-o vocis ad significandum sub modis significandi essentialibus et accidentalibus.
Ib. fol. D IIb : hoc nomen est proprie qualitatis, quod non significat nisi vnarn rem sub vocis i-e, vt: Petrus, Paulus, sed hoc nomen est appelatiue qualitatis, quod non significat plures res sub vna i-e: magister, dominus.
Id. Don. fol. B IIIb : i-o ... vocabulorum est ad placitum et voluntatem primi imponentis.
GIEŁCZ. fol. B la : terminus discretus dicitur esse terminus stans pro vno solo, non potens ex modo sue primarie i-is supponere pro pluribus diuisim.
Ib. fol. D 2a : terminus ... communis est indifferens ex sua i-e ad sic vel sic (i. copulative vel disiunctive ), terminum concipiendum sicut et ipse intellectus est ex se indifferens.Ita saepius.
Opp.
naturalis significatio (
GIEŁCZ. fol. D 2a).
Dicitur
primaria (
supra 43
), prima, secunda (
BYSTRZ. ParvLog fol. Q IIIa
;
GŁOG. Porph. fol.
f VIIIa
;
id. Alex. I fol. Nn VIIb
;et saepius).
Distinguitur
absoluta (cui opponitur dependens:
BYSTRZ. ParvLog
fol. XIIb
)
, congrua (opp. incongrua
ib.
) vera (opp. falsa et
dubia
ib. fol. X IIIa)
.