Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMPERO

Gramatyka
  • Formyimpero, imparo, imperatum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -i
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. praecipere, mandare, iubere.
  • II. dominari, praeesse, regnare.
    • 1. propr. imperatorem esse
    • 2. transl.

Pełne hasło

IMPERO s. IMPARO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
[in libris typis impressis confunditur aliquando cum verbo impetendi]
I. rozkazywać, nakazywać; praecipere, mandare, iubere.
N. de abstr. in textibus phil.
BYSTRZ. Log. fol. b IIIa : actus voluntatis est duplex, quidam est ab ea elicitus, alius est ab ea i-tus ... actus i-tus est actus ab alijs potentijs ... voluntate i-nte productus, vt sunt comedere, bibere.
STOB. Aret. fol. a IIb : actus i-tus voluntatis dicitur actus productus ab aliqua potencia i-nte voluntate vt videre hanc et non aliam rem.
WROCŁ. EpitConcl fol. r IIIa : omne peccatum fit vel voluntate i-nte vel voluntate consentiente vel non cohibente.
Ita saepius. Item part. perf. loco abs.
imperatum,, -i n. rozkaz; iussum
DŁUG. Hist. I p. 371(=II p. 135 ed. nov.) : carnifices i-ta regis impleturi ... de ecclesia viritim prosiliunt.
Ib. II p. 136 (=III p. 153 ed. nov.): nec mora barbari ... omnia i-ta perficiunt.
Ita saepius.
Constr.
a. sq. dat. b. sq. (acc. c. ) inf. c. sq. ad :
StPPP VI p. 153 (a. 1519) : dominae in possesionem restitutae i-bunt hominibus ad divisionem exequendam.
Cf. Th. VII 1,58,56 sq. b. sq. in c. abl.
Inst. p. 116 : Petrum cardinalem ... adeo in esu potuque sibi i-re, ut etc.
e. sq. super c . acc.
GALL p. 155, 21 : Zbignevus ... ingressus ... non se sub fratre militaturum, sed super fratrem i-turum praetendebat.
II. władać, rządzić, panować; dominari, praeesse, regnare.
1. propr. Occ. być cesarzem, sprawować rządy cesarskie; imperatorem esse
*Lites II p. 130 (a. 1221) : j-nte domino nostro Fryderico secundo ... Romanorum imperatore.
DŁUG. Hist. I p. 175 (= I p. 240 ed. nov.) : Otto III rebus humanis absumitur, cum annis XVIII i-sset.
Constr.
a. sq. dat.b. sq. in c. abl.
2. in imagine et transl.
N. de abstr. pro subi.
KADŁUB. p. 9 : licet autem iusticie rigor non tunc statim ceperit i-re.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)