- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- N.
I.
propr.
1.
koszt, wydatek;
impendium, sumptus,
expensa.
Glossae
Pol.
AGZ XIII p. 464 (a. 1465) : in hoc pro i-is alias «nakladi» in expensis et cittacionibus, que exposuit, dampnificasti ipsum.
StPPP IX p. 153 (a. 1495) : de proprijs pecunijs apposuit ad sculteciam ... dedit triginta ... marcas super i-as alias «na naklad».Per abundantiam additur sumptuosa ( PP II p. 159, a. 1453).
Praec.
meton.
a.
inwestycja;
res cum impendio parata
(saec. XV).
b.
środki finansowe, zasoby, majątek; opes, divitiae
CodVit p. 1066 (a. 1431) : qualiter ... scolasticus ... de suarum i-arum confisus pluralitate nobiles attenuatos ... traxisset in causam.Occ.
α.
zwrot kosztów; expensi
recuperatio
Tom. I p. 88 (a. 1510) : i-a autem dabitur vestre paternitati Posnanie ab exactore, cui id per literas committemus, quam ... liberaliorem daremus, sed revera ere alieno gravati ... sumus.
β.
koszt zabiegów;
laboris, fatigarum
impensae
AKapSąd III p. 21 (a. 1466) : Ieronimum ... ad solucionem fatigarum et i-arum ... condempnare (cf. ib. supra multas fatigas et i-as feci).Cf. IMPENDIUM I IMPENSIO II 1 IMPENSUS.
2.
danina, podatek, opłata (na rzecz władcy lub pana feudalnego);
vectigal, tributum (principi vel
domino terrae solvendum)
KodMp II p. 124 (a. 1264) : locum in iure Theutonico ... collocandum eximentes ... ab omni i-a nostre dominationi pertinente.
N.
iuris
et
abs.
:
opłata sądowa;
solutio, quae iudicibus
debetur
PP III p. 208 (a. 1451) : quoscunque impensos aut expensos in legationibus aut in alijs quibuscunque i-is ... se submisit soluere.
StPPP XI p. 93 (a. 1519) : sex ... marcas ... Iohanni ... solvens ... tenebit suum agrum ... absque aliquibus i-is iuris.
3.
procent od pożyczonej sumy; fenus
ArPrawn X p. 166 (a. 1406) : advocatus ... debet solvere I marcam cum i-is Stanislao ... ad 14 dies.
AGZ XIX p. 426 (a. 1494) : obligatus est spectare peccuniam triginta marcarum solarii alias «plathv» ... sine quavis solutione i-arum, quas quidem i-as alias «plath» habet Michaelinscriptas super villa ... easdem sibi ad octo annos dimisit.
Et paulo infra Paulus sibi pro primis i-is alias «za plath» a predictis octuaginta mercis satisfecit.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
subi.
Indicatur, quid impendatur
sq.
gen.
, v. gr.
decimarum (
DŁUG. LibBen I
p. 174
)
,
marcarum (
CracArt I
p. 68, a.
1423).
Indicatur finis impensae
a.
sq.
gen.
obi.
,
v.
gr.
aedificii. b.
sq.
ad :
PommUrk II p. 452 (a. 1281) : pro i-is ad Dei· laudem.Cf. Th. VII 1,551,48. c. sq. in c. acc. d. sq. pro :
APozn I p. 271 (a. 1458) : racione i-arum pro litibus.
DŁUG. Hist. IV p. 698 : ad conquirendas ... i-as pro futuro bello.Ita saepius. e. sq. super
α.
c.
abl.
ArPrawn X p. 373 (a. 1413) : meliorationes ... et super ipsis i-as ... exsolvere.
AKapSąd II p. 274 (a. 1475) : parcere sumptibus, i-is et expensis super eorum ... discordiis.Ita saepius.
β.
c.
acc.
StPPP VI p. 284 (a. 1525) : ipse ... omnem i-am ... de suis pecuniis propriis super reformationem ipsius curiae fecerit.
Iuncturae verbales
α. impensam (-as) ad (in)
aliquid, in (pro), super
aliqua re (aliquid) facere;
simili sensu agere (cum aliquo:
MatArch
p. 133,
a. 1476)
, emungere (
DŁUG. Hist. V
p. 490
)
, exhibere, praestare
(
KodMp II
p. 79, a.
1248)
, exponere ((
KodUJ
p. 130, a.
1421
;
CracArt I
p. 68, a.
1423)
;, exsolvere (
DŁUG. Op.
p. 234
)
, impendere, imponere
(
KodTyn
p. 255, a.
1430
;
PP II
p. 55, a.
1447
et saepius),insumere ((
CALLIM. in Tom. I
app.
p. 14, a.
1448
;
PH V
p. 96,
a. 1533)
;, proferre et tradere (
PP II
p. 159,
a. 1453)
, subigere (
TPaw I
p. 115, a.
1504)
, subiere (
CodEp II
p. 261, a.
1431
;
PP II
p. 9,
a. 1441
et saepius);
opp.
administrare (supraI
236,42
sq.
), compensare (
ArPrawn I
p. 439,
a. 1470)
, deducere (
Tom. VII
p. 160, a.
1525)
, (ex)solvere (alicui:
ArPrawn X
p. 373, a.
1413
;
AGZ XVIII
p. 212, a.
1480
et saepius), refundere et reponere (alicui:
KodUJ II
p. 130, a.
1421
;
StKapWł
p. 62, a.
1500)
, (re)sarcire (
ZabDziej III
p. 166, a.
1491
;
PH V
p. 96, a.
1533)
; simili sensu
in impensis (et expensis) alicui succumbere (
ArPrawn X
p. 454, a.
1415)
sim.
β. aliquem in impensam (-as) ad-, de-, in-ducere (
StPPP II
p. 795, a.
1473
;
Tom. III
p. 432, a.
1515)
.
Locut.
adv.
(de, cum, sub) alicuius (praec. suis,
propriis) impensis (-a) ((
PP
p. 12, a.
1443
;
UrkBBr
p. 343, a.
1382
;
AGZ XIX
p. 170, a.
1475)
;.
Simili sensu
ad alicuius impensas (
GŁOG. Alex. I fol. a
Ib
;
id. Don.
fol. 2a
;
id. Porph. fol. a Ia)
;
;opp. absque (nulla) impensa.
II.
transl.
1.
a.
ubique (fere c.
gen.
obi. ) nakład,
świadczenie,
dawanie; actus impendendi,
exhibendi, praestandi,
oblatio, datio,
v.
gr. donorum (
MPH II
p. 74,
Herbord),
servitiorum (
ArSang III
p. 58, a.
1508)
, studiorum (
ADAM
p. 299
)
.
Cf.
IMPENDIUM II 1
a
IMPENSIO II 2
IMPENSUM II.
b.
wysiłek, trud, staranie, zabiegi; opera, labor,
studium
DŁUG. Hist. IV p. 351 : episcopus ... contentus erat pro pace Slesiae subire quoscumque labores et i-as.
CALLIM. Rhet. p. 71 : facile est, quod minimo labore et tempore ac i-a brevi perficitur.
CRIC. p. 296 : nihil egeris, operam et i-am luseris.Ita saepius. Cf. Th. VII 1,552,3 sq. et IMPENDIUM II 2.
2.
wyposażenie w ogóle;
apparatus in universum
CodVit p. 908 (a. 1430) : contra Turkos rex ... woyewodam ... cum maximis i-is direxit.Ib.
p. 909 (a. 1430) : rex ... contra ... Cruciferos cum expensis et i-is processit ... cum omnibus potentiis et apparatibus suis (cf. ib. infra dominus ... maiorem quantitatem ... in Moraviam direxit, ubi multis septimannis steterunt cum magnis i-is).Cf. Th. VII 1,552,10 et EXPENSA III.