Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IACTO

Gramatyka
  • Formyiacto, iagto
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. propr.
    • A.
      • 1. + rete iacere, iaculari (praec. tela, lapides sim.). ponere, iacere.
      • 2. proicere, donare, largiri.
      • 3. huc illud impellere, agitare (saepius in imagine).
      • 4. + manum erga aliquem agitare, circumagere. i. q. inferre alicui
    • B. proicere, deserere
  • II. transl.
    • A.
      • 1.
        • a. contumelias, minas sim. inferre alicui, minari.
        • b. increpare, vituperare aliquem.
        • c. agitare, afflictare, vexare.
      • 2. + cogitatum suum (in Deo, in Deum) dirigere, ponere
    • B.
      • 1. + aliquem dicendo commemorare, agitare, divulgare. laudibus extollere.
      • 2. gloriari, prae se ferre.

Pełne hasło

IACTO s. IAGTO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
I. propr.
A.
1. rzucać, miotać, ciskać; iacere, iaculari (praec. tela, lapides sim.). Glossa Pol.
KsgMaz II p. 105 (a. 1425) : «jakom ... any kygem czisnol» baculo i-vit.
Occ. rete zarzucać; ponere, iacere.
N.
obrzucać czymś; conspergere
DŁUG. Hist. V p. 144 : simulachrum ... sputo, luto atque omni foeditate i-tum est (inde MIECH. Chr. p. 329).
2. rzucać, tj. dawać komuś coś, obsypywać czymś; proicere, donare, largiri.
3. miotać, wstrząsać; huc illud impellere, agitare (saepius in imagine).
4. machać, potrząsać, wymachiwać; agitare, circumagere. In imagine manum erga aliquem podnieść rękę na kogoś; i. q. inferre alicui
*CodVit p. 997 (a. 1409) : dum Witoudus extra captivitatem venisset, manum eius ([i. suam) ]erga magistrum Conradum ... i-vit.
Constr. ad
1—4: a. sq. acc. b. sq. abl. c. sq. super (sine obi. )
KodWp I p. 564 (a. 1264) : si aliquis temerarie i-erit super scholas Iudeorum, nostro palatino duo talenta piperis ... solvat.
B. porzucić; proicere, deserere
MARTIN. OP. Chr. p. 40 : Remus et Romulus i-ti sunt in rubis prope ripam Tyber.
II. transl.
A.
1.
a. miotać, rzucać (groźby, obelgi itp.), grozić czymś; contumelias, minas sim. inferre alicui, minari.
b. wyrzucać komuś coś, ganić kogoś; increpare, vituperare aliquem.
c. niepokoić, gnębić, nękać, dręczyć; agitare, afflictare, vexare.
Additur
ad ima ( VHedv. p. 526 ), item abl. instr. angariis ( DŁUG. Hist. V p. 18 ).
2. cogitatum suum sim. (in Deo, in Deum) wznosić, pokładać; dirigere, ponere
BRUNO Pass. p. 14 : omnes uires et cogitatum tuum i-a in Dominum et ipse te enutriet.
MARTIN. OP. Serm. p. 311 nlb. : tu o homo i-a cogitatum tuum in Domino.
KodMp II p. 251 (a. 1321) : ex intimis votis medullitus i-ntes nostrum in Domino cogitatum etc.
Ita saepius.
Dicitur etiam
spem et credulitatem ( DŁUG. Op. p. 108 et ib. p. 270 ). Alluditur ad Vlg. Ps. 54,23; 72,28; 77,7.
B.
1. poruszać (w mowie) opowiadać, głosić; dicendo commemorare, agitare, divulgare. Occ. aliquem wychwalać kogoś, wynosić; laudibus extollere.
2. chełpić się, przechwalać; gloriari, prae se ferre. Hoc sensu etiam refl. et pass.
N. glossam Pol.
StPPP II p. 720 (a. 1466) : iudex, non te i-es super me, alias «nye myeczsz sye».
Constr. ad
1—2: a. sq. acc. b. sq. abl. instr. c. sq. de. d. sq. super :
DyplMog p. 101 (a. 1552) : alii super hoc se i-ant in ipsius Andreae episcopi praeiudicium.
Cf. etiam Cf. Th. VII 61,16 sq. e. sq. acc. c. inf. f. sq. enunt. obi.
*CodVit p. 999 (a. 1409) : rex et dux Witoudus se i-erunt, quomodo etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)