- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- H.
- O.
- W.
I.
subst.
quantum,,
-i
n.
(sensu relat. et
interrog.) ile
(tylko), tyle ile, jak wiele, jak wielka ilość, pewna ilość; quot, quam
multum, certa quaedam
summa.
Saepe in iunctura
tantum (...) quantum.
Occ.
eodem sensu
tot ... quantum (
RotKon
p. 465,
a. 1415)
, ad tantum quantum et magis (
AKapSąd III
p. 67, a.
1497)
, tamtumdem ... quantum (
KodWp I
p. 49, a.
1206)
.
Praec.
A.
1.
phil. coś
ilościowo określonego, wyposażonego w wielkość; id quod
quantitatem habet, quantitate
praeditum est
GŁOG. Anim. fol. G VIIa : materia prima non est corpus, nec quid, nec quale nec q-um.
Id. Porph. fol. f IIIa : hoc signum q-um signat rem habentem aliquam quantitatem.Ita saepe.
2.
matth. suma; summa
MARTIN. p. 2 : si duae quantitates fuerint notae, q-um ex eis est notum.
3.
jak wielka część; quam
magna pars
APozn II p. 39 (a. 1473) : hereditas, q-um ... edificata et tecta est ... pro parte Nicolai ... cedere ... debet ... pro Simone vero ... area residua et vacua eiusdem hereditatis ... spectare ... debet.
B.
in certis quibusdam casibus
a.
quanti
(gen.
pretii),
v.
gr.
esse, constare,
sim.:
za ile, za jaką cenę, jakiej wartości; pro quo pretio, quam magni pretii (propr. et meton.; saec. XV-XVI).
2. quanto
(abl.
)
cf.
s.
v.
C.
in certis quibusdam
locut.
et iuncturis,
cf.
infra III.
D.
constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
de :
PEREGR. Serm. p. 387 : q-um de igne ad hoc pertinet.
KodWp VI p. 156 (a. 1345) : q-um de piscibus habere poterunt, nobis dabunt.Ita saepius. d. sq. in c. abl.
AKapSąd III p. 123 (a. 1508) : dixit se habere ... C sexagenas in mediis grossis ... in solidis non dixit q-um in numero.
II.
adv.
quantum
ile, o ile, jak bardzo, jak dalece; quam multum, quam
maxime, quam valde (etiam in
exclamationibus
saec. XV - XVI). Praec.
1.
(de tempore) jak długo;
quam diu
AGZ IX p. 128 (a. 1486) : ut tam diu q-um ipsis placuisset ... metretas pro nobis ... solvissent.
Tom. III p. 389 (a. 1515) : quid denique sperandum, q-umque adhuc expectandum sit.
COPERN. Rv p. 230 : videre q-um duratura sit eclipsis.
2.
(de spatio) jak daleko, do jakiego miejsca;
quam longe, quem ad
locum
KodMp II p. 37 (a. 1227) : contuli ... fratribus ... castores in Pylitia fluvio per eorum territorium, q-um ipsorum allodium durat ... usque ad riuulum.
PommUrk I p. 369 (a. 1248) : ne ignoretur, quo et q-um se extendant omnes mansi.Ita saepius.
3.
(w wyrażeniach nawiasowych) o ile, na ile;
(in locut. in parenthesi
insertis) quod.
N. saepius
in
locut.
quantum nobis ab (ex) alto conceditur (concessum fuerit
sim.)
StSyn III p. 20 : mores ipsorum - q-um nobis ex alto concessum fuerit reformare.
ArPrawn I p. 31 (a. 1440) : quibus malis ut salubrius - q-um ab alto conceditur - posset obviari.Ita saepius.
III.
Varia ad I - II:
A.
locut.
1.
α.
quantum (attinet, pertinet, spectat
sim.)
ad aliquid
jeśli chodzi o coś, w odniesieniu, w stosunku do czegoś,
co się tyczy czegoś; quoad, quod attinet ad quid.
β.
quantum adhuc
tak jak dotychczas?
eodemmodo quo ad hunc diem?
ArHist XII p. 314 (a. 1374) : vos a portatu tabularii q-um adhuc eximo.γ. quantum (ad) melius posse, cf. δ. quantum in aliquo est ile ktoś może; quam multum quis potest. ε. quantum (cum Deo, in Domino) possum (queo, valeo).
2.
α.
tantum quantum
tyle co; idem
quod
GŁOG. Alex. I fol. Dd IVa : ‘pridie’ significat tantum q-um ‘priori die’.β. quantum tantum ile tylko; quidvis
KodWp V p. 213 (a. 1413) : si ... in censibus non reperiantur quatuor marce ... extunc q-um tantum de huiusmodi censu ... repertum fuerit, hoc totum etc.γ. idem quantum tyle samo; totidem
PP V p. 1 (a. 1420) : duodecim vrne mellis ... de Czirsko, item idem q-um de Czirsko totaliter.
3.
c.
prp.
a. in quantum (inquantum)
α.
o ile, jeżeli; si
KodWp II p. 6 (a. 1288) : insuper et alias hereditates ... in q-um nunc et in posterum pro eis obtinere ... potuerint, habeant.
ŻydKrak p. 29 (a. 1367) : hereditatem ... resignavit hereditarie ... in q-um cum uxore pueros generaverint.
KsgŁawKr p. 72 (a. 1371) : Johannes ... bona sua ... uxori sue ... in q-um premorietur ... hereditarie resignavit.Ita vulgo. Eodem sensu si et in quan tum ( KsgŁawKr p. 157, a. 1391 ; ib. p. 304, a. 1396 et vulgo), si adinquantum (cf. , 31 sq.), si ad quantum ( KsgPrzem II p. 17, a. 1447) , ubi et in quantum ( KodWp III p. 565, a 1385) , si in quantum ( DokListPł II p. 19, a. 1504 ; StPPP VII p. 212, a. 1544).
β.
jak daleko;
quam longe
KodMp II p. 184 (a. 1292) : in q-um eadem hereditas ... iuxta fluuium Dunaiecz se extendit, in ipso fluuio ... piscacionibus ... libere perfruantur.Cf.
γ.
dopóki; quousque
KsgŁawKr p. 36 (a. 1368) : bona sua ... resignavit ... volens tamen esse dominus in q-um vixerit.
ARect I p. 16 (a. 1469) : dicente, quod comedit expensas tam dudum, in q-um ... iuuenem ... informauerit.
δ.
w ogóle?
omnino?
AAlex p. 353 (a. 1503) : magnificentia vestra dicere dignetur, si vult in q-um satisfacere, prout ibi conclusum est, vel non.
ε.
in quantum (ut)
(sq.
adi. vel
subst.)
jako (że), jako (taki); acsi,
tamquam ut
MATTH. Serm. I p. 81 : ante passionem Suam iam erat Christus beatus perfecte, in q-um ut Deus et in q-um ut homo.
Ib. p. 213 : omnis fur in q-um talis est odiendus.
HESSE Matth. VI p. 328 : Christus in q-um Deus faciebat miracula.Ita saepissime in textibus phil.
N.
distinctionem
WROCŁ. Epit. fol. c IIIa : ‘in q-um’ vel ‘secundum quod’ ... capitur dupliciter: reduplicatiue quando denotat illud, cui iungitur, esse formalem causam precisam et propriam inherentie predicati ad subiectum, vt ‘homo in q-um homo est risibilis’ etc. ... specificatiue quando non denotat talem causam sed solum illud, cui additur, accipitur secundum causam formalem, vt ‘homo in q-um homo est albus’ etc.
ζ.
iur.
(in) quantum de iure
tak jak to jest zgodne z prawem;
prout iuri congruit
ZabDziej III p. 56 (a. 1490) : procurator ... petivit ... ab eodem interdicto suis principalibus beneficium absolucionis ad cautelam in q-um de iure sibi impendi (cf. ib. paulo infra dominus beneficium absolucionis prout de iure suspendit).
ŹrWaw I p. 107 (a. 1496) : petendo per dominum ... donacionem admitti, et dominus q-um de iure admisit.
KodUJ IV p. 44 (a. 1513) : episcopus ... renuntiationem iuris, q-um de iure, admisit.
η. in quantum magis cf.
supraVI 17, 35
sqq.
θ. in quantum melius posse
cf.
ι.
si et in quantum
czy;
utrum
KsgZKal p. 70 (a. 1402) : recognoscere debet si et in q-um litteram ... dedit ... an non.
κ. in quantum possum (valeo).
λ.
ad aliquid
jeśli chodzi o coś; quoad
ZabDziej III p. 71 (a. 1490) : approbando iurisdicionem domini in q-um ad nullitatem gravaminis.
GŁOG. Porph. fol. a VIa : in q-um ad res, tunc de ipsis est sciencia.Cf. α.
μ.
in quantum in aliquo est
ile ktoś
może; quam multum quis potest
KodWp VI p. 291 (a. 1377) : voluit et in q-um in eo fuit, mandavit.
MARTIN. OP. Marg. fol. o Vb : multi sacerdotes nomen Dei in q-um in eis est, despiciunt.Cf. supra κ.
b. per quantum
α.
per tantum
za ile; pro quo
pretio
KsgCzer p. 53 (a. 1415) : soluit unum manuale mellis ... viginti grossis, per q-um tunc mella in Czirsko soluebantur.
AGZ XVI p. 220 (a. 1489) : tenetur ... quinquaginta florenos Hungaricales ... solvere ... per tantum, per q-um tunc floreni solventur.
β.
quando vel per quantum
kiedy tylko;
cum primum
APozn I p. 116 (a. 1446) : marcas residuas solvet ... in duobus annis ... quando vel per q-um poterit prevalere.
c.
de tanto ... de quanto
o tyle ... o ile, tymbardziej ... im bardziej; quo ... eo
ArHist V p. 322 (a. 1412) : de tanto nobis ... divine remuneracionis donum crescat, de q-o fervidiores etc.
WŁODK. ScrSel I p. 72 : de tanto hoc opus est magis vituperabile, de q-o dampnabilior finis ... constituitur.Ita saepissime. Eodem sensu de tanto quanto ( KodWp V p. 420, a. 1426) , de quanto ... tanto ( SSrSil VII p. 14, a. 1456).
d. in quanto
α.
za ile; pro quo
pretio
TPaw IV p. 450 (a. 1391) : non pro istis omnibus pecunijs recepi decem coros siliginis, sed in q-o valeat in duabus ebdomadis.
β.
o ile; quam
multum
AMedi III p. 134 (a. 1468) : astronomi ... invenerunt nedum, quod Sol est maior Luna, sed etiam in q-o est ea maior.
γ.
in tanto ... in quanto
tyle... ile, w takiej ilości; tot
quot
KsgZKal p. 95 (a. 1405) : si aqua levati molendini Mathie nocet molendino Stanislay ... et in q-o nocet, in tanto ... Mathias debet aquam molendini sui inferius dimittere.
e.
pro quanto
w takim stopniu, jak, tak dalece jak;
prout, taliter ut
CIOŁ. Lib. II p. 100 : que tanto ... dolencius refferimus, pro q-o illa euidencius rerum demonstrat euentus.
HESSE Matth. V p. 264 : homo ... supplantat omnem creaturam mundi, pro q-o ipse multiplicitate replevit terram.
Ib.VI p. 216 : ista dicitur imago similitudinis, pro q-o potentiae imaginis non sunt otiose etc.Ita ib. saepius.
B.
confundi videtur c. vocibus
1.
quod
(aby, żeby; ut)
KsgPrzem I p. 170 (a. 1428) : ut eam petiremus, q-um sibi Petro quatuor sexagenas scilindriorum accomodaret. Paulo infra ipsam petiuimus, q-um Petro ... quatuor sexagenas scilindriorum accomodaret (nisi utroque loco leg. quatenus).
KodUJ III p. 149 (a. 1490) : ut curam et regimen vicariorum ... q-um in divinis officiis sint diligentes ... gerat.
AKapSąd III p. 353 (a. 1531) : dominus ... decernit q-um ipse plebanus pecunias non habuerit.
2.
quam:
KodMp II p. 145 (a. 1280) : nil adeo proficere in illo nouissimo examine districto ... q-um opera misericordie.
DŁUG. Hist. I p. 172 (= I p. 236 ed.nov.) : virginem ... non secus forma et genere, q-um feminea prestantem gravitate.
3.
quominus:
ZABOR. Tract. p. 88 : hoc vos q-um et sapientia et prudentia ... valeatis, vetat.
4.
utrum:
Tom. III p. 69 (a. 1514) : cognoscent ... q-um ipsis licuerit violare immunitatem nostri castri.
5.
tantum:
NIC. BŁ. Serm. I p. 6 : nec ... dico simpliciter vitam actiuam esse meliorem contemplatiua, sed hoc dico q-um per comparationem ad vtilitatem aliorum, quia actiua utilior est proximorum necessitati.