- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- O.
KodWp V p. 92 (a. 1406) : harum serie profitemus, quod omni accioni ... abrenunciauimus.3. pl. praes. profitantur, cf. infra 51 part. perf. sensu pass.
PP II p. 61 (a. 1450) : promissa ... per ... woyuodam ... facta ... professa et inscripta ... observare.]
I.
1.
wyznawać, publicznie przyznawać się do czegoś, oświadczać, zawiadamiać;
fateri, publice confiteri, indicare, nuntiare.
N.
pro subi.
est res
CIOŁ. Lib. II p. 69 : quas libertateslittere nostre ... palam p-antur.
KsgŁawWar p. 162 (a. 1473) : attulit nobis litteram ... a consulibus ... post ipsum (i. pro ipso) p-ntem, quod ipse innoxius esset huius rei.Glossa Pol.
GLcerv p. 695 : p-i est libere ac publice fateri «wyznawać».
Additur adv. , v. gr.
gratiose (
PrzywKr
p. 1, a.
1299)
, manifeste (
ŻydKrak
p. 27, a.
1365
et saepius), palam (
supra 1270
,
57),
publice (
KodWp II
p. 43, a.
1290
et saepe). Per
abundantiam dicitur
v.
gr. profitendo confiteri (
DokSZKr
p. 52, a.
1389)
, significando profiteri (
DokSul
p. 365, a.
1405)
, profitentem recognoscere (
KodMp I
p. 259, a.
1345)
, recognoscere et profiteri (
KodMp II
p. 251, a.
1321
et saepissime).
Praec.
eccl.
fidem (catholicam, Christianam),
sim.
wyznawać
wiarę, być wyznawcą wiary; confiteri, sequi,
colere.
Simili sensu
sectam :
DŁUG. Hist. II p. 382(= IV p. 133 ed.nov.) : incedebant ... homines sectam flagellatorum p-si processionaliter.
2.
uznawać (za coś);
agnoscere, approbare
*Dogiel I p. 56 (a. 1440) : Vladislaum Poloniae regem in ... regem ... Hungariae ... recipimus, assumimus et p-emur ac recognoscimus.
PP II p. 215 (a. 1454) : Poloniae reges vt veros et vnicos dominos nostros et heredes p-bimur et recognoscimus.Ita saepius. Huc spectare videtur glossa Pol.
GLt p. 28 : p-sus «potwerdzoni».
Constr.
a.
sq.
acc.
DŁUG. Hist. I p. 290(= II p. 50 ed.nov.): cetera ... monasteria ... eius monasterii Tinciensis superi oritatem maioritatemque debita veneratione p-entur.
AGZ XIX p. 360 (a. 1483) : successores ... testamentum seu ultimam voluntatem innitentes et p-ntes.Ita saepius. b. sq. dupl. acc.
KrMU p. 57, 26 (a. 1432) : ut ... veros studentes se habitu gestu et opere p-antur.c. sq. in c. acc. , cf. supra 16. d. sq. ut c. acc. , cf. supra 18 et
IurMas II p. 59 (a. 1496) : cupiens ... nos ... ut dominum naturalem suum et ... protectorem et heredem p-ri.
3.
wypowiadać, wygłaszać, przedstawiać; dicere, perorare,
exponere (saec. XVI).
4.
ślubować, obiecywać;
spondere, promittere,
polliceri.
II.
eccl.
ordinem, sacram religionem, vitam regularem, religionis habitum , sim.:
wstępować do zakonu, być zakonnikiem(-cą); vitam religiosam
suscipere, monachum (monialem)
fieri vel esse
PommUrk II p. 337 (a. 1277) : quoslibet orthodoxos, religionis habitum p-ntes teneamur... subsidio confouere, precipue tamen illos, qui p-si ordinem ... Domino elegerunt in ordine strictissimo famulari.
KodWp II p. 25 (a. 1290) : in quo ... cenobio collocentur moniales ... Cisterciensem ordinem p-ntes.
DokLub p. 218 (a. 1435) : abbas et fratres ... hanc sacram religionem ... p-si.Ita saepissime. Occ.
α.
simili sensu
statum :
AGZ VII p. 117 (a. 1469) : unacum ... tam spiritualem quam secularem statum p-ntibus personis.
β.
aliquem
przyjmować do
zakonu; monachum assumere
KodTyn p. 239 (a. 1424) : concedimus ... abbati ... ad p-ndum eos secundum mores ordinis.
γ.
constr.
sq.
sub :
JAC. PAR. RefEccl p. 86 : sub regulis et statutis primi tivorum patrum p-si.
Id. Var. I p. 123 : sub istis regulis p-si.
Inde
monachus (frater) professus
mnich po złożonych ślubach;
i.q. qui religionis vota suscepit
DecrICC I p. 232 (a. 1466) : si resignacioni, quam monachus p-sus fecit fratri suo ... soror sua non contradixit.
AKapSąd III p. 237 (a. 1480) : frater Michael ... cum IV sui ordinis fratribus p-sis.Cf. 2. PROFESSUS.
III.
1.
uprawiać (jakąś naukę, sztukę); exercere, exsequi,
explere,
v.
gr. artem mechanicam (
StPPP I
p. 181
)
, astrologiam (
Tom. IV
p. 186, a.
1517)
, munus docendi (
URSIN.
p. 67
)
, practicam medicinae
(syn. exercere:
Concl.
p. 115, a.
1511).
2.
nauczać, wykładać;
docere, scholas legere (saec.
XV ex. - XVI).