- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
[pass.
pro
act.
KodWp III
p. 46 (a.
1356)
:
araturam incole nobis ... bis in anno ... cum eorum aratris
procurabuntur.]
I.
1.
dbać, troszczyć się (o coś), zajmować się, opiekować
się (czymś), pielęgnować (chorych): aliquid(-em) curare, fovere, cura
afficere.
]
Occ.
constr. a.
sq.
abl. b. sq.
ad:BreslUB p. 211 (a. 1367) : magister ... promisit ... respicere herrologium magnum ciuitatis et p-re ad effectum suis sumptibus ... quod non peioretur.c. sq. enunt. fin. c. quod, cf. supra 7 et
KsgŁawKr p. 299 (a. 1396) : debet p-re, quod domum ... Johannes resignet ... ipsi domine.
2.
(plerumque sq.
inf. ) postarać się,
zadbać o coś, zechcieć coś
zrobić; curare, niti, prospicere, providere aliquid, operam dare alicui
rei, aliquid facere
velle
KodWp I p. 191 (a. 1240) : duxi supplicandum, quatenus has meas collationes ... per sedem apostolicam ... p-ent ... confirmari.
KodPol I p. 72 (a. 1254) : molestatores ... nisi ... resipiscere p-verint excommunicacionis vinculo innodetis.Ita vulgo.
Constr.
sq. inf.
vulgo; interdum etiam
a.
sq.
acc.
Lites I p. 279 (a. 1339) : literas apostolicas p-verat apud dominum ... papam.
AGZ II p. 3 (a. 1364) : diebus ieiunis pro se pisces p-re debet.b. sq. dupl. acc.
IurMas I p. 89 (a. 1401) : si ... robora ... excidenda p-erit.
AKapSąd II p. 11 (a. 1415) : plebanus ... kmethones ... ad iudicium ... p-vit in facto citaturos (i. citandos).
ZabDziej III p. 15 (a. 1490) : p-vit eos excomunicandos et denunciandos in Buszko excomunicatos et oppugnatos.c. sq. acc. c. inf.
AKapSąd III p. 141 (a. 1509) : eamque currum suum insequi p-vit.
3.
iur.
causam
(de procuratore, alieni iuris vicario) prowadzić sprawę sądową w czyimś
zastępstwie;
i.q. pro aliquo
coram iudice agere
StPPP VIII p. 562 (a. 1398) : pro XX marcis causam ipsius Andree p-bat.
Ib. p. 686 (a. 1399) : marito suo causam contra Andream ... in omnem euentum commisit p-re.Ita saepe. Glossa Pol.
KsgMaz II p. 135 (a. 1425) : procurator ... dixit, quod Florianus ... ex precio causas p-ret, wlgariter «przal szo».
II.
dokonywać, sprawiać, powodować, wywoływać; efficere, facere,
proferre, creare
KADŁUB.(Pl) p. 128 : Kazimirus pupillares ... uices non tutorio p-et officio, set paterno foueat amplexu.
KodWp I p. 88 (a. 1217) : si ab aliquo ... contra hoc placitum fraus vel impedimentum ... p-retur.
PreussUB I 2 , p. 91 (a. 1260) : contra... gentiles ... expeditio incipiet p-ri.Ita vulgo. Occ. iur. citationem :
ArPrawn IV p. 180 (saec. XIV med.med) : si contra hoc ... villanos contingerit citare ... decrevimus, quod p-ns citacionem ... puniatur.
PrPol p. 348 (a. 1393) : ministerialis debebit recognoscere, quomodo N. adversus Piskam citacionem p-vit.
Syn.
disponere (
DokMp I
p. 251,
a. 1391)
, efficere (
cf. infra 1240, 2
), facere (
KodMp II
p. 208, a.
1303
et saepius), ordinare (
DokMp I p. 251, a.
1391).
Constr.
a.
sq.
dat.
AKapSąd II p. 177 (a. 1450) : p-vit ei infirmitatem.Ita saepius. b. sq. dupl. acc.
ArHist III p. 352 (a. 1499) : eos ipsos alcioribus statibus ... obtinendis p-at et efficit ... apciores.c. sq. absque :
DŁUG. Op. p. 471 : provisionem episcopi ... rex, quod absque sua voluntate et consensu p-ta fuerit... execratus.d. sq. ad :
MPH II p. 307 (saec. XVI) : pacem cum ipsis atque fedus ad decennium p-ndo.e. sq. contra, cf. supra 1239 , 43. f. sq. ex :
ArLit I p. 14 (a. 1429) : si ... aliquis ... ex negligencia ... incendium p-verit.g. sq. in c. abl.
MARTIN. OP. Chr. p. 358 : dissidium p-bat in ecclesia.
StSyn III p. 59 : p-ntes in se vel in aliis sterilitatem vel aborsum.Ita saepius. h. sq. inter:
Ztschr. LXI p. 357 (a. 1402) : inter oves pestem morbidam p-re.i. sq. pro :
DokLub p. 214 (a. 1426) : illis libenter intendimus, quae pro salute animarum et devocione populi feliciter p-antur.
III.
A.
aliquid (alicui)
dostarczać komuś czegoś, przysparzać, dawać;
praebere, subministrare, suppeditare, praestare
KodWp I p. 196 (a. 1242) : quocienscumque transierit dux perticarium deducent et unum p-bunt venatorem.
DokMp I p. 26 (a. 1317) : nos vero molares super duas rotas p-re tenemur.Ita vulgo.
N.
locut.
filiam post aliquem
(e
Pol. ) wydawać córkę za mąż;
i.q. nubendam dare
AGZ XVIII p. 576 (a. 1504) : dum filiam tuam ... post ... Iohannem in matrimonium p-bas.
Ib. p. 577 (a. 1504) : dum p-bas alias «swathalesz» filiam tuam ... post ipsum Johannem in uxorem.
B.
aliquem
zaopatrywać kogoś w coś;
i.q. instruere, dotare, subornare
KodWp I p. 196 (a. 1242) : p-bitur et deducetur dux cum tot curribus, quod (i. quot) erunt in ... castellaturis.
DokMp I p. 51 (a. 1338) : nuntium nostrum ... recipere et ... in expensis p-re teneantur.Ita saepe.
Praec.
eccl.
aliquem sacramento
sim. et
abs.
:
zaopatrzyć kogoś (zwł. chorego) sakramentami;
alicui (praec. infirmo)
sacramenta ministrare
RotKon p. 287 (a. 1397) : ipsum p-vit vicarius secundum conswetudinem, wlgariter «obrzedem» et sic dicet ... «jakom Jana oprawiał podług prawa Bożym obrzędem».
KsgZPozn p. 97 (a. 1400) : nuncius Blisborii ... reposuit terminum ... dicens, quod infirmaretur Blisborius et divino corpore ... p-retur per dominum plebanum.
KsgZKal p. 5 (a. 1397) : ipsum dominus plebanus ... sacramento p-vit.Ita vulgo. Simili sensu cum sacramentis:
RotKość p. 495 (a. 1425) : plebanus ... dominam ... cum sacramentis p-vit.Glossa Pol. supra 40 et
RotKal p. 443 (a. 1427) : ipsum diuinis p-uit ... «jako mię kapłan ... bóstwem oprawiał».Cf. PROCURATIO II 3.
Constr.
ad A - B:
a.
sq.
dat.
Lites I p. 23 (a. 1320) : expensas castrensibus p-vi.
RachJag p. 275 (a. 1393) : quibus ... regina iussit expensas et pabulum mandato suo literali p-re.Ita saepius. b. sq. abl.
DokMp I p. 133 (a. 1363) : hominem nostrum ... teneantur... congruis expensis ... honorifice p-re.
KodKKr II p. 81 (a. 1381) : debet clericus eandem capellam luminibus, vino et oblatis p-re.Ita saepe. c. sq. ad :
KodMp III p. 115 (a. 1358) : ad expedicionem ... regis scoltetus debet vnum hominem p-re.
RachJag p. 534 (a. 1419) : consulibus ... qui ad stacionem regis Vngarie ceruisiam p-uerant.d. sq. cum, cf. supra 1240, 31 et 1238,54. e. sq. de :
KsgŁawKr p. 2 (a. 1365) : de censu ... domus ... eundem p-bit in vestibus et expensis.f. sq. in c. abl. , cf. supra 1240, 34 et
PrzywKr p. 5 (a. 1355) : pro nostris sumptibus et pecunia nos p-ri in victualibus et aliis necessariis faciemus.Ita saepius. g. sq. per :
AKapSąd III p. 263 (a. 1499) : sacramentis ecclesie ... per annos III... sese non p-vit.h. sq. pro, cf. supra 13 et
AKapSąd III p. 164 (a. 1513) : fenum et avenam pro pecuniis p-verunt equis suis.i. sq. propter :
StSyn VI p. 17 (a. 1407) : ne sacerdotes p-ent infirmos ficte propter terminos peremptorios.k. sq. secundum, cf. supra 1240, 38. l. sq. super c. acc. , cf. supra 1240, 22.