- F.
- Th. (s.v.
- prior),
- Bl.
- S.
- O.
I.
propr.
1.
najpierw, po pierwsze, po raz pierwszy;
primum, prima vice, principio,
initio, primitus
(sequitur
deinde, ex consequenti, item, iterum, secundo, vero sim.).
N.
iuncturam
primo et principaliter (e.g.
NIC. POL.
p. 150, v. 21
;
KodMp II
p. 173, a.
1289
et vulgo; additur et
maxime super omnia:
IusMet
p. 110, a.
1368).
Praec.
phil.
zasadniczo, istotnie;
certe, re vera
MatFil IV p. 15 (saec. XIV) : una res non potest esse p-o, nisi in uno praedicamento, sed ex consequenti et per accidens potest esse in aliis.Cf. PRIMUM II b.
2.
iungitur
c.
variis
coni.
a.
cum primo
gdy tylko; cum primum
KsgMaz II p. 167 (a. 1426) : hoc per literam domini principis debent ratificare, cum p-o in Zacroczim constituetur.
b.
primo et demum, cf.
supra III 285, 34
sqq.
c. dum primo, cf.
supra III 908, 43
sqq.
d.
quam
primo cf.QUAMPRIMO.
e.
quandoprimo
gdy tylko; cum
primum
ZABOR. Tract. p. 37 : medicus quando p-o ingreditur ad infirmum, statim de stomacho eius interrogat.
f.
quousqueprimo
dopóki tylko; quam
diu
KodWp III p. 101 (a. 1358) : nos prefato molendinario in qualibet septimana per unam mensuram - quousque p-o dicta solucio, scilicet plus octo grossorum, viget - debemus alleviare.
g. tunc primo wtedy dopiero; tum demum.
II.
transl.
1.
dawniej, kiedyś, przedtem; pridem, multo ante
CodVit p. 833 (a. 1429) : p-o ... nobis semper de ea conventione intimastis, nunc vero ... de eo nobis nichil intimastis.
AGZ XVI p. 59 (a. 1465) : quod si approbaretur, extunc hoc factum ita erit recens, sicut p-o perpetraret.
2.
wprzód, najpierw; prius, antea
APozn II p. 222 (a. 1490) : habere potestatem debent... Philippum ... exemendum reposita p-o ipsius pecunia, quam ... dedit.
3.
świeżo, dopiero co, (całkiem) niedawno; novissime,
recentissime
MPH III p. 51 (a. 1295) : 31 milia de solis virginibus et iuvenculis p-o maturatis numeraverint.
AKapSąd II p. 24 (a. 1417) : postquam ... p-o vacaverit ecclesia ... personam idoneam ad ipsam ecclesiam ... presentabunt.Ita saepius.
4.
w najbliższym czasie;
proxime
*LhnUrk I p. 462 (a. 1284) : usque ad festum beati Georgii p-o venturum.
KsgGrWp I p. 299 (a. 1398) : habent terminum ad terminos minores in Poznania proxime p-o celebrandos (nisi leg. primos).