- Dc.
- B.
- L.
- Ha.
- H.
- K.
I.
adi.
A.
de rebus
1.
związany z
folwarkiem, majątkiem ziemskim, należący do folwarku, majątku ziemskiego; ad praedium (cf.
s.v. I) pertinens
(de abstr. et
de concr. )
KodPol II p. 18 (a. 1238) : precipimus, ut decimas p-es ... in tota terra ... faciat persolui.
KodWp I p. 196 (a. 1242) : ascripticii homines ... Cuiaviensis episcopatus ... plena gaudeant immunitate, liberi ab omni p-i sive personali servitute.
SchlUrk p. 331 (a. 1253) : homines liberi erunt ab omnibus exactionibus et operibus, id est angariis personalibus vel p-bus.Ita saepe.
Dicitur de
angaria (supra 42), decima (
et vulgo
)exactione (
KodPol I
p. 77, a.
1256)
, oppressione (
KodWp II
p. 135, a.
1297
et saepius), servitio (
KodMazNow II
p. 313, a.
1350)
, solutione (
ib.
), vexatione (
KodPol I
p. 77, a.
1256)
; etiam de agro (
KodMp I
p. 49, a.
1255
et vulgo; distinguuntur agri praediales tam castrenses quam advocatiales:
DokMp VII
p. 36, a.
1419)
, araturis (
AKapSąd II
p. 35,
a. 1418
et saepe), manso (
TArch
p. 95, a.
1489
et saepius), prato (
DŁUG. LibBen I
p. 510
)
; item de
aedificio (
AKapSąd I
p. 285, a.
1500)
, curia (
CodEp III
p. 130, a.
1467)
, domo (
StPPP VI p.
372, a. 1527)
; immo de frumentis et fructibus (
Tom. XV
p. 140, a.
1533).
Syn.
et iuxta posita
allodialis (
KodWp V
p. 120, a.
1408)
, curialis (
DŁUG.
LibBen I
p. 510
)
.
B.
de hominibus
1. (de nobili)
a.
posiadający folwar k, majątek ziemski; qui
praedium, bona terrestria
possidet
AGZ III p. 46 (a. 1372) : prelatis, baronibus ... vasallis, p-bus, possessionatis hominibus ... tributa et tricesimas in utrisque regnis nostris habentibus.
b.
wasal, poddany kościelny (na Węgrzech); (in
Ungaria) subditus ecclesiae
*Tom. V p. 411 (a. 1521) : p-es ecclesiarum, qui nobilium vices gerunt pro nobilibus reputantur etc.
2.
(de cmethone) należący do folwarku, majątku ziemskiego; qui ad
praedium pertinet
ArHist V p. 164 (a. 1476) : in domo Andree coloni p-is.
Visit. p. 631 (a. 1559) : in ea domuncula manet p-is colonus alias «rathai».Cf. et II 614,8 sqq.
II.
Subst.
praediale,,
-is
n.
folwark, majątek ziemski; praedium, bona terrestria
KodUJ III p. 147 (a. 1490) : p-e Johannis Chorscziczsky in parochia Kyge (cf. supra cum decima post curiam nobilis Johannis Chorosczyczsky ... in Kyge).
ŁASKI LibBen I p. 142 (a. 1511) : de quarum curiarum seu p-ium nec non de omnibus agris ... decima manipularis provenit.