Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PLUMBUM

Gramatyka
  • Formyplumbum, blumbum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr. materia plumbea.
  • II.
    • 1. fodina eiusdem metalli
    • 2.
      • a. litterarum papalium sigillum plumbeum pendens
      • b. pondus ad rete piscatorium aggravandum aptum
      • c. + plumbi regula amussis, perpendiculum
      • d. glans plumbea, quae machinis bellicis proiciebatur

Pełne hasło

PLUMBUM s. BLUMBUM, -i n.
  • F.
G.
  • S.
  • Bl.
  • Dc.
  • A.
  • N.
  • L.
I. propr. ołów; materia plumbea.
Constr.
a. abs.
b. sq. pro:
AKapSąd II p. 642 (a. 1482) : p-um pro faciendis membranis seu fenestris vitreis.
c. sq. super:
RachBon I p. 70 : pro p-o super ... membranas.
II. meton.
1. kopalnia ołowiu; fodina eiusdem metalli
KodMp II p. 64 (a. 1242) : villam cum omnibus utilitatibus, cum molendinis et cum p-o.
Ib. I p. 53 (a. 1257) : dedimus ... monasterio ... duas marchas auri in p-o in Lcuhs singulis annis percipiendas.
Ita saepius.
2. de rebus ex eodem metallo factis
a. pieczęć ołowiana przy dokumentach papieskich; litterarum papalium sigillum plumbeum pendens
SSrSil IX p. 25 (a. 1463) : si episcopus noster more boni pastoris apostolica mandata vellet amplecti et ... nos protegere ... p-o et cartha.
DŁUG. Hist. V p. 324 : poenali monitorio a summo pontifice ... sub p-o emanato.
Huc etiam spectare videtur
Tom. II p. 35 (a. 1514) : literas reservationis beneficiorum expediatis pro hac vice usque ad p-um.
CRIC. ib. XIV p. 722 (a. 1532) : nisi intercessisset ... episcopus Camenecensis suo regressu, quem cum ostendisset expeditum esse ad p-um etc.
b. ciężarek do obciążania sieci rybackiej; pondus ad rete piscatorium aggravandum aptum
RachJag p. 158 (a. 1393) : pro p-o et brzosto (ed. -eo) ad eundem rethe.
c. plumbi regula pion; amussis, perpendiculum
JAC. PAR. RefEccl p. 110 : domificator incidens ligna, si non attendat ad regulam seu mensuram et murum erigens ad p-i regulam attendat, mox effectus vitiantur.
Id.Var. I p. 116 : regula, si punctum determinatum tangit, recta est, si vero a medio obliquat, iam in vicium trahitur, ut patet in p-i regula.
d. kula ołowiana; glans plumbea, quae machinis bellicis proiciebatur
HUSSOW. p. 14, v. 132 : dum quatiunt ardentes aethera bombi ac tereti p-o corpora ferarum fixa cadunt.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)