- F.
- G.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
DŁUG. Op. p. 161 : variis molestiiis pulsata votum perficit;quo perfecto etc. Cf. infra 355,45 et 14. ]
I.
A.
1.
wybudować, wykonać, sporządzić; consummare,
absolvere,
praec.
opus,
v.
gr.
campanile (ad finem,
syn.
consummare :
ArHist VI
p. 120,
a. 1492)
, capellam (
CracArt I
p. 93, a.
1435
et saepius; additur
totaliter,
syn.
complere :
AKapSąd III
p. 105, a.
1506)
, castra (fortibus et insignibus
muris :
DŁUG.
Hist. III p. 249 = V
p. 270
ed. nov.
),
chorum
ecclesiae
(opp.
incipere :
CracArt I
p. 6,
a. 1356-1386)
, ecclesiam (ad finem :
AKapSąd II
p. 457, a.
1404)
, muros (suis sumptibus :
KodKKr II p. 81, a. 1381) , stallas (integre et totaliter:AKapSąd III p. 105, a. 1506), item tabulam ( APozn I p. 312, a. 1460) , pannum ( KsgKaz p. 537, a. 1401).
N.
villam
założyć; instituere
AGZ VIII p. 62 (a. 1412) : vendimus sculteciam ... ad locandum et p-ndum novam villam ... iure Theutunico.
2.
doprowadzić do końca, zakończyć; ad finem perducere, finire,
v.
gr.
aedificationem (
CracArt I p. 141, a.
1452)
, contionem (
AKapSąd III
p. 380,
a. 1500)
, expeditionem bellicam (
ZABOR. Tract.
p. 86
)
, missam (opp.
incipere :
StSyn III
p. 18
et saepius,
cf.
tamen sensu diverso infra III),
laborem
(syn.
totaliter finire :
AKapSąd III
p. 105, a.
1506
;
terminare :
ŹrWaw I
p. 47, a.
1475)
, tenutam (
StPPP
VIII
p. 671, a.
1399),
item
partum (
Tom. V
p. 5, a.
1519
:
regina parvo ... labore ... partum ... plenum ... p-ficit).
B.
1.
spełniać, wypełniać;
explere, exsequi, absolvere,
v.
gr. condiciones (syn. adimplere:
ArHist VI
p. 50, a.
1476)
, votum (
MARTIN. OP. Marg. fol
r VIa
et saepius), etiam negotium (
PP V
p. 114,
a. 1428)
, (angarias et) onera (
Visit.
p. 25, a.
1511
et saepius
ib.
; bellica, syn. absolvere:
Tom. IV p. 255, a.
1518)
, desideria camis (e
Vlg.
Gal. 5,16
ConcPol VI
p. 231, a.
1398
et saepius), necessitatem
corporis(
StKapWł
p. 37, a.
1500).
2.
iur.
ius (iustitiam, iudicium, iurisdictionem)
dopełnić czynności prawnych, przeprowadzić drogą sądową; iure peragere
KsgŁawKr p. 95 (a. 1373) : scabini omnia iura civitatis Johannem ... cum domo Stenonis ... p-isse recognoverunt.
StPPP VIII p. 5 (a. 1376) : nullus eorum habet uti de illa hereditate ... donec iudicium p-et.
Ib. p. 513 (a. 1398) : iudicium decreuit, quod idem procurator iusticiam ad finem ita, ut iudicauit, p-at cum dictis kmetonibus.
KsgCzer p. 6 (a. 1407) : Nicolaus debet dare kmethoni pacem in omnibus ... quousque iurisdicio non p-etur ad finem.Ita saepius. Praeterea causam ( StPPP VIII p. 631, a. 1399) , iudiciales querimonias ( KsgŁawKr p. 165, a. 1391) , terminos (ad effectum cum aliquo: CodSil VI p. 187, a. 1359).
N.
iuramentum
złożyć przysięgę;
i. q. praestare
ŁASKI ComPriv fol. 186a : si ille iuramentum p-re poterit pre imbecillitate sui corporis.
StPPP VI p. 215 (a. 1523) : ad p-ndum iuramentum.
Simili sensu abs.?
TPaw IV p. 110 (a. 1405) : mansit culpam ... quod prima vice non dixit post ministrum sed secunda p-it.
C.
1.
sprawić, zdziałać, dokonać;
efficere.
N.
phil.
cognitionem rerum (de virtutibus
animalibus :
GŁOG. Phys. fol. b IVb).
Part. perf. loco subst.
perfecta,,
-orum
n.
dokonania,czyny;
gesta
PommUrk II p. 185 (a. 1267) : quoniam p-torum humane fragilitatis subitanea ac caduca existens natura omnium habere memoriam negauit.
2.
zawrzeć
(małżeństwo), nawiązać (przyjaźń, związki rodzinne);
inire
v.
gr.
coniugium (cum aliquo:
MARTIN. OP. Marg. fol.
c Ib
;
;matrimonium:
AConst p.
157, a. 1279)
, amicitiam (
Lites II
p. 383, a.
1343)
, parentelam (
*PommUrk VI
p. 326, a.
1238)
.
II.
dopełnić, udoskonalić, doprowadzić do doskonałości; ad
statum perfectum adducere, perfectum reddere
1.
res,
v.
gr. iustitiam Veteris Legis (de
Christo:
NIC. BŁ. Serm. I
p. 117,
cf.
Vlg.
Matth. 5,17),
numerum collegiatorum (syn. adaugere:
KodUJ I p. 81, a. 1409),
item ecclesiam (amplioribus incrementis:
KodKWil
p. 108, a.
1420)
, statum rei publicae (optimo fine:
AUnii
p. 53, a.
1413).
N.
agrum
uprawiać;
i.q. colere
KodWp III p. 43 (a. 1355) : incole tenebuntur nobis arare diem ad yemalia et agros diei p-re et cum nostris seminare frumentis.
Ib. p. 85 (a. 1357) : kmethones tenentur nobis arare ... p-re et seminare sicut sibi ipsis.
Praec.
phil.
corpus (de
anima:
MatFil VI (XVII)
p. 240
saec. XV
in.)
, materiam
(de
forma :
AEG. Th. fol. B IVb
et saepius),
item
gram.
orationem (per additionem adverbii :
WROCŁ. Dial. fol. A Via)
, regimen
dictionis (de
intellectu,
syn.
complere :
GŁOG. Alex. II fol. b
Ia)
; log.
syllogismum (
BYSTRZ. AnalPr fol. e
VIb
:
tales syllogismi possunt p-i per impossibile, alias non essent consequende formales),
mus.
,
v.
gr.
notam (KROMER MusFig fol. G Ilb).
Distinguitur
accidentaliter (se ipsum, de intellectu :
BYSTRZ. AnalPost fol. b lia) , in fieri (opp. in facto esse:ExPhys fol. 1 Vllb).
Dicitur
perficiens agens (
MatFil IV
p. 28, saec.
XIV)
, causa (
WROCŁ. Epit. fol. a Ib
saepius
ib.
), differentia (syn. actuans:
BYSTRZ. Top. fol. y
VIIb)
, qualitas (syn.
disponens
ib. fol. s IIIa).
2.
homines.
N.
theol.
gratia perficiens :
NIC. BŁ. Serm. I p. 22 : ad ostium ... pulsat Christus per gratiam praeuenientem et si quis aperit sibi, intrat per gratiam subsequentem, et caenat cum eo per gratiam p-ntem.Varia ad 1-2:mediopass. doskonalić się, osiągać doskonałość; perfectum (perfectiorem) esse vel fieri. Occ. simili sensu intrans.
MatFil VII(XVIII) p. 19 (a. 1412) : de proficiente seu p-nte in gradu tertio.
Constr.
a.
sq.
ad :
JAC. PAR. Opln p. 254 : in virtutibus moralibus disponentibus animam ad purgationem et illuminationem et eam p-ntibus ad tres actus ... qui sunt: purgare, illuminare et p-re.b. sq. in c. abl. , v. gr. in caritate ( NIC. BŁ. Serm. I p. 382 ) , in operatione ( JAC. PAR. OpIn p. 153 ) .
N.
in motu horarum
(de
horologio :
AKapSąd I p. 645, a. 1521 : orologium ... nunquam in motu horarum veraciter p-itur).
III.
wykonywać, sprawować, odbywać; facere, (per)agere
a. munus, officium
sim. (
KrMU
p. 54,
a. 1407
et saepius;
syn.
exercere:
StPPP VII p. 507, a.
1475)
, labores (
StPPP II
p. 201, a.
1415)
, operationes suas (certo
iudicio modificatas:
DŁUG. Op.
p. 385
)
, rationem (syn. facere:
ArPrawn V p. 462, saec.
XV ex.),
etiam damna (
AKapSąd I p.
643, a. 1520)
, maleficia (
ib. II
p. 709, a.
1502)
.
N.
locut.
violenter cum muliere
i.q. violare
AGZ XV p. 247 (a. 1493) : cum qua violenter p-fecit ter quid sibi placuit.
b.
conventionem (CodEp II p. 260, a. 1431) , duellum ( ŁASKI ComPriv fol. 186b) , forum ( DokMp VII p. 234, a. 1427) , iter ( KsgKaz p. 337, a. 1395 ; simili sensu viam : DokMp VII p. 234, a. 1427) , nuptias ( Tom. VI p. 39, a. 1522) . c. missam, rem divinam sim. ( KodWp III p. 728, a. 1399 ; DŁUG. Op. p. 97 et saepius; syn. celebrare :
KodKWil p. 698, a. 1505 ; legere:KodWp VIII p. 123, a. 1414) , sacramentum ( NIC. BŁ. Tract. fol. c Ib ; ;additur ministrando : KodUJ II p. 229, a. 1463) , horas canonicas( StWłocł p. 2, a. 1402 et saepius), litaniam ( ArHist XI p. 179, saec. XVI), item paenitentiam ( AKapSąd III p. 29, a. 1467) . d. tempus :
KrMU p. 135 (a. 1448) : medietatem septimanarum in anno in ecclesia p-bat.e .locut. gressus suos in semitis legis divinae (e Vlg. Ps. 16,5; DŁUG. Op. p. 57 ). Mediopass. odbywać się, zachodzić; fieri, exsistere.
IV.
fungitur vice verbi
1.
praeficiendi :
PP II p. 24 (a. 1450) : aliquem talium in capitaneum ... terre alicuius ... p-re uolumus.
CodEp III p. 51 (a. 1450) : non p-itur quis in pontificem nisi etc.
2.
proficiendi :
PommUrk IV p. 393 (a. 1309) : bene meriti et in dignitatibus constituti non personis propriis p-re debeant, sed et prelature et dignitatibus quibus presunt.
DŁUG. Hist. IV p. 571 : dum ... consiliarii Hungariae viderent p-re se non posse ... discesserunt.