- F.
- Th.
- S.
- L.
- A.
AGZ XIV p. 269 (a. 1448) : Jwaschko persit Nastasie iuramentum.part. perf. parcitus:
SSrSil IX p. 188 (a. 1466) : sibi parcitum est.CRIC. in
Tom. V p. 344 (a. 1521) : parcitum est oppidanis.
Tom. VII p. 199 (a. 1525) : in primo congressu nulli parcitum.Cf. Th. X 7, 329, 15. gerund. parciendus:
APozn I p. 365 (a. 1464) : iras hincinde sibi parciendo (nisi leg. parcendo) atque dimittendo.
]
I.
intrans.
1.
oszczędzać,
żałować na coś, skąpić; nimium parcum esse,
parce dare.
Glossa
Pol.
GŁOG. Alex. I fol. p Va : p-re ... «skepic».
2.
oszczędzać, zachowywać, mieć wzgląd (na kogoś, coś), liczyć się (z kimś, czymś),
przepuszczać (komuś, czemuś),
odpuszczać (komuś coś);
respicere, spectare (aliquem, aliquid),
rationem alicuius (rei)
habere.
Glossae
Pol.
RFil XXII p. 16 (saec. XV) : si non vis aliis p-re «bycz mylosczyw», p-e tibi.
Ib. infra p-ndi «s przepuszczeneym».
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
dat.
d.
sq.
abl.
CodEp II p. 457 (a. 1445) : morte non p-ntes.e. sq. ab. f. sq. in c. abl.
CodSil(M) I p. 73 (a. 1150) : ei ... p-rent in prebitione mellis.g. sq. pro :
ZABOR. Tract. p. 55 : pro quo thesauro non p-ret Deus.h. sq. propter :
KsgRachKr p. 186 (a. 1398) : est ei p-sum propter Deum.
3.
zwalniać kogoś
od zobowiązania; eximere, expedire, liberare
(aliquem ab obligatione)
ArHist XII 2, p. 257 (a. 1371) : p-o eciam vobis a refectorio et capitulo cottidiano.
Ib. p. 263 : debilitatibus vestris ... compatiens vobis ab hebdomada chori p-o et ... p-o vobis eciam a servicio mense refectorii et a leccione mense.
4.
zaprzestać, zaniechać, powstrzymać się od czegoś;
desinere, desistere ab aliqua re, cessare, intermittere aliquid.
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ab
(saec.
XVI).
c.
sq.
de :
Tom. IV p. 200 (a. 1517) : p-simus de dispensandis illis pecuniis.d. sq. inf. (saec. XVI).
Praec.
in locut. iur.
laboribus (fatigis, operae
sim.) et expensis (impensis,
sumptibus
sim.) zapobiegać czemuś, nie chcieć dopuścić do czegoś;
occurrere, evitare, praecavere
KodKKr I p. 124 (a. 1288) : p-ns laboribus et expensis ... nobiscum composuit amicabiliter.
KodWp II p. 190 (a. 1300) : volentes ... abbatis et conventus p-re laboribus et expensis, ipsos a defensione ... bonorum absolvimus.
Ib. VIII p. 180 (a. 1421) : volentes partes ... p-re sumptibus, laboribus, fatigis et expensis.Ita saepissime usque ad saec. XVI. Cf. supra OBTEMPERO VI 912, 4 sqq. et OBVIO VI 930, 39 sqq.
II.
trans.
1.
darować, wybaczać, odpuszczać;
donare, indulgere, dimittere,
ignoscere
KodWp II p. 278 (a. 1310) : abbas ... p-cit integraliter et remisit Hencino ... decem et octo lapides de sepo.
DokKujDobrz p. 32 (a. 1317) : admisimus ipsis scultetis ... in minutis causis ... penam p-re cui voluerint.Ita ]saepissime.
Praec.
in locut. iur.
iuramentum alicui
zwalniać (stronę przeciwną) od przysięgi;
iuri iurando (ab altera parte praestando) renuntiare
KodKKr I p. 270 (a. 1358) : cum ... episcopus ... iurare voluisset ... Jacobus ... iuramentum sibi p-cit et indulsit.
StPPP VIII p. 530 (a. 1398) : dixit: p-as propter Deum iuramentum, si non vis propter Deum, tunc propter dyabolum.Ita saepissime. Cf. DIMITTO et INDULGEO sqq.
Syn.
dimittere (
KsgŁawKr
p. 277, a.
1395
et saepius),
indulgere (
et saepius
), remittere (
KodWp V
p. 222, a.
1414).
Constr.
a.
sq.
ad:
KsgŁawKr p. 209 (a. 1393) : sibi ... vulnera ad peticionem ... virorum ... p-erat.b. sq. coram:
KsgRachKr p. 181 (a. 1398) : pueris XXV marcas p-cit coram nobis.c. sq. de :
ZabDziej I p. 298 (a. 1480) : quibus p-sum est iuramentum de consensu partis.
Ib. II p. 574 (a. 1489) : viris de consensu partis ... p-sum est iuramentum.d. sq. per :
StPPP VIII p. 289 (a. 1388) : dominus p-cit per litteram.
Ib. p. 337 (a. 1389) : iudex p-cit per litteram suam.e. sq. pro :
StPPP IX p. 24 (a. 1423) : p-et mihi iuramentum pro Deo.f. sq. propter -8.
2.
singulare: zachować;
servare
CodVit p. 715 (a. 1426) : Deus ... p-at reverenciam vestram in ewum salvam et salubrem.