- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
- O.
I.
trans.
A.
1.
godzić z sobą, doprowadzać do zawarcia zgody lub pokoju; ad concordiam adducere, reconciliare.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
dat.
c . sq.
cum.
Mediopass. godzić się z sobą, zawierać
ugodę;
concordari,
reconciliari.
Additur
communiter (
ŁASKI ComPriv
fol. 225b
).
Simili sensu refl.
CodVit p. 1013 (a. 1416) : qualiter se p-re potuis semus cum eisdem.
SSrSil VII p. 196 (saec. XV ex.) : plures homagiales se p-verant cum hereticis.
N. per
abundantiam
refl.
KodZagr p. 9 (a. 1486) : quoniam se ... dominus noster p-retur cum Thurco.Part. perf. loco adi. pacificatus,, -a, -um spokojny; quietus, pacificus (saec. XVI).
2.
uspokajać, łagodzić, uśmierzać; placare, sedare,
exstinguere
, v. gr. litem
sim., bellum, tumultum (syn. sistere:
ArHist X
p. 205, a.
1550).
Additur
amicabili compositione (
Lites I
p. 104, a.
1339).
Mediopass.
uspokoić się, ustać;
desinere
(v.
gr. de bello:
AKap Sąd II
p. 889, a.
1490)
.
B.
1.
zapewniać spokój;
pacificum reddere, pace frui,
pacem facere. Mediopass. uspokajać się,
zachowywać spokój, być
spokojnym; pacificum fieri vel esse.
2.
ab aliquo (aliqua re) zabezpieczać, strzec, bronić; tueri, defendere
PommUrk VI p. 145 (a. 1322) : villam ... ab incursibus malignis ... p-re et defensare.
KodWp III p. 601 (a. 1388) : in casu ... quo predictum Fricz ... in animalium suorum pastu ... ab aliquo prohiberi... contigerit, spondemus eum p-re ac defendere.
SSrSil XIV p. 96 (a. 1485) : ut dominia illa ab huiusmodi depraedationibus p-entur.
N.
bona limitibus
rozgraniczać;
i.q. distinguere
KodTyn
p. 61 (
litterae spuriae
saec. XV) : bona ... a caeteris uillis ... limitibus granicierum, scopulorum atque signorum communiri et p-ri atque disivngi ... mandauimus.
Praec.
iur.
zabezpieczać od pretensji osób
trzecich; a cuiusvis vindiciis tueri
KodKKr II p. 190 (a. 1394) : Clemens ... Nicolaum ... racione domus predicte ab omnibus impeticionibus ... intercedere, p-re et exbrigare promisit.
KodUJ II p. 235 (a. 1464) : se principalem debitorem posuit ... ad libertandum, p-ndum et evincendum suis propriis sumptibus ... donationem ... a quibuscunque personis.
Syn.
evincere, intercedere, libertare (ut supra), conservare (
JusPol
p. 381, a.
1531)
, quietare (
ZabDziej II
p. 290, a.
1486).
3.
zatwierdzić (na stanowisku); confirmare (in munere
gerendo)
CodEp I 2, p. 27 (a. 1447) : Iacobum de Dambno ... in dicto decanatu suo p-re et huiusmodi vexatoribus perpetuum silentium imponere.
DŁUG. Reg. I p. 261 (a. 1461) : castra ... nulli resignabunt nisi episcopo p-to et de consensu regis recepto.
N.
granicies
wyznaczyć;
designare
AGZ II p. 152 (a. 1456) : prout ... granicies sunt supra descripte sive p-te.
C.
1.
spłacić (kogoś), wypłacić komuś należną sumę pieniędzy; pretio soluto alicui satisfacere, pecuniam exsolvere
KodMaz(K) p. 406 (a. 1235) : de quo territorio ... promisit dux infra mensem p-re et expedire omnes, qui pretendunt aliquas ibi habere hereditates.
KodWp II p. 285 (a. 1311) : si aliquis homo in predicta hereditate voluerit requirere dicta bona ... qui a nobis ius haberet requirere ... nos promittimus eum p-re et facere securum.
2.
pokwitować,
potwierdzić odbiór pieniędzy; pecuniam ab
aliquo acceptam testari
ZabDziej IV 1 , p. 113 (a. 1562) : ab iisdem dominis accepit ... marcas ... de quibus acceptis eosdem consules ... p-at et liberos facit presenti inscriptione.
Constr.
ad A-C:
a.
sq.
abl.
b.
sq.
ab,
cf.
c.
sq.
de,
cf.
et 4.
d.
sq.
in
c.
abl.
,
cf.
et
MATTH. Serm. I p. 185 : Pilatus et Herodes in morte Christi p-ti sunt.e. sq. per :
ARUND. Lib. p. 269 : p-ns Christus per sanguinem crucis ... sive quae in terris sive quae in coelis sunt.
II.
intrans. wstrzymać
się od zarzutów, zaniechać zaczepek
(sądowych); a vindiciis abstinere
TPaw VII p. 97 (a. 1419) : committimus omnibus nobilibus regni nostri p-re studiose, quoniam ... liberalitatis nostre gracia eum nobilem parem faciet (cf. ib. supra iura nobilium condicioni concessa ... nullatenus denegare).Cf. Th. X 7, 14,13 sqq.