- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
- N.
[
3.
pl.
ind.
perf.
act.
ostenserunt:
KodPol II
p. 690 (a.
1344)
:
priuilegia ... ostenserunt.]
I.
A.
act. pokazywać,
okazywać, ukazywać,
przedkładać; monstrare, demonstrare,
indicare,proferre.
Constr.
a.
sq.
acc.
b.
sq.
dupl.
acc.
c.
sq.
dat. personae, item
alicuius audientiae (
KodMp I
p. 177, a.
1311).
Praec.
iur.
1.
przedstawiać dokumenty w sądzie;
litteras publicas in iudicio monstrare,
v.
gr. instrumentum (publicum:
Lites I
p. 134,
a. 1339),
ius (
AKapSąd II
p. 88, a.
1433)
, litteras (
KsgŁawKr
p. 163, a.
1391
et saepius), privilegium (
KodWp III
p. 217, a.
1362
et saepius) sim.;
item pecuniam (
TPaw IV
p. 638, a.
1396
et saepius).
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
contra:
StPPP VI p. 11 (a. 1376) : o-re priuilegium contra Albertum.
Ib. p. 130 (a. 1385) : contra Nicolaum o-it ius.
c.
sq.
coram
ib. p. 369 (a. 1394) : litteram ... coram nobis o-it.
ArPrawn X p. 113 (a. 1402) : testimonium o-et ... coram nostro iudicio.
2.
pokazać (swoje rany) komuś wydelegowanemu przez sąd; (vulnera sua) alicui a iudicibus delegato monstrare
IurMas III p. 274 (a. 1453) : nobilis laesus ... debet ire ad praeconem et eadem vulnera et percussiones coram praecone o-re.
ArPrawn I p. 164 (a. 1455) : debet ... duobus nobilibus vulnera sua o-re.Cf. DEMONSTRO et MONSTRO
B.
refl. et
mediopass. pokazywać się, ukazywać się;
apparere, adesse.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
ab:
CALLIM. Hist. p. 92 : belli, quod a Cascovia o-batur.c. sq. in c. abl.
Praec.
1.
iur.
stawić się w
sądzie; coram iudice
comparere
PommUrk VI p. 420 (a. 1309) : ille ... o-etur ad scultetum.
ArPrawn X p. 99 (a. 1401) : uxor Pasconis ... o-bat se ad testimonium inducendum.
2.
(de rebus) fere i.q. leżeć, rozciągać się;
extendi, situm esse
DokMp I p. 58 (a. 1345) : molendinum ... eundo Scalcam ad manum dextram o-itur.
AGZ XV p. 430 (a. 1463) : medietatem piscine ... prout piscina fundit et eius alvearia se o-unt, vendidit.
II.
1.
okazywać, wyświadczać, dawać; exhibere, manifestare, praestare
v.
gr. alicui complacentiam
(in aliqua re:
ArPrawn I
p. 237, saec. XV
in.in)
, favorem (
Lites II
p. 173, a.
1413
et saepius),
gratiam (
CodEp I 1,
p. 22, a.
1400
;
APozn I
p. 147, a.
1449),
item servitium (-a), immo laborem
(
DokLub
p. 248, a.
1446).
N. in malam
partem
vindictam super aliquem
zemścić się; ulcisci
(
KodKKr I
p. 2, a.
1167).
2.
fere i.q. zapisać, zabezpieczyć na nieruchomości;
alicuius rei solvendae fidem bonis immobilibus praestare
StPPP VIII p. 324 (a. 1389) : Andreas debet diuidere per medium cum pueris suis et pecora et dotalicium eorum matris o-re debet, scilicet super Podleszicze XXX marcas ... et hoc pueri, dum ad etatem perueniant, acquirent.
Dogiel I p. 415 (a. 1475) : dotem et dotalicium ... Sophiae ... in et super territoriis ... o-imus, consignamus, deputamus.
Ib. infra obligamur alia bona nostra ... plene consumare, integre et perfecte o-re, dare, assignare, inscribere.
KodUJ III p. 235 (a. 1506) : duodecim marcas census annui ... in balneo civili Kazimiriensi o-sas et obligatas.
III.
przedstawiać (w słowie lub piśmie); (verbis vel scriptis)
explicare, narrare. Inde (praec. in textibus
phil. et
iur. ) dowodzić, udowadniać,wykazywać; convincere, probare, comprobare, verum
esse
demonstrare.
Impers.
pass.
fere i.q. manifestum est,
patet
Lites I p. 434 (a. 1326) : quod efficaciter ex re gesta o-itur et patet.
KodKKr II p. 77 (a. 1380) : sicut ex literis priuilegialibus ... nobis exhibitis clare fuit o-sum.Ita saepius. Occ. refl. (e Pol. wywieść się?)
1.
udowodnić słuszność swojej sprawy; causam suam coram
iudice iustam esse probare
OrtWp p. 40 (saec. XV) : actor requisivit ... si ipsi homines deberent o-re se, quia sint probi et honesti, tunc scabini dixerunt, quod deberent se o-re et illa non fecerunt, tunc actor dixit ... quod se non o-erunt et non portaverunt ostensionem.
2.
wykazać się rachunkami za coś (tu: za zapłacone konie);
aliquid (equorum pretium) solutum
rationibus probare
RachKról p. 21 (a. 1471) : domino Gorsky defalcentur XXV floreni in solucione futura, quia solum o-it se super CC equos minus V etc.
Ib. p. 22 : prefato Jaschiensky defalcentur nonaginta V floreni, quia ... se o-it super CC octuaginta et uno equis, nam defecerunt sibi decem et novem equi.
Ib. p. 32 : deficiunt sibi in comitiva C et XVII equi, tamen se o-it super C octuaginta tres equis prout in registro ... continetur.Cf. supra s. v. MONSTRO 462,1 sqq.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
acc.
, v.gr.
iur.
impedimentum legale (
ArPrawn X
p. 314, a.
1411) , ius militale (contra aliquem:
StPPP VIII
p. 130, a.
1385)
, iustitiam suam (de
bannito iudicio:
ArPrawn V
p. 414, a.
1389)
, nobilitatem suam
(
RHer III
p. 18, a.
1425
:
debet
suam nobilitatem o-re de tribus armis ... cuius
ostensionis litteram
debet portare;
item sex testibus:
StPPP VII p. 365, a. 1444 : suam o-it nobilitatem sex testibus),sim.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
ab:
BYSTRZ. AnalPost fol. g Ib : quod possit a priori o-i.
e.
sq.
de.
f.
sq.
ex.
g.
sq.
in
c.
abl.
HESSE Matth. IV p. 269 : o-itur ... in miraculo virtus Salvatoris.
GŁOG. Anal. fol. IVb : ut ... o-itur in primo Ethicorum.
h.
sq.
per.
i.
sq.
acc.
c.
inf.
k.
sq.
enunt.
obi.
c.
quod.
l.
sq.
enunt.
interrog.
IV.
locut.
quaedam ad I-III:
α.
inter se
ułożyć się,umówić się;
condicere, pacisci
KsgZPozn p. 114 (a. 1401) : habent terminum ad dominum capitaneum ... pro quercetis ... sicut inter se o-erunt.
β.
quietam moram alicui
zapewnić komuś spokój;
i.q. praestare,
conservare
AGZ XI p. 442 (a. 1459) : quietam moram in omnibus ipsorum kmethonum mansionibus o-ant ipsosque ... aliquibus dationibus vel pignorationibus non astringant.
γ.
necessitas
ostendit
fere i. q. wymaga; exigit
ArHist VIII p. 355 (a. 1499) : nobis dignetur scribere, ut si necessitas non o-erit, ut inaniter non moveremus.