Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ORATOR

Gramatyka
  • Formyorator
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -oris
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. locutor, qui dicit (coram iudicio vel in contione)
    • 1. rhetor, eloquens,dicendi, peritus (saec. XVI).
    • 2. praedicator (saec. XV).
    • 3. professor artis rhetoricae, praec. in universitate studiorum
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
  • III. deprecator, intercessor, praec. qui Deum pro aliquo exorat.

Pełne hasło

ORATOR, -oris m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • N.
I. mówca (przemawiający w sądzie lub na zgromadzeniu); locutor, qui dicit (coram iudicio vel in contione).
Praec.
1. krasomówca; rhetor, eloquens,dicendi, peritus (saec. XVI).
2. kaznodzieja; praedicator (saec. XV).
3. profesor wymowy, retoryki; professor artis rhetoricae, praec. in universitate studiorum (( KodUJ III p. 239, a. 1506 ; ArLit IV p. 238, a. 1539). ; II. poseł,wysłannik, rzecznik (zwł. w stosunkach międzynarodowych); missus, legatus (praec. ad gentes exteras), nuntius (publicus). Constr. ad I - II :
a. sq. gen.
b. sq. ab:
HUSSOW p. 4 : a vestra maiestate o-em.
Dogiel IV p. 284 (a. 1532) : a serenissimo domino meo o-or.
c. sq. ad :
CodEp III p. 26 (a. 1448) : ad regnum Polonie ... o-is.
d. sq. de :
Zsig . p. 89 (a. 1501) : o-or de Lithuania.
e. sq. in c. abl.
AKapSąd II p. 24 (a. 1417) : servitor et o-or in Christo.
III. orędownik, błagalnik, zwł. ten, kto wstawia się za kimś w modlitwie; deprecator, intercessor, praec. qui Deum pro aliquo exorat.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen.
c. sq. ad:
KodWp I p. 27 (saec. XIII/XIV): pro ... o-bus meis ad Deum.
Cf. Th. IX 2,900,64.
d. sq. pro:
JAC. PAR. RefEccl p. 273 : se pro me exhibeat devotum o-em.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)