Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ONERO

Gramatyka
  • Formyonero, honero, honoro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • A. propr.
      • 1. aliqua re imposita gravare.
      • 2. impingendo ornare
    • B. transl.
      • 1. gravare, impedire, premere,
      • 2. cumulare, obruere,
      • 3. augere, confirmare,
      • 4. obligare, astringere
        • α. + conscientiam alicuius in (super) aliqua re
        • β. + votis vovere
      • 5. iur. pignori dare, obligare
  • II. impo nere, ingerere (in currum, ratem)

Pełne hasło

ONERO s. HONERO s. HONORO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • Dc.
  • L.
  • H. (ho-),
  • N.
I.
A. propr.
1. obładować, obciążyć, wypełnić ładunkiem; aliqua re imposita gravare.
N. locut.
equum sella osiodłać; i.q. sternere ( Tom. VII p. 381, a. 1525).
2. obijać, wybijać; impingendo ornare
ŹrWawI p. 6 (a. 1444) : cingulo de axamito fibulis deauratis ornato ac o-to (nisi leg. onorato i. honorato).
B. transl.
1. obciążać, obarczać, gnębić; gravare, impedire, premere, v. gr. servitiis (inconsuetis et insolitis: KodPol I p. 225, a. 1363) , sumptu (duplici: ArPrawn VI p. 215, a. 1554) ; longo sermone ( DŁUG. Op. p. 212 ).
N. locut.
aures alicuius precibus ( CodEp III p. 77, a. 1455, cf. Th. IX 2,633,47 sq. ). Occ. (in bonam partem) munere legationis ( ib. p. 484, a. 1500). Mediopass. cierpieć (ucisk), doznawać (przykrości); (incommodis) opprimi; simili sensu oneratum esse ( DŁUG. Reg. I p. 256, a. 1460 et saepius) vel exsistere ( AKapSąd I p. 365, a. 1440). Part. perf. obciążony, pełen; laborans, v. gr. gravi aegritudine ( DŁUG. Hist. II p. 527 = IV p. 286 ed. nov.) vel ira ( id. Op. p. 51 ).
2. obsypywać, obrzucać; cumulare, obruere, v. gr. divitiis (e Sallustio Iug.12,3 GALL p. 36, 2 ; WAPOW. Chr. p. 69 ) ;, itemexprobrationibus ( DŁUG. Hist. IV p. 609 ) .
3. wzmagać,wspierać; augere, confirmare, v. gr. preces lacrimis et singultibus ( DŁUG. Hist. I p. 315 = II p. 77 ed. nov).
4. zobowiązywać; obligare, astringere
PommUrk VI p. 178 (a. 1323) : o-bitur vicarius ad peragendum anniversarium patris mei.
CodVit p. 713 (a. 1426) : ad alia ... ex parte mei exponenda ... Martinum canonicum ... o-vi.
Praec. in locut.
α. conscientiam alicuius in (super) aliqua re :
KodPol III p. 257 (a. 1358) : premissa omnia ... vt ... obseruentur eorum consciencias hortamur et h-amus
KodWp VI p. 232 (a. 1363) : super quo ipsius conscienciam o-amus.
StVic p. 396 (a. 1438) : in quo consciencias ipsorum ... o-amus.
Item
prudentiam et fidem alicuius ( APozn II p. 311, a. 1495).
Simili sensu
aliquem (in) conscientia ( DokKKr II p. 64, a. 1422 ; et iuramento: APozn II p. 112, a. 1482).
β. refl. votis ślubować; vovere
AKapSąd II p. 768 (a. 1511) : iacebat in infirmitate et ... o-bat se votis ad multa loca, ut restitueretur pristine sanitati.
5. iur. obciążać zastawem; pignori dare, obligare
CorpJP III p. 9 (a. 1506) : bona terrarum Prussiae, in regiae maiestatis manus devoluta, maiori quam antea summa o-entur (cf. ib. infra si quis aliquid pecuniarum ultra summam quam (potius qua) nunc impignorata sunt, dederit, id totum amittat).
StPPP VI p. 413 (a. 1530) : quam solutionem ... Andreas debet facere ex censibus ... non o-ndo bona aliqua.
Constr. ad
1-5:
a. sq. abl.
b. sq. ad:
KodWp II p. 20 (a. 1289) : currus ad expediciones o-tos.
Cf.
c. sq. cum:
KodWp VI p. 80 (a. 1302) : currum debent o-re cum perna et cum sex grossis.
Lites I p. 297 (a. 1339) : commendator ... h-bat equum suum cum cordis.
Cf. Th. IX 2,635,35 sq.
d. sq. de: KodKKr I
p. 171 (a. 1325) : currum ... o-tum de duabus mensuris farine.
*KodKWil p. 155 (a. 1434) : de hac ... re fraternitatem tuam strictissime o-amus.
e. sq. in c. abl.
*PommUrk V p. 388 (a. 1318) : officiales ... et ministri abbatem et conventum ... in vectigalibus et angariis o-ant.
Cf. et Th. IX 2,635,37 sq.
f. sq. inf.
StCrac p. 100 (a. 1572) : tres dies in anno ... ratione pascuorum ... operari o-ti et adstricti erant.
g. sq. enunt. fin.
DŁUG. Hist. I p. 355(=II p. 119 ed. nov.): milites ... partim minis partim promissionibus, ut enixius quamlibet importationem prohiberent, o-vit rex.
Cf.
II. ładować, nakładać (na wóz, tratwę); impo nere, ingerere (in currum, ratem)
KsgKaz p. 540 (a. 1401) : qui h-verunt sal super currum.
IurMas II p. 260 (a. 1426) : cum ... mercibus ... in roboribus ... appositis et o-tis.
AGZ XIV p. 440 (a. 1455) : vasa pignorum ... super robora conligata ... o-re et ponere ... debet.
Cf. Th. IX 2,635,60 sq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)