Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OMNIS

Gramatyka
  • Formyomnis, homnis
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. + sine (absque) omni re aliqua omnis omnes omnia universus, cunctus; ullus, quispiam.
    • a.
      • α. + dies (festum Omnium Sanctorum festum die 1 Novembris celebrari solitum
      • β. + ecclesia Omnium Sanctorum i. q. Omnibus Sanctis dedicata
      • γ. + vicus Omnium Sanctorum nomen plateae Cracoviensis
    • b.
      • α. + Omnes gentes post s. Trinitatis festum septima
      • β. + omnis terra post Epiphaniam secunda
      • γ. + omnia quae fecisti post s. Trinitatis festum vicesima
  • II. quilibet, quicumque, quivis, unusquisque.
    • 1.
    • 2. + omni modo (omnimodo), in omnibus, per omnia utique, omnino, prorsus, omnimodis; cum negatione: w ogóle, wcale nie; minime, nequaquam.
      • β.
      • γ. + ante omnia imprimis, praecipue.
      • δ. + omni meliori modo omnibus (suis) melioribus: quam optime
      • ε. + ad omne minus minime
      • ζ. log.
  • III. totus, integer.

Pełne hasło

OMNIS s. HOMNIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • N. [
  • NR
  • ST R
  • ON Y:1023]
  • L.
  • A.
  • Ha.
[acc. pl. f. omnias:
KodWp VII p. 498 (a. 1412) : omnias nostras silvas.]
I. wszystek,wszelki; universus, cunctus; cum negatione et in locut. sine (absque) omni re aliqua i.q. żaden; ullus, quispiam. Saepe occurrit nude omnis sc. homo, omnes sc. homines, omnia i. res omnes. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 74 (saec. XV) : o-is «swelky».
Praec. in locut.
a.
α. dies (festum sim.) Omnium Sanctorum dzień Wszystkich Świętych; festum die 1 Novembris celebrari solitum
LibMortVinc p. 82 (saec. XIII) : festivitas O-ium Sanctorum.
KodWp VI p. 117 (a. 1327) : infra octavas O-ium Sanctorum.
Ita saepissime.
β. ecclesia Omnium Sanctorum kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych; i. q. Omnibus Sanctis dedicata
KsgŁawKr p. 14 (a. 1367) : ad ecclesiam O-ium Sanctorum.
Simili sensu abs.
Omnes Sancti :
KsgŁawKr p. 2 (a. 1365) : plebano O-ium Sanctorum.
Ib. infra domum prope O-es Sanctos sitam.
RachJag p. 152 (a. 1393) : Nicolao a O-bus Sanctis plebano.
γ. vicus Omnium Sanctorum ulica w Krakowie; nomen plateae Cracoviensis
KsgŁawKr p. 133 (a. 1375) : domunculam ... vico O-ium Sanctorum ... contiguam.
b. dominicarum appellationes
α. Omnes gentes (e Vlg. Ps. 46,2) siódma niedziela po św. Trójcy; post s. Trinitatis festum septima
RachJag p. 31 (a. 1389) : dominica O-es gentes.
β. omnis terra (e Vlg. Ps. 65,4) druga po Trzech Królach; post Epiphaniam secunda
RachJag p. 67 (a. 1390) : dominica O-is terra.
γ. omnia quae fecisti (cf. Vlg. Ps. 145,6) dwudziesta niedziela po św. Trójcy; post s. Trinitatis festum vicesima
RachJag p. 35 (a. 1389) : dominica O-ia que fecisti.
KodWp VI p. 425 (a. 1398) : in ecclesiis decantatur: O-ia que fecisti nobis.
II. każdy, poszczególny, wszelaki; quilibet, quicumque, quivis, unusquisque. Varia ad I-II:
1. iuncturae frequentiores selectae omnes (et) singuli, omnes et universi; omnes alii (alteri, ceteri); plerique omnes sim.
2. locut. adv. α. omni modo (omnimodo), in omnibus, per omnia całkowicie, zupełnie, pod każdym względem; utique, omnino, prorsus, omnimodis; cum negatione: w ogóle, wcale nie; minime, nequaquam.
Eodem sensu
de omni :
KsgGrWp II p. 23 (a. 1391) : habet ipsum ... exemere de o-i.
KsgPozn p. 114 (a. 1419) : Nicolaum ...mittere de o-i impeditum et nunquam eternaliter inquietare.
β. omnibus modis cf. -14.
γ. ante omnia przede wszystkim, szczególnie; imprimis, praecipue.
δ. omni meliori modo jak najlepiej; quam optime, cf. -20. Simili sensu omnibus (suis) melioribus:
CracArt suppl. II p. 83 (a. 1437) : comparere ... non potuit, idcirco o-bus melioribus constituit ... Stanislaum ... ad allegandum excusationes.
Ib. p. 129 (a. 1440) : o-bus suis melioribus via, iure ... quibus ... efficacius potuit ... ordinavit suum ... testamentum.
ε. ad omne minus co najmniej; minime
DokMp II p. 152 (a. 1432) : Agnes tunc etatis erat ad o-e minus triginta et sex annorum.
ŁASKI LibBen II p. 458 : colligi solent ad o-e minus tres currus de foeno.
ARect II p. 130 (a. 1546) : aliarumque rerum ad o-e minus ad quadraginta florenorum aestimatarum,
ζ. log. t.t. dici de omni (opp. de nullo) cf. supra III 507,14 sqq. et VI 783,18 sqq.
Dicitur etiam
conclusio de omni ( BYSTRZ. AnalPr fol. g IVb) , definitio ( id. AnalPost fol. d Ib), necessarium (( ib. fol. c VIIIa) ; ;distinguitur prioristicum et posterioristicum ( ib. fol. d IIb et saepius).
III. cały, całkowity, zupełny; totus, integer.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)