- F.
- G.
- Bl.
- S.
- NGl.
- A.
[dat.
sg.
nutui et nutu, saec.
XV.]
I.
A.
propr.
1.
(animantium)
skinienie (zwł. głową), kiwnięcie;
numen.
Occ. znak woli bożej, cud; signum
divinae voluntatis, miraculum
MPH IV p. 485 (a. 1456) : ecce statim miraculose ... latrones ... quasi ceci ipsam ... non videntes ab ea terga verterunt et ... divino n-u attoniti evaserunt.
N. de signis,
quae muti (-a)
dant
HistTart p. 73 : canes ... intelligentes omnia verba mulierum et mulieres n-us canum.
VKyng p. 719 : post completorium ... tenebat silencium et non loquebatur nisi n-bus et signis.
DŁUG. Op. p. 307 : mulier muta ... mugitu suo et eiulatu, signis et n-bus, quibus poterat, fratrem suum dormientem excitavit.
AKapSąd III p. 306 (a. 1516) : surdus mutus familiaris ... per signa et n-us in suum procuratorem constituit in causa ... Mathiam.
2.
rerum
a.
abstr.
dierum
przemijanie, upływ;
decursus
KodWp I p. 279 (a. 1253) : quoniam n-us dierum cum cursu temporis subito pertransit etc.
Ib. II p. 255 (a. 1307) : que fiunt in tempore, n-um temporis consequuntur.
b.
concr.
litterarum
nachylenie liter w piśmie;
litterarum scriptarum inclinatio
RHist LXIX p. 101 (a. 1527) : quamvis tractus litterarum eiusdem quittae ad effigiem proximae quittae ipsius ... vicenotarii ducebatur, tamen nulla comparatio erat in ea quantum ad manum ipsius Jacobi: idem sonus (? ), idem n-us litterarum, sed proportio disconvenit.
B.
transl. polecenie,
rozkaz, wola, pozwolenie;
mandatum, iussum,
voluntas, concessio.
Locut.
nutum habere
mieć ochotę;
i. q. velle
StPPP XI p. 692 (a. 1470) : si autem nobis vel ... successoribus ... ad restaurandum bona monasterii n-um habere contingerit, tunc ... Martinus nobis ... cedere debet ... edificia.Occ. zgoda; consensus
SSrSil IX p. 200 (a. 1466) : legatus rem omnium n-u desperatam et pene impossibilem aggressus, divino auxilio ad optatam intentionem perduxit.
N.
locut.
nutu divino (Dei)
z woli bożej, z bożego zrządzenia; Deo
volente.
Occurrit
praec.
in formulis
α. Dei (divino) nutu abbas (
KodPol II
p. 96, a.
1279)
, episcopus (
KodMp I
p. 47,
a. 1255)
, patronus (
KodWp II
p. 42, a.
1290).
β. nutu divino cooperante (
CodEp II
p. 473,
a. 1393)
, iubente (
AGZ XV
p. 494, a.
1478)
, permittente (
KodUJ III
p. 28, a.
1473)
; item
dispositionis divinae nutu (
KodMaz(K)
p. 567,
a. 1247).
Iuncturae adv.
ad alicuius nutum
na skinienie, stosownie, wedle, zgodnie z czyjąś
wolą; secundum alicuius arbitrium, ad merum
voluntatis
signum.
Simili sensu
iuxta (super) nutum alicuius, pro alicuius nutu :
DokMp IV p. 153 (a. 1369) : molendina ... pro n-u suo construere poterit.
Ib. I p. 269 (a. 1396) : advocaciam posse vendere ... iuxta eius n-um.
TPaw IV p. 46 (a. 1397) : ego non desideravi Jasconem equitare super n-um meum.Ita saepius usque ad saec. XV in.
Inde constr.
ad nutum amovibilis (supra I 488,7) et removibilis (
AKapSąd I
p. 348, a.
1434)
.
II.
(singulare, a voce
nutandi)
chwiejność, wahanie, niepewność; nutatio, titubatio
DŁUG. Op. p. 24 : nutabant Polonici pontifices, nutabant regii confessores, nutabant et amici et corporis regii custodes, sed et ipse quoque ... Gneznensis metropolitanus iisdem n-bus, iisdem nodis tenebatur.