- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B. (s.
- v.
- negotiorum
- gestio
- et
- gestor),
- L. (pl.),
- A.
- N.
- K. (s.
- v.
- negotiorum
- gestor)
I.
abstr.
A.
1.
zajęcie, czynności, obowiązki; occupatio,
opera, cura.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 649 : n-um contrarium est otio «sprawa».Saepius refertur ad litteras, v. gr.
NIC. POL. p. 44, v. 24 : quedam presenti n-o conuenientia ... metrice annotaui.
BYSTRZ. Log. fol. d Ib : huiusmodi n-um, videlicet terminatio harum questionum.
Praec.
(pl. )
sprawy (do załatwienia), interesy;
res (agendae).
Dicitur per abundantiam negotiorum occupatio (AKapSąd III p. 159, a. 1512) , item in imagine undae ( CatEpCr p. 265, a. 1525) .
Definitur
a.
gen.
,
v.
gr. capituli (
StKapWł
p. 75,
a. 1549)
, ecclesiae (
MARTIN. OP. Marg. fol. d IIIa)
, dioecesum(
AConst
p. 27, a.
1248)
, fidei Christianae
(
KodMaz(K)
p. 367,
a. 1232
et saepius),
item horti (canonicalis:
DŁUG. LibBen I
p. 130
)
, scholarum (
ib.
p. 417
), terrae Cracoviensis (
DokKKr I
p. 26, a.
1313
;
DokSZKr
p. 3,
a. 1302)
cett.
N.
belli et ferri
działania wojenne, bellum (
AAlex
p. 266,
a. 1503).
b.
adi.
v.
gr;
publicum (opp. privatum:
DŁUG. Hist. I p. 159 = I
p. 223
ed. nov.
et saepius; item proprium:
AKapSąd III
p. 159,
a. 1512)
, saeculare (
ArPrawn I
p. 16,
a. fere 1400
et saepius).
Praec.
regale (regis)
vel
ducale (ducis)
interesy publiczne (jako usprawiedliwienie niestawiennictwa w
sądzie);
res publicae agendae (quibus quis absentiam
suam coram iudice
excusat)
StPPP VIII p. 197 (a. 1386) : Janci ... cum Abram ... terminum tercium excepto n-o regis.
Ib. p. 571 (a. 1398) : in n-iis regis fuerunt constituti die terminorum ([ita passim ib.)].
KsgMaz I p. 127 (a. 1412) : kmeto sibi Nicolao terminum prorogavit asserens, quod ... esset in n-iis wlgariter «na kasni» domini ducis.
PP VI p. 3 (a. 1429) : procurator Clementis ... terminum prorogauit dicens, quia dominus meus est super n-o domini ducis magni.Ad rem cf. Kutrzeba, Dawne polskie prawo sądowe p. 74.
N.
locut.
α.
negotium (alicui) dare
polecić, zobowiązać (do czegoś); mandare faciendum (constr.
sq.
ut,
saec. XVI)
.
N.
sq.
ad :
DECIUS p. 38 : Poloni universis Sarmatiae populis ad hoc bellum n-um fecerunt.
Simili sensu
aliquid in negotio:
Tom. XIII p. 207 (a. 1531) : se ... in omnibus rebus nostris, quas ei in n-o dederamus benivolum ... praestitit.
β.
negotium cum aliquo habere
mieć z kimś do czynienia; versari, commercium habere (saec. XVII)
.
Item
ad aliquem convertere
zająć się kimś; curam in aliquem vertere
NIC. BŁ. Serm. III p. 68 : nunc conuertamus n-um ad nosmet ipsos, eo quod etiam nobis dictum est verbum.
γ.
pro magno negotio habere
uznawać za ważne; magni facere (saec. XVI).
2.
pl. pertraktacje,
układy; pactiones, colloquia
CodVit p. 199 (a. 1409) : attendite universaliter omnes ... quomodo n-a ... inter nos et ... Cruciferos ... ventilantur.
DŁUG. Op. p. 610 (litterae a. 1450) : n-a regis super ecclesia Wladislaviensi magis promovebimus quam inficiemus.
3.
interesy handlowe, handel;
mercatura.
Additur gen. obi.
salis (
IurMas III
p. 17, a.
1527)
.
B.
iur.
1.
czynności prawne; res,
quae iure
aguntur.
Additur
iuris (
AKapSąd III
p. 117,
a. 1507)
, legitimum (
KodMp IV
p. 232, a.
1426)
, procuratorium
(episcopi:
KodKKr I
p. 51,
a. 1253).
N.
locut.
negotiorum gestor
pełnomocnik prawny; qui res alterius iure
peragendas curat obitque
Lites I p. 86 (a. 1339) : potestatem ... alium ... loco sui substituendi ... et omnia ... exercendi ... que veri et legittimi procuratores, actores, n-orum gestores et sindici facere possent.
KsgRachKr p. 205 (a. 1375) : Iohannes ... constituit ... suos veros ... procuratores, actores ... et n-orum suorum gestores ac nuntios speciales.Ceterum cf.
2.
sprawa sądowa; iuris
actio. Simili sensu
negotium (-a) causae :
KodTyn p. 275 (a. 1433) : cognitis et diligenter conspectis praesentis facti sive causae n-iis per hanc ... sententiam ... decernimus.
AKapSąd III p. 146 (a. 1510) : officialis... suspendit n-um totum cause ... ad felicem adventum ... episcopi.
Distinguitur principale (Lites I p. 33, a. 1320 et saepius; opp. emergens: ZabDziej III p. 19, a. 1490 ; ad rem cf. Balzer, Przewód sądowy p. 42 et 115).
N.
maius, cf.
supra 40,17
sqq., item
locut. litterae maioris negotii supra
40,30
sqq.
N.
locut.
negotium alicui facere
wytoczyć sprawę (w sądzie); aliquem in ius
vocare
DECIUS p. 62 : hanc Helinskeus molestiam summam ratus iniuriam, Sabresinskeo apud regem n-um fecit.
Simili sensu
habere (cum aliquo) :
StPPP VIII p. 832 (a. 1400) : Nicolaus ... litteram ponat maioris n-ii iudicii Wisliciensis, quod habuit cum capellano eodem.
Constr.
ad
A—B a.
sq.
gen.
b.
sq.
cum,
cf.
supra 31.
c.
sq.
inter,
cf.
supra
664,49
et
DŁUG. Hist. II p. 132 =III p. 149 ed. nov.) : rex quaedam n-a inter ... duces ... compositurus.d. sq. super, cf. supra 664,51.
C.
1.
trudność, kłopot;
difficultas, labor, molestia.
N.
locut.
α.
sine negotio
z łatwością, bez trudu;
facile; simili
sensu citra negotium (
Dogiel I
p. 427,
a. 1535),
item nullo (facili, levi, parvo) negotio (saec.
XV—XVI).
β.
negotium alicui exhibere
sprawiać kłopot, utrudniać; impedire, curis afficere aliquem (saec. XVI);
simili sensu facessere
(additur super aliqua re:
Tom. XVI
2,
p. 132,
a. 1534)
vel praebere (saec.
XVI).
γ.
negotium in aliquem assumere
żywić niechęć;
animo averso
esse
DECIUS p. 102 : altius supra narratum est, quibus ex causis Maximilianus ... imperator in Sigismundum principem n-um assumpserit, paulo post adscriptum ... quibus item occasionibus ... meliorem induerint conditionem.
2.
rzeczy,
sprawy, wydarzenia; res
(gestae).
D.
accedit ad vim vocis necessitatis
1.
potrzeba;
necessarium
AConst p. 22 (a. 1248) : quoties expensae hujusmodi n-ijs factae fuerunt ... opor tet, ut quilibet canonicus prius symbolum suum solvat.
StPPP IX p. 2 (a. 1407) : pecunias pro meis arduis n-ijs exposui.
Sejm. p. XXXVI (a. 1453) : videntes n-um ... «potrzebo»huius terre ... posuimus ... quod quilibet nobilis ... det grossum.
2.
trudne położenie, niebezpieczeństwo; discrimen,
periculum
KodKKr II p. 313 (a. 1407) : considerantes ardua ... n-a et diuersa pericula ... ecclesie Cracoviensi ... incumbere.
DŁUG. Hist. I p. 261(=II p. 20 ed. nov.): eo demum periculo, hisque n-iis compertum est in omni re publica principis praesentiam plurimum valere.
Ib. II p. 278(= IV p. 26 ed. nov.): urgens n-um Terrae Sanctae, instans tribulatio Ecclesiae.
II.
concr.
(pl.
)
1.
towary; merces
KodMp II p. 251 (a. 1321) : cum quibuscumque rebus, mercimonijs siue n-iis ... peruenerint cives.
CodVit p. 566 (a. 1422) : cum rebus et mercanciis eorum seu quibuscumque aliis n-iis et negotiationibus.
2.
przedmioty, rzeczy, sprzęty; res, supellex
RachJag p. 206 (a. 1394) : vectori, qui ducit... res mercimoniales cum diversis n-iis regalibus.
KsgPrzem II p. 82 (a. 1450) : Syenko ... debebit dare intromissionem in omnia bona sua ... et in omnia n-a domus ... que pertinent ad braxacionem ceruisie.
3.
przybory (tu: ogniwa);
apparatus (hic: anulus catenae)
RachJag p. 158 (a. 1393) : pro cordis et n-iis currus dictis «lanwy».
Ib. p. 171 (a. 1393) : ad paranda quedam n-a dicta «lanwy» curuum regalium.
Ib. p. 188 (a. 1394) : pro quibusdam n-iis ad stateram de ere.