- Th. (rec.),
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- N.
- K.
- O.
I.
propr.
1.
marka, grzywna (jednostka wagowopieniężna składająca się z określonej ilości drogiego
kruszcu); pecuniae modus, qui certa quadam aeris pretiosi quantitate constabat
VPriefl p. 18 : circumiacentia ... eidem ecclesię bona emit CCXXV m-is.
KodMp I p. 8 (a. 1192) : ut hec omnia ad triginta m-as argenti estimarentur.
DokListPł p. 10 (a. 1207) : fuit autem summa predictarum expensarum viginti sex m-arum puri argenti.
CodSil(M) II p. 30 (a. 1208) : de villa Clissouo partem a Martino ... XII m-is argenti comparavi.Ita vulgo.
Additur praec.
α. (puri) argenti (
et
saepissime),
auri (
UrkBBr
p. 138, a.
1285
;
Visit. p. XIX, a. 1285
et passim; item de auro:
KsgKaz
p. 518, a.
1400
; in auro:
DokLub
p. 322,
a. 1467
et passim).
N. distinctionem
inter pretium marcae auri et
argenti
GLcerv p. 629 : m-a auri valet duodecim m-as argenti (cf. ŁASKI ComPriv fol. 196b).
β. communis (
DŁUG. LibBen I
p. 25
et saepius), item communis (usualis) pecuniae
sim.
(
KodWp III
p. 354, a.
1370
;
StPPP VIII
p. 501,
a. 1398
et vulgo; simili sensu pecuniae in terra decurrentis:
StPPP VIII
p. 366, a.
1394
; per terram
decurrens pecuniaria:
KodWp III
p. 363,
a. 1371
; pagamenti terrestris:
DokMp I
p. 315,
a. 1404
et saepius; sed etiam manualis, cf.
supra103,2 sqq).
γ. denariorum (quartensium:
KsgHenr
p. 113, a.
1310
; levium:
KodWp III
p. 762,
a. 1316
; Thorunensium:
DokKujDobrz
p. 32,
a. 1317
; Slavicalium:
PommUrk V
p. 363,
a. 1318
; purorum:
DokMp I
p. 275, a.
1397)
, grossorum
(regalium:
BreslUB
p. 91, a.
1315
; Bohemicalium:
KodMp IV
p. 1, a.
1386
; Pragensium Moravici
numeri:
CodSil II
p. 136,
a. 1337
et saepius; Pragensium Polonici pagamenti:
DokMp I
p. 175, a.
1372
; numeri Polonicalis
consueti
ib. VI
p. 44, a.
1388
et saepius;
usualium
ib. I
p. 185, a.
1374
et saepius), quartensium quartalium (
DokMp I
p. 275, a.
1397
;
item pecuniae quartalium
ib. I
p. 316, a.
1404
;
similiter in quartalibus:
StPPP VIII
p. 445,
a. 1398
; pecuniae quartensis regni currens:
TPaw IV
p. 187, a.
1409
et saepius), solidorum (
ProtWoz
p. 71, a.
1502)
.
Distinguitur praec.
α. Cracoviensis (monetae
Pragensis:
TPaw IV
p. 31, a.
1395
; similiter
numeri et monetae Cracoviensis:
StPPP VIII
p. 379, a.
1396
; ponderis Cracoviensis:
Tom. X
p. 81, a.
1528
et saepius).
β. Polonicalis (
AGZ VIII
p. 43, a.
1398
;
AKapSąd III
p. 98, a.
1503
et vulgo;simili sensu monetae et ponderis regni
Poloniae:
Lites I
p. 17, a.
1320
et saepius).
γ. Masoviensis (
KsgMaz II
p. 152, a.
1425
et saepius).
δ. Pruthenicalis (parvi ponderis:
PP III
p. 195, a.
1450
; levis:
Theiner II
p. 190,
a. 1484
;
TPaw II
p. 39, a.
1485
et saepius).
ε. Rigensis (
Dogiel V
p. 73, a.
1362
;
Tom. IV
p. 129, a.
1517
et saepius).
ζ. Ruthenicalis (
AGZ III
p. 122, a.
1399).
η.
Slavica, Slavonica (
ŁASKI ComPriv
fol. 177a
.
Glossa
Pol.
GLc p. 10 : Slavica m-a «slowaczska grzywna»).
θ. Thorunensis monetae (
KodWp III
p. 31, a.
1354).
Porro
ι.
gravis (
PrPol
p. 241, a.
1398
; in Moravia:
AGZ XI
p. 86, a.
1434
; similiter
gravis ponderis:
KsgŁawKr
p. 13, a.
1367
; item
gravata :
StPPP II
p. 587, a.
1449
; ponderosa :
GLcerv p. 629 : m-a ponderosa continet 36 solidos),opp. levis (syn. Pruthenicalis sim. CulmUB p. 535, a. 1468 ; monetae Pruthenicalis: AKapSąd III p. 368, a. 1472 et vulgo).
κ. minuta (
StPPP VIII
p. 391,
a. 1397)
, parvi numeri (
PP III
p. 212, a.
1452)
,
opp.
de moneta maiori (
DokMp V
p. 430, a.
1419)
.
λ.
subdita
będąca przedmiotem zobowiązania; quae debetur
StPPP VIII p. 68 (a. 1382) : contumax contra Victorem ... pro XV m-is subditis.Ib.
p. 175 (a. 1386) : terminum ... pro VII m-is subditis et pro dampno X m-is.Ita saepius.
N.
glossam
Pol.
ib. II p. 401 (a. 1434) : contumax ... pro ... XX m-is subditis alias «poddanich».Cf. Słownik Staropolski VI 235a5 sqq. et infra SUBDITUS. Indicatur pretium vel ratio, quae inter marcam atque alios nummos variis locis variisque temporibus intercedebat
α.
inter
marcam
et
aureum:
Dogiel IV p. 283 (a. 1531) : aureus Hungaricus grossis quadraginta quinque faciat m-as duas ... aureus Rinensis ... m-am unam cum media.
β.
inter
marcam
et
denarium:
CorpJP I p. 8 (a. 1506) : m-am constituant ducenti et quadraginta denarii (cf. ib. III p. 8, a. 1506).
γ.
inter
marcam
et
grossum :
CodSil II p. 136 (a. 1337) : pro qualibet m-a sexaginta et quattuor grossos Pragenses computando.
KodMp IV p. 1 (a. 1386) : XLVIII grossos Bohemicales pro m-a computando (cf. ŹrWaw III p. 64, a. 1519).
CracArt I p. 25 (a. 1396) : quelibet m-a de numero 42 grossorum nigrorum seu alborum 44 grossorum.
KodWp III p. 727 (a. 1399) : solvere septem m-as grossorum, in quamlibet sex grossos Pragenses monete Polonicalis numerando.
AGZ XIV p. 480 (a. 1456) : triginta et duos grossos computando in quamlibet m-am.
Ib. XVI p. 423 (a. 1496) : in quamlibet m-am per viginti octo grossos computando.
Dogiel IV p. 246 (a. 1526) : viginti grossi unam m-am constituant.
δ.
inter
marcam
et
quartensem:
StPPP VIII p. 811 (a. 1400) : sex quartenses pro grosso, quadraginta octo pro qualibet m-a computando.
ε.
inter
marcam
et
scotum :
BreslUB p. 91 (a. 1315) : quelibet m-a duobus scotis in purum argentum omnimode redditur deputata.
ζ.
inter
marcam
et
solidum:
Dogiel IV p. 24 (a. 1251) : statuimus, ut eorum Culmensium LX solidi ponderent unam m-am.
KodWp III p. 103 (a. 1358) : quattuor solidos pro qualibet m-a computando.
Dogiel V p. 73 (a. 1362) : m-am Rigensem pro triginta sex solidis Lubicensibus computando.
ŁASKI ComPriv fol. 241a : decretum est, quod triginta octo solidi facient ... in pondere vnam m-am examinatam.
η.
inter
marcam
et
talentum :
KodPol II p. 53 (a. 1255) : talentum valet m-am argenti ponderis terrae Calissiensis.
2.
jednostka wagi; ponderis
mensura
KodWp I p. 176 (a. 1238) : negociatores ... m-am piperis superaddent theloneo.
DokPł p. 14 (a. 1240) : ville prefate pro vacca ... duas m-as cunarum tantummodo solvent.
JusMet p. 114 (a. 1368) : quelibet m-a juxta statuta facit ... sex mensuras minuti salis.
StPPP VIII p. 496 (a. 1398) : debet iuramentum facere contra Nicolaum ... quod non soluisset sibi X m-as tritici in tempore.Ita saepius. Additur ponderis (syn. libra):
CorpJP III p. 63 (a. 1507) : quaelibet m-a ponderis sex lotos puri argenti habere inveniatur.
Tom. V p. 168 (a. 1520) : m-a ponderis est libra (cf. ib. III p. 179, a. 1514).Sed valet etiam dimidiam libram:
COPERN. OpM p. 31 : m-a ponderis est libra media.
II.
meton. opłata, należność, danina itp.
(uiszczana w grzywnach; solutio, tributum, quae
marcis solvebatur; praec.
α. calumniosa, cf.
supra II 56,8 sqq.
β.
capitularis :
AKap p. 256 (a. 1521) : m-a capitularis ratione interessentie capitulorum huiusmodi singulis dominorum debita in octo partes dividetur, ut dominus quilibet capitulo interessens tantum de m-a huiusmodi habeat, quantum dierum capitulo interfuit.
StCrac p. 121 (a. 1582) : m-a capitularis in negotio capituli deputatis danda.
γ.
introductionalis
(cf.
supra V 944,16sqq.)
JusPol p. 287 (a. 1454) : castellani ... succedentes m-am introductionalem alias «przywytanego» ... non exigant.
Simili sensu
ab introductione
ib.
δ.
memorativa :
KsgMaz II p. 116 (a. 1425) : Rathiborius ... debet dominis m-am memorativam.Cf. infra MEMORATIVUS II.