- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- K.
- O.
I.
A.
propr.
1.
a.
zabawa, gra; actus
ludendi,
lusus.
Simili sensu
palaestra ludi (sccacorum:
DŁUG. Clen.
p. 76
).
Dicitur
peurilis (
VINC.
p. 255
)
; simili sensu infantiae (
DŁUG. Op.
p. 12
).
Praec.
in malam partem
damnosus
(
ArPrawn IV
p. 304,
saec. XV ex.ex
et saepius),
inhonestus (taxillorum vel alearum :
ConcPol VI
p. 228,
a. 1398)
, illiberalis (
HumRef
p. 493,
a. 1558)
, illicitus (
ArHist V
p. 373,
a. 1415
et saepius; explicatur
glossa
Pol.
AKapSąd II p. 289, a. 1482 : 1-is illicitis puta «pylki» ... intenderet),lucrosus ( ŁASKI ComPriv fol. 28b . Definitur gen. , v. gr. aleae (-arum: ConcPol VI p. 228, a. 1398 ; AKapSąd III p. 328, a. 1533) , calculorum ( Inst. p. 109 ) , chartarum ( DŁUG. Hist. IV p. 181 et vulgo), ligniorum (alias «byerki»: AKapSąd III p. 128, a. 1508) , scaccorum ( NIC. BŁ. Serm. I p. 160 et saepius), taxillorum ( KodWp II p. 594, saec. XIV med.med et saepius), tesserarum ( DokKKr I p. 106, a. 1378).
N.
α avium
polowanie na ptaki?
aucupium?
MARTIN. OP. Serm. p. 459 : multum ... amauerat 1-um auium et aucipium semper fuerat secutus).
β.
mulierum
sensu venereo (Ovidii liber Amorum intellegitur)
ArPrawn I p. 185 (saec. XV in.) : Ovidius metricus de arte amandi et l-o mulierum.Occ. c. adi. , v. gr. scaccarius ( MARTIN. OP. Serm. p. 303 ) ; simili sensu latruncularius:
GLb p. 56 : l-us latruncularius «szachy».
Iuncturae verbales
ludum ludere(item in ludo:
ŁASKI
ComPriv
fol. 28b
;
; exercere (pro (parata) pecunia:
KodWp II
p. 594,
saec. XIV med.med
et saepius;
AKapSąd III
p. 128,
a. 1508)
, facere
(
ib.
p. 177,
a. 1513)
, ingredi (cum aliquo:
DŁUG. Hist.
II p. 96=III
p. 110
ed. nov.
; ad ludi palaestram
id. Clen.
p. 76
),
etiam accipere (in periculum victoriae
id. Hist. II p. 96
= III
p. 111
ed. nov.),
item ludo se applicare (
ib. IV
p. 416
)
vel intendere (
AKapSąd II
p. 298,
a. 1482)
,
dubium exarare,
cf.
N.
ludum vendere
sprzedać osobiste prawo do gry
(w karty, kości
itp?
); facultatem alea ludendi pecunia accepta alteri
concedere
Biecz p. 88 (a. 1554) : Jureczki ... Georgio ... et eius successoribus 1-um taxillorum, alearum et foliorum vendidit, a quo sufficientem solutionem pro eo l-o accepit,
b.
sensu latius
transl.
α.
chęć zabawy;
ludendi cupido
ZABOR. Tract. p. 52 : ut gulae et l-o. satisfaciant.
β.
in imagine de
bello :
Tom. V p. 372 (a. 1521) : sciens, quantum malorum contineat in se omne bellum ... vitavit ... modis omnibus, ne unquam res ad eum 1-um veniret.
2.
(praec.
pl. ) widowisko,
igrzyska, pokaz;
spectaculum ritu
sollemni celebratum.
Additur adi.
v. gr.
circenses, gladiatorii, theatrales (
*KodWp I
p. 58, a.
1207
;
AKapSąd I
p. 421, a.
1456)
.
Dicuntur supersticiosi (in processionibus
ecclesiarum ante Natale
Domini:
ConcPol X
p. 347,
a. 1326).
N.
α.
Paschalis Domini
misteria Wielkanocne;
spectaculum, quo Christi passio resurectioque exprimebatur
KsgKaz p. 86 (a. 1377) : VI gr. pro iuvamine 1-i pascalis Domini.
β.
militaris (et hastarum)
turniej rycerski;
simili sensu pugnarum (
DŁUG.
Hist. I p. 106=I
p. 166
ed. nov.),
item caruselli (
RachDw I
p. 296,
a. 1549).
Iuncturae verbales
ludos (-um)
a. decernere (et instaurare:
DŁUG. Hist. I p. 48 = I
p. 107
ed. nov.),
edere (
ib. III
p. 462
et saepius
ib.
).
b. agere (
DŁUG. Hist. p. 333= II
p. 95
ed. nov.),
celebrare (
IANIC,
p. 83,
v. 77
),
committere (hasta:
AKapSąd III
p. 366,
a. 1470)
.
B.
meton.
1.
igraszka, zabawka; id,
quo luditur, ludibrium.
Praec.
in imagine
fortunae (
KADŁUB.
p. 27
et saepius).
N.
locut.
aliquid pro ludo ducere
lekceważyć; parvi
pendere (
JAC.PAR. Tract.
fol. E IIa).
2.
kpiny, żart; ludibrium,
iocus.
N.
locut.
α. ludum contexere (ex aliqua
re
*CodVit
p. 997,
a. 1409).
β. ludos facere (de
aliquo:
CRIC.
in
Tom. XIII
p. 57, a.
1531)
.
II.
litterarius (litterarum)
et
abs.
: szkoła (elementarna); schola (ubi litterarum elementa
traduntur; saec. XV—XVI)
. Occ.
studia literackie; litterarum
studia
ADAM p. 296 : meum ingenium ... coepi ... excitatoribus praeexercitare studiis, ut ... tanquam ex duro silice l-us is litterarum scintillas emicantes excutiat.