- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
de
concr.
A.
1.
miejsce, przestrzeń;
quidquid continet
aliquid, spatium.
N.
a.
definitiones
phil.
ExPhys fol. n Ia : 1-us est terminus corporis continentis immobilis (cf. BYSTRZ. Log. fol. o IIIb et saepius ).
Ib. fol. i VIIIb: 1-us est mensura mobilis secundum veritatem.
Ib. fol. m IIb : 1-um est commune receptaculum ... locatorum.
GŁOG. Porph. fol. n VIIIb: 1-us ... est vltima superficies rei continens locatum, vt superficies aeris adiacens homini dicitur esse 1-us hominis (cf. etiam WROCŁ. EpitPhys fol. d Vb; BYSTRZ. Log. fol.o IIIb).
b.
distinctiones notabiliores
naturalis (
ExPhys fol. n IIIa
;
STOB. Parv. fol. D IVb
;et saepius),
proprius (
WROCŁ. Epit Phys fol. d Va:
1-us proprius est equalis corpori locato et non est maior neque minor eo;
opp.
communis ib. d Vb:
1-um ... communis, qui continet plura locata diuersarum rationum, vt
domus aliqua, que
continet lapides, ligna et homines),
plenus, repletus
(opp.
vacuus :
ExPhys fol. n
Va
;
WROCŁ. EpitPhys fol. d VIIa
;et saepius),
simplex
(opp.
compositus :
GŁOG. Porph. fol. r IIIb: 1-us ... simplex est 1-us punctorum et hoc est esse in principio, in medio vel in fine ... 1-us autem compositus est 1-us corporum),particularis partium (opp. actualis totius: ExPhys fol. n IVb), item dimensionalis et circumscriptivus ( et III 576,31), praesentialis et diffinitivus ( GOST. Th. fol.1 IIIa et ).
c.
terminus technicus
saepe laudatur in
DOBCZ. Ars
passim.
2.
praec.
a.
teren (obszar), pomieszczenie służące jakiemuś celowi, na (w) którym się
coś odbywa lub
znajduje; ubi quidquid consistit (fit),
regio, territorium,
aedes sim. Coniungitur fere abundanter cum aliis subst. (in gen. ) vel adi. locum
apertius significantibus
(cf.
Th.
VII 2,1582,80 sqq.
),
v.
gr.
capituli (
DokMp I
p. 367, a.
1411
;
item
capitularis sacristiae :
KodMp IV
p. 265,
a. 1431
;
CracArt I
p. 110, a.
1440
et saepius), ),
conventionis
(generalis :
CodVit
p. 633, a.
1424)
,
iudicii, iudicialis
(
DokMp I
p. 101, a.
1355
;
GLcerv p. 622 : 1-us natalis scabinorum non est aliud nisi 1-us iudicij),patibuli ( DŁUG. Hist. IV p. 607 ) , piscinae ( StPPP VIII p. 287, a. 1388 : 1-um piscine alias «stauisca»; ib. p. 377, a. 1396 et saepius), sartaginis ( AGZ XIX p. 197, a. 1485 ubi falso legitur lacus; ib. p. 185, a. 1482 et saepius), theloneorum ( DokMp VIII p. 357, a. 1362 ; ib. I p. 188, a. 1374 ex saepius), regni sim. ( Lites I p. 97, a. 1339 et saepius), agrorum, silvae sim. ( StPPP VIII p. 71, a. 1382 ; DokMp p. 308, a. 1446 et saepius), venationis, venaticus ( RachJag p. 153, a. 1393 : in l-o venacionis alias dicto «Cozincze»; ArPrawn VIII p. 74, a. 1397 et saepius), item campester (i. castra CodVit p. 484, a. 1420 ; DokMp VIII p. 29, a. 1438 et saepius), mineralis ( CodSil X p. 26, a. 1273).
b.
miejscowość, miasto, wieś; oppidum, civitas,
vicus.
N.
explicationem
GLcerv p. 622 : 1-us insignis dicitur ciuitas, in qua est copia peritorum, «zacne mieysce».Indicatur nomen
α.
appositione nominali.
β.
adi.
γ.
gen.
explic.
N.
appellationem vici Himmelstaedi
Locus Coeli :
Lites II p. 337 (a. 1413) : fratre Walthero monacho ... dicti monasterii de Loco Celi (cf. etiam ib. supra).
δ.
prp.
de :
KodMp II p. 79 (a. 1248) : si ... in prefato l-o de Bochnia fons salis aliquando minoratus fuerit etc.
c.
α.
ziemia, grunt, pole; terra, ager, fundus.
Additur gen.
DokMp IV p. 72 (a. 1342) : iste 1-us nostrae donationis nuncupabitur Subtemplanus alias «Podkoscielne».Occ. posiadłość ziemska, majątek; ager alicuius proprius, praedium.
β.
plac, parcela;
area, ubi aefidicium sim. stat vel construi
potest.
Glossae
Pol.
StPPP II p. 407 (a. 1434) : pro l-o alias «o posziedle», in quo stat domus.
RFil XXII p. 17 (a. 1466) : in l-o «na placzv».
AGZ XV p. 332 (a. 1496) : Iudeus ... inscripsit 1-um domus sue alias «plyacz» in civitate Leopoliensi.
γ.
stanowisko, posterunek;
statio.
3.
a.
budynek, dom, mieszkanie; aedificium, domus, domicilium.
b.
pomieszczenie na coś; camera, cella, receptaculum.
N.
necessarius (secretus)
ustęp;
latrina
PommUrk V p. 32 (a. 1311) : concedimus 1-um secretum pro necessitate nature ultra murum civitatis libere construendum.
SSrSil I p. 321 (a. 1450) : ad 1-um necessarium sub typo ventris purgandi vadens.
4.
a.
klasztor;
monasterium
KodWp I p. 15 (a. 1138—1144): quicumque villam Radeow sancto Johanni ecclesieque Muglinensi subtraxerit... vel ingenio aliquo ab eodem l-o (i. monasterio Mogilnensi ) ... alienaverit ... a Domino alienetur.
KodMaz(K) p. 119 (a. 1190) : uxor mea ... in his duabus vicis tantum permaneat cum fa milia sua ... cetera 1-us Buscensis habeat.
KodWp I p. 206 (a. 1244) : ad augendam ... aream fundamento claustri 1-um et ecclesiam sancti Gothardi a domino Boguphalo episcopo Poznaniensi obtinuimus.Ita saepius.
Dicitur etiam de
ecclesiis
ceterisque divini cultus locis
(praec.
c.
addi.
pius, religiosus, spiritualis)
DŁUG. Hist. I p. 118 (= I p. 179 ed. nov.) : fundavit preterea et alias collegiatas, plures parochiales quoque ecclesias, monasteria et 1-a religiosa.
CodEp III p. 406 (a. 1492) : monasteria et 1-a spiritualia et religiosa eorumque personas in suis antiquis iuribus ... ac limitibus conservabimus.
b.
grób;
sepulchrum,
loculus.
5.
a.
miejsce, punkt na jakimś przedmiocie
itp.
;
alicuius rei pars,
punctum.
Occ. położenie; positio
InstrAstr p. 61 (saec. XV in.in) : in quibus instrumentis inveniuntur veri motus vel 1-a vera omnium istorum, quorum hic 1-a media vel motus medius invenitur.
Ib. p. 121 (saec. XV med.med) : pone filum 'd’ super gradum medii argumenti in epiciclo et tactus eius in orbe signorum est verum 1-um ipsius.
b.
część ciała, miejsce na ciele;
corporis
pars.
Additur
corporis (
NIC. POL.
p. 70,
v. 403).
N. i. q.
vulnus
AGZ XI p. 308 (a. 1447): ministerialis ... recognovit ... tria 1-a sanguinolenta et mortifera cum homine penitus interfecto.Occ. pl. narządy rozrodcze, płciowe; genitalia.
6.
(wyznaczone, wydzielone) miejsce do spania,
siedzenia
itp.
; sedile, lectus sim.
B.
miejsce, ustęp, określona partia tekstu; scripti (operis)
pars aliqua, nota, fragmen.
Occ.
problem, zagadnienie, temat; res
dicendo (scribendo) tractanda,
quaestio, proposiium.
II.
de
abstr.
A.
1.
miejsce, stanowisko, godność, urząd; officium,
dignitas, honor, munus.
2.
a.
(kolejne) miejsce, rola, pozycja, ranga;
dignitatis gradus.
b.
kolejność, porządek, szereg; ordo, series.
N.
locut.
pro loco respondere :
LibProm p. 70 (a. 1470) : tres bacalarii responderunt pro l-o ... et hoc ordine locati sunt.
Locut.
ad
1—2:
a.
abl. loco
α.
w miejsce (czegoś) zamiast, w czyimś imieniu; vice, pro nomine alicuius.
β.
(w zamian) za coś; pro
ChrMP p. 560 (= p. 87 Kurb.) : l-o cuius maleficii dux Cunradus ... castrum Lowicz ... archiepiscopo ... Gneznensi in satisfaccionem ... donavit.
KomKadł p. 80 : Lestcho vero Julie pro donacione l-o devirginationis terram Sarbiensem ... tradidit.
KodMp II p. 32 (a. 1224) : acceperat l-o eiusdem hereditatis ... octoginta marcas.
γ.
jako, w charakterze; tamquam
DŁUG. Hist. IV p. 703 : vasis argenteis ... munerum l-o Wladislao regi a caesare destinatis.
N.
loco sui
tak jak siebie samego; ut
se ipsum
AGZ IX p. 107 (a. 1472) : Philippuste l-o sui diligit atque amat.
N. pro
appositione
KsgGrWp II p. 320 (a. 1400) : actum coram nobis Nicolao ... burgravio ... Nicolao Soldra l-o judice, Jacobo subjudice.
Constr. sq. gen. (rei vel personae).
b.
in loco
z powodu?
propter?
KsgPrzem I p. 119 (a. 1423) : Michael ... dimisit Truschoni decem marcas in l-o egritudinis, quas sibi pro domo tenebatur.
3.
stan, położenie, sytuacja; condicio, status.
N. locut.
potiores
(in) loco aliquo se habere (
DŁUG.
Hist. I p. 229 = I
p. 297
ed. nov.),
consistere (et
ordine
ib.III p. 23 = V
p. 34
ed. nov.)
, esse
(
ib.I p. 328= II
p. 91
ed. nov.)
, relinquere aliquid
(
ib.V
p. 448
).
4.
możliwość, możność, okazja; facultas, opportunitas, occasio.
Occ.
uprawnienie, prawo do czegoś;
ius aliquid faciendi.
Glossa
Pol.
RFil XXIV p. 382 (a. 1471) : «nie Idza» non est 1-us.
Locut.
selectae
locum concedere
(sq.
inf.
KodWp I p. 416, a. 1278 : nec ultro ei 1-us concessus est de ... sortibus facere questionem),facere alicui rei DŁUG. Hist. III p. 111 = V p. 127 ed. nov.), item credulitatis indulgere, familiaritatis obtinere; et oblivionis sortiri ( PommUrk II p. 194, a. 1268).
Constr.
sq. gen.
(praec. gerundii), item
sq.
ad :
ŹrWaw I p. 15 (a. 1459) : Hincza ... habeat l-um ad faciendum altare.
DŁUG. Hist. V p. 490 : nullam praestare de pace spem, sed nec ad treugam l-um.Ita saepius.
B.
miejsce w czasie, czas, termin; temporis punctum, tempus.
N. locut
.
ad quem locum
dotąd ...
dopóki; quoad
ZapSądWp I p. 43 (a. 1401) : Hanka ... cum suis pueris non debet respondere Johanni ... pro tricentis marcis, ad quem l-um pueri non habebunt etatem.
C.
rhet.
et log.
t. t. podstawa (założenie) dowodu, argument, dowód; argumenti sedes, argumentum ipsum, demonstratio; definit
WROCŁ. Dial. fol. H IIa : 1-us est sedes argumenti vel id, a quo ad propositam questionem conveniens trahitur argumentum (cf. Cic. Top. 7).
N.
a.
rhet.
communis
sive
generalis (
CALLIM. Rhet.
p. 3
).
b.
phil.
destructivus (
BYSTRZ. Top.
fol. 147a
)
, dialecticus
(
ib.
fol. 159b
et saepius), extrinsecus
(opp.
intrinsecus :
WROCŁ. Dial. fol. H IIb)
, medius
(( BYSTRZ. Top. fol. s VIa ; WROCŁ. Dial. fol. H IIb ;: 1-us medius est, quando argumentum sumitur ab his, que partim conveniunt et partim differunt),sophisticus ( GŁOG. ExLog fol. 75b ; BYSTRZ. Top. fol. 159b ;et saepius).Potissimum occurunt locut. adv. , v. gr. ab accidentibus (communiter :
WROCŁ. Dial. fol. I IIa : 1-us a communiter accidentibus est habitudo vnius communiter accidentium ad reliquum),ab antecedente et consequente ( BYSTRZ. Top. fol. r IVb), ab auctoritate (
GŁOG. Anim. fol. XIb ; WROCŁ. Dial. fol. I IVb ;: 1-us ab auctoritate est habitudo ipsius auctoritatis ad illud, quod per eam probatur),a casibus (
ib.fol. I Va: 1-us a casibus est habitudo vnius casus ad reliquum),a causa (efficiente
ib.fol. H VIb : 1-us a causa efficiente est habitudo ipsius cause efficientis ad suum effectum;finali
ib. fol I Ib: 1-us a causa finali est habitudo ipsius finis ad suum effectum;formali
ib.fol. I Ia : 1-us a causa formali est habitudo ipsius cause formalis ad suum effectum; materiali
ib. 1-us a causa materiali est habitudo ipsius ad suum effectum;item ab effectu caintusae efficies, finalis, formalis, materialis ib.fol. H VIa ; ib.fol. I Ia ;et saepius), a concomitantibus subiectum vel substantiam ( ib.Η IIIa et ib.H IVa), a coniugatis ( BYSTRZ. Top. fol. t Ia) , a contrariis ( WROCŁ. Dial. fol. I IIIa et saepius; item a contradictorie oppositis ib.fol. I IIIb et saepius), a corruptione (
ib.fol. I IIa: 1-us a corruptione est habitudo corruptionis ad corruptum),a descriptione ad descriptum (
ib.fol. H IIIb: 1-us a descriptione ad descriptum est habitudo descriptionis ad descriptum; a descripto ad descriptionem ib. ), a definitione ( ib.fol. Η IIIa ; ;item a definitione ad definitum : BYSTRZ. Top. fol. r IIIa) , a disparatis ( WROCŁ. Dial. fol. I IIIb : 1-us a disperatis est habitudo vnius disparati ad reliquum), a divisione (
ib.fol. I Vb: 1-us a divisione est habitudo vnius condiuidentium ad reliquum;ita saepius), a generatione (
ib.fol. I Ib: 1-us a generatione est habitudo ipsius generationis ad suum genitum;item a generationibus corruptivis : BYSTRZ. Top. fol. v VIb) , a genere ad speciem (et opp. a specie ad genus: ib.fol. r IVa et ib.fol. r IVb et saepius)f ab interpretato ( WROCŁ. Dial. fol. H IVa : 1-us ab interpretato est habitudo interpretati ad interpretatum; item ab interpretato ad interpretationem ib. : et a nominis interpretatione ib.fol. H IVa et saepius), ), a maiori (
ib.fol I IVa: 1-us a maiori est habitudo maioris ad minus;ita saepius; et a maiori ad minus : BYSTRZ. Top. fol. s VIb ; ;opp. a minore ad maius id.AnalPost fol. d IIIa ; ;ita saepius), a minore ( WROCŁ. Dial. fol. I IVa : 1-us a minore est habitudo minoris ad maius), a privative oppositis (
ib.fol. I IIIa: 1-us a priuatiue oppositis est habitudo priuationis ad habitum;item a relative oppositis
ib.fol. I IIb : 1-us a relatiue oppositis est habitudo vnius relatiue oppositorum ad reliquum;et a relativis
ib. 1-us a relatiuis est habitudo vnius relatiuorum ad suum correlatiuum),ab uno positivo ad unum comparativum ( BYSTRZ. Top. fol. t IIb) , a par te (integrali :
WROCŁ. DIAL. fol. Η Va : 1-us a parte integrali est habitudo ipsius partis ad suum totum;etiam a parte subiectiva sive a specie
ib. fol. H IVb : 1-us a parte subiectiua siue a specie est habitudo partis ad suum totum;item a parte in loco
ib. fol. H Vb: 1-us a parte in l-o est habitudo ipsius ad suum totum; porro in modo
ib. l-us a parte in modo est habitudo ipsius ad suum totum;deinde in quantitate
ib. fol. H Va: 1-us a parte in quantitate est habitudo omnium partium simul sumptarum ad suum totum;denique in tempore
ib. fol. H IVb : 1-us a parte in tempore est habitudo ipsius ad suum totum;
ita saepius ), a proportione (
ib. fol. I IVa : 1-us a proportione est habitudo vnius proportionabilium ad reliquum),a substantia (
ib. fol. H IIb : 1 -us a substantia est, quando sumitur argumentum ab his, que sunt de substantia terminorum in questione positorum),a transsumptione (
ib. fol. I IVb : 1-us a transsumptione est habitudo transsumtionis ad transsumptum),
ab usibus (
ib. fol. I IIa: 1-us ab vsibus est habitudo ipsius vsus ad vsitatum),item (arguendo) a secundum quid ad simpliciter ( BYSTRZ. Top. fol. t IIIb) .
N. praeterea
nomina locorum
Differentia (Differentiae) maxime (
WROCŁ. Dial. fol. H IIa
:
1-us Differentia maxime est
illud, quo vna maxima
deffert a alia;
ib. fol. H IIb : 1-us Differentie maxime diuiditur per 1-um intrinsecum, extrinsecum et medium;item Maxima
ib. 1-us Maxima idem est quod Maxima, Maxima autem est propositio, qua non est altera potior nec notior).
III.
(singulare) fungitur vice vocis
locationis:
DŁUG. LibBen I p. 107 : singulis annis fit eorum agricolarum 1-us alias «osadzenye» a festo Nativitatis Christi.