Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LEVIS-2

Gramatyka
  • Formylevis, levis, leve
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. + currus vectura, onerosa ornatus qui parvi ponderis est, minus gravis
      • α. + arma miles levioribus armis instructus
      • β.
      • γ. phil. id, quod non gravis
    • 2. qui facile concoquitur, tenuis (de cibis et potibus).
    • 3. delicatus, subtilis.
    • 4. agilis, velox.
  • II.
    • A.
      • 1. abstr.+ comitatus exercitus summa (pecuniaelenis), victus aestimatio pretium (in, pro) levi pretio levi impensa pro levi pecunia in levi foro parvus, paucus, exilis parvo pretio
      • 2. minus molestus, tolerabilis
      • 3. facilis.
      • 4. parvi momenti, tenuis,
      • 5. qui parvi pretii est, deterior, vilis
      • 6. contumeliosus, probrosus
    • B.
      • 1.
        • a. minime constans, temerarius.
        • b. lascivus, dissolutus
      • 2. non satis dignus, minime gravis
      • 3. humili loco natus, ignobilis

Pełne hasło

1. LEVIS, -e
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
[abl. sg. leve, cf. infra 1347,54. superl. levis minimus?
ArPrawn I p. 361 (a. 1512) : sive iniectio manuum sit modica et ... levis minima.
]
I.
1. nieciężki, lekki; qui parvi ponderis est, minus gravis , v. gr. currus (item vectura, opp. onerosa : OrdUst p. 10, a. 1529) , ornatus ( RachJag p. 164, a. 1393). Glossa Pol.
GŁOG. Alex. I fol. F VIIIb : 1-is ... «lekki».
Praec.
α. arma sim.; item abs. loco subst. levis,, -is m. (żołnierz) lekkozbrojny; miles levioribus armis instructus
*LhnUrk II p. 173 (a. 1346) : cum uno dextrario et uno viro galeato et 1-bus ad hoc pertinentibus.
Cf. Th. VII 2,1215,1 sqq.
β. moneta ( Dogiel IV p. 241, a. 1526), item denarius ( KodWp III p. 762, a. 1316) , florenus ( CodSil XV p. 122, a. 1441) , marca ( DŁUG. Tor. p. 184, a. 1467 ; additur Pruthenicalis: Tom. V p. 122, a. 1520 et saepius).
γ. phil. abs. loco subst. leve,, -is n. to, co lekkie; id, quod non gravis
STOB. Parv. fol. A IVa : natura est ... principium motus secundum locum, vt in gravibus et 1-bus in ipso celo.
WROCŁ. Epit. fol. d VIIIb : 1-e est duplex ... simplex est 1-e, cuius leuitati nihil grauitatis est admixtum, vt ignis, mixtum est 1-e, cuius leuitati aliquid grauitatis est admixtum.
2. lekkostrawny, nieintensywny (o pokarmach i napojach); qui facile concoquitur, tenuis (de cibis et potibus).
3. delikatny (o kolorze: blady); delicatus, subtilis.
N.
color :
RachDw I p. 60 (a. 1555) : coloris viridis 1-ioris (cf. ib. supra coloris viridis gravioris).
4. szybki, ulotny; agilis, velox.
Praec.
tempus ( DokKujMaz p. 173, a. 1224 et saepius in arengis diplomatum). Cf. Th. VII 2,1205,12 sq.
II.
A. de rebus
1. mały, skromny, nieliczny; parvus, paucus, exilis , v. gr. comitatus ( CodVit p. 447, a. 1419) , exercitus ( CodEp II p. 302, a. 1432) , summa (pecuniae : StPPP XII p. 488, a. 1534, ubi falso legitur lenis), victus ( ArHist VI 11 p. 320, a. 1499), item de abstr. , v. gr. aestimatio ( Lites II p. 284, a. 1413 et saepius), pretium sim., praec. in locut. (in, pro) levi pretio tanio; parvo pretio ( AGZ XVI p. 86, a. 1471 ; ARect I p. 385, a. 1494 ; StPPP XI p. 697, a. 1538) ; simili sensu levi impensa ( DANT. in Tom. VII p. 323, a. 1525) , pro levi pecunia ( StSyn VI p. 54, a. 1416), item in levi foro ( DokMp I p. 343, a. 1407 : in foro 1-iori quo potuimus et competenti sculteciam ... vendimus.
KsgPrzem II p. 19, a. 1447 : si triticum erit in 1-iori foro.
Ita passim saec. XV—XVI, cf. ).
N. locut. (in imagine)
aliquid in leviore foro habere lekceważyć; parvi pendere
KlQu p. 40 (a. 1478) : fidei mee erga vos oblitus et eam in I-iori habens foro.
2. lekki, znośny, nie uciążliwy; minus molestus, tolerabilis , v. gr. servitium, labor sim.( ZabDziej II p. 467, a. 1488 ; ArHist X p. 378, a. 1596), item iniuria sim. (syn. modica: CodEp III p. 504, a. 1431 et saepius).
N. locut.
levi stipendio bez wysiłku; nullo negotio
StPPP VII p. 578 (a. 1484) : 1-i stipendio ... graduati.
3. łatwy; facilis.
Praec. in locut. adv.
de levi łatwo; facile
KodWp III p. 240 (a. 1364) : vendiciones nec non empciones de 1-i a memoria labuntur humana.
FormJ p. 5 : ex eis verbis ... argumenta concipere posset de 1-i imbecillis condicio feminarum.
Ita passim saec. XV.
4. błahy, nieważny; parvi momenti, tenuis, v. gr. causa (opp. magna: KodWp II p. 131, a. 1297 ; item gravis KodPol II p. 724, a. 1356) , initium ( Tom. I p. 6, a. 1506) , momentum ( CALLIM. Hist. p. 42, 26).
5. małowartościowy, tani, lichy, pośredni; qui parvi pretii est, deterior, vilis
CracArt I p. 24 (a. 1396) : 6 stamina meliora per 3 marcas et stamina 1-iora per 1 1/2 marcam quodlibet.
PP II p. 101 (a. 1450) : pannos 1-iores et remissiores quam per duos grossos ... ad ... fora ... ducere ... non debebunt.
Syn.
vilis ( CorpJP II I p. 37, a. 1507 et saepius).
6. ubliżający, obelżywy; contumeliosus, probrosus
StPPP VII p. 572 (a. 1503) : uerbis ... contumeliosis et 1-bus.
B. de hominibus
1.
a. lekkomyślny, niepoważny, niestały; minime constans, temerarius.
Additur abl.
corde ( KomKadł p. 339 ), item actione ( DŁUG. Hist. I p. 233 = I p. 300 ed.nov., cf. MIECH. Chr. p. 35 ).
b. swawolny, rozwiązły; lascivus, dissolutus
AKapSąd III p. 371 (a. 1480) : de ... adulterio commisso ... cum quadam Katherina 1-e muliere.
Glossa Pol.
RFil XXV p. 151 (saec. XV med.) : 1-is «rospuszthna».
2. mało znaczący, nieważny; non satis dignus, minime gravis
Lites III p. 140 (a. 1414) : apud graves et I-es personas est publica vox et fama.
DŁUG. Hist. V p. 125 : tanta mala a I-bus hostibus illata.
Praec.
legatus sim.:
ib.III p. 445 : unum et l-em nuntium ad Elisabeth reginam mittere placuit, ut levitas legati mittentium ... exacerbatum animum ... testaretur.
Tom. VII p. 54 (a. 1524) : rex nuncios suos magnos et 1-es ad eum transmittebat.
3. nieszlacheckiego pochodzenia, nisko urodzony, pospolity; humili loco natus, ignobilis
FROVIN. p. 74, v. 313 : potum sume l-em, quia te scis stemate l-em (rusticum alloquitur ).
KsgGrWp II p. 220 (a. 1394) : equitavit ... cum quatuor tam bonis sicut solus, duobus 1-ioribus seu non tam benę progenitis.
AGZ XI p. 159 (a. 1439) : sedecem familiares ita bonos sicut solus estis cum triginta 1-ioribus alias «podleiszymy» in bona ipsius transmisisti.
Dicitur etiam
progenies ( CIOŁ. Lib. II p. 55, a. 1428) , condicio ( AKapSąd III p. 69, a. 1499) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)