- F.
- Th.
- S.
- Dc. (pl.),
- NGl.
- A.
CracArt I p. 116 (a. 1441) : ad conducendas lateres.
ZabDziej II p. 162 (a. 1484) : easdem lateres educere.
RachBon I p. 14 : pro mille laterum invitreatarum.nom. -acc. pl. latera:
KsgKaz p. 28 (a. 1371) : latera recepta ad scolas.
RachWaw p. 43 (a. 1524) : super latera testitudinum.]
cegła; argilla quattuor
tabulis undique formata
1.
propr.
Glossae
Pol.
GŁOG. Alex. I fol. D IVa : 1-er ... «czegla».
GLcerv p. 614 : 1-er «cegta».
Distinguitur
coctus (
DŁUG. LibBen I
p. 4
et saepius), invitreatus (
RachWaw p. 76, a. 1527, RachBon I
p. 14
)
, perfusus (
APozn II
p. 58, a.
1476),
cf.
s.
v.
v.
Indicatur usus
a.
sq.
gen.
,
v.
gr. muri (
KsgPozn
p. 403, a.
1495)
, pavimenti (
RachWaw
p. 267,
a. 1541)
, testudinis (
ib.
p. 43, a.
1527).
Praec.
tegulae (tegularis)
dachówka;
tegula (
APozn I
p. 59, a.
1440
;
DŁUG. Op.
p. 637
)
; simili sensu
testae (
KsgPozn
p. 403,
a. 1495
:
pro 1-bus
testarum),
item
abs.
Visit. p. 722 (a. 1556) : castrum 1-bus alias «dachowką» coopertum.
b.
sq.
ad :
RachJag p. 274 (a. 1394) : pro 1-bus ad fornacem.
RachBon I p. 14 : pro 1-bus invitreatis ad pavimenta.
N.
iun
cturas
α.
laterum formator
cegielnik, strycharz; faber, qui lateres conficit, laterarius
DokMp V p. 24 (a. 1403) : formatori 1-um dicto ... «streycharz».Cf. RachKor p. 499 (a. 1406).
β.
laterum horreum
cegielnia;
lateraria
PrzywKr p. 6 (a. 1360) : horreum 1-um, quod wlgariter «czegelnicza» nominatur.
KodKrak p. 44 (a. 1366) : horreum 1-um in eisdem pascuis contentum.Ita saepius. Simili sensu laterum domus ( PommUrk IV p. 285, a. 1307).
γ.
lapis lateris
kamień ciosany, kostka kamienna;
i. q. quadratus
RachWaw p. 100 (a. 1529) : muratori a labore ... lapidum 1-um alias «cziossanya» pro pavimentis.
2.
dicitur in imagine (respectu duritiei asperitatisve)]
avaritiae :
PEREGR. fol. e Ib: in luto luxurie, 1-e auaricie, palearum superbia.
Locut.
proverbiales
α.
(crudum) laterem lavare
osiągać skutek odwrotny do zamierzonego; de
re, quae secus ac quis
putaret evenit
(e Terentio Phor. 186
MARTIN. OP. Marg. fol. m IVa
;
CRIC.
;in
Tom. V
p. 353, a.
1521
; cf.
Th.
VII 2,1000,20 sqq.; explicat
GŁOG. Alex. I fol. D IVa: l-er ... quanto plus lauatur, tanto minus a rubedine mundatur).
β.
in luto et latere laborare
wykonywać czarną robotę, podejmować najcięższe
trudy; gravissimos labores suscipere
(e
Vlg.
ludit. 5,10
CodEp II
p. 100, a.
1418
; cf. Th. VII 2,1000,9 sqq.).