- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- N.
I.
propr.
A.
de rebus
1.
spadanie, spływanie;
actus deorsum cadendi,
defluxus.
2.
zawalenie się, ruina;
ruina.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 613 : 1-us pro ruina accipitur «vpad».
3.
ruch okrężny, owijanie się (wokół czegoś); motus circularis, actus se circumvolvendi.
Additur
flexuosus (palmitum:
PAUL. CR.
p. 76,
47
;
;cf. Th. VII 2,957,66 sqq.).
B.
de hominibus
1.
przewrócenie się, upadek;
actus concidendi,
casus.
Occ.
meton. okazja do upadku; labendi
occasio
VAdAnt p. 25, 13 : cum testacia uasa ... portaret s. Adalbertus ... hostis callido astu 1-us parat.
2.
osłabienie, wyczerpanie; virium defectus, debilitas (saec. XVI).
II.
transl.
A.
1.
upadek, zagłada; interitus,
pernicies.
N.
oblivionis :
KodWp II p. 303 (a. 1312) : actus humani generis in oblivionis 1-um deciderint.
2.
wymknięcie się, ucieczka, zniknięcie;
evasio, discessus, fuga.
N. locut.
α.
a memoria (memoriae)
i. q. oblivio
KodWp I p. 117 (a. 1231) : ne labili 1-u cadat memorie donatio.
Ib. III p. 582 (a. 1386) : ne gesta ... a memoria humane fragilitatis 1-um habeant.
β.
vitae (ab hac luce)
i. q. mors
DokMp VIII p. 164 (a. 1441) : usque ad vitae suae terminum ultimum atque 1-um.
Ib. p. 137 (a. 1441) : post vitae suae 1-um ab hac luce.
3.
(de tempore vel eis, quae in tempore aguntur)
przemijanie, upływ;
decursus
KodMp I p. 36 (a. 1248) : labilis est humana memoria et 1-u temporis recedit ex facili.
PommUrk III p. 348 (a. 1298) : ne ea, que geruntur in tempore, 1-um sumant cum tempore.Ita passim saec. XV-XVI, cf. Th. VII 2,958,39 sqq.
N.
iur.
libertatis (
KodWp III
p. 147, a.
1360)
,
praescriptionis (
StPPP VII
p. 216, a.
1544
;
ib.
p. 244, a.
1544).
;Occ.
simili sensu
pl.
*PreussUB I 2 , p. 391 (a. 1294) : statuta fidelium 1-us delerent temporum.
*Tom. V p. 297 (a. 1520) : post tot annorum 1-us.
B.
1.
uchybienie, błąd, pomyłka; error, peccatum, vitium.
Additur gen. , v. gr.
imprudentiae (
KADŁUB.
p. 221
)
, linguae (
AKap Sąd I
p. 26, a.
1433
et saepius), item errorum
(de haeresi
Tom. XIV
p. 707, a.
1532).
2.
upadek moralny, grzech; delictum,
peccatum.
Constr.
ad
I-II:
a.
sq.
dat.
,
cf.
b.
sq.
ab.
c.
sq.
ad.
d.
sq.
in
c.
acc.
Iuncturae verbales ad
I-II: lapsum
habere (cf.
),
sumere ((
PommUrk III
p. 348,
a. 1298
;
;simili sensu in lapsum decidere, cf.
supra 24
;
; incidere:
AH IV
p. 85,
saec.
XV)
, declinare (
CodEp III
p. 469,
a. 1500)
,
item lapsu cadere (cf.
).
III.
iur.
1.
niewypłacalność, upadłość; rei familiaris ruina, pecuniae
inopia
APozn II p. 300 (a. 1495) : creditores scientes dicti Pauli 1-um, pro ipsorum debito bona ipsius ... arestaverunt.
2.
przesunięcie (terminu sądowego); (diei iudicii) dilatio
ArHist VI p. 2 (a. 1440) : 1-us fatalium per dictam responsionis suspensionem ... domino Cholewe minime praeiudicare debeat.
Item
citationis :
StPPP VI p. 125 (a. 1518) : peto mihi decerni super actorem poenam cum 1-u citationis.Cf. LABOR III A 2.
3.
perpetuus (in perpetuitatem)
et
abs.
:
przejście w wieczne posiadanie innej osoby, pozbycie na
wieczność; alienatio perpetua
HerbK p. 67 (a. 1451) : si praemissas sexagenas pro termino non exsolverint, extunc praefatos mansos perpetuo 1-u perdent et amittent.
IurMas I p. 218 (a. 1463) : quando ... bona taliter inscripta et accercionata laberentur ad perpetuitatem, tunc ... pro litera huiusmodi 1-us ... duodecem grossos ... solvet.
Ib. II p. 20 (a. 1474) : sub condicione perpetui 1-us inscripseramus et obligaveramus terram nostram Wischegradiensem.Ita saepius, praec. in locut. (sub) lapsu perpetuo (in perpetuitatem) inscribere (cf. supra 23 et saepius ; item ;inscriptio lapsus: IusPol p. 382, a. 1541) , impignorare ( AKapSąd II p. 763, a. 1511) , obligare (cf. ), reformare ( RHist LXIX p. 87, a. 1510). Cf. LABOR III A 1. Ad rem cf. Dąbkowski, Prawo prywatne 11 p. 329.
4.
poenae
poniesienie, zapłacenie (kary pieniężnej); solutio
(multae)
AGZ XII p. 226 (a. 1453) : secunda die post 1-um pene (cf. ib. supra debet ... causam amittere luendo tres marcas parti et iudicio).
Ib. XVIII p. 257 (a. 1483) : sine 1-u quarumvis penarum in villa ... boves recipere.Cf. LABOR III B I.