- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- N.
I.
1.
poznanie, (z)rozumienie;
actus vel facultas intellegendi.
Praec.
phil.
rozumienie, poznanie umysłowe; actus cognoscendi, mente
comprehendendi.
Definitur
GŁOG. Anim. fol. X VIb : i-us ... apud philosophos ... quandoque ... nominat operationem anime, vt prima operatio i-us, scilicet simplicium aprehensio, vocatur i-us.
N. locut.
ad intellectum :
GŁOG. ExLog fol. 122b : aliqui syllogismi fiunt ad nomen et aliqui ad i-um; unde ... oracio dicitur fieri ad i-um, quando respondens et opponens ... recipiunt aliquod nomen vel aliquam oracionem secundum eundem i-um, vt id, quod vnus intelligit per nomen, hoc eciam alter.
Id. Porph. fol. h Ia: non vult ... Porphyrius dicere, quod omnes homines essent vnus homo numero, sed ad illum i-um, qui dictus est.
2.
rozum, umysł;
ratio, mens.
Praec.
phil.
rozum, intelekt, umysłowa władza
poznawcza; vis intellegendi, mente
cognoscendi; definitur e. g.
apud
GŁOG. Anim. fol. X IIIa : i-us... quandoque accipitur pro potentia intelligente ... secundo capitur i-us pro specie intelligibili, qua i-us intelligit.
Ib. fol. B IIIb : i-us est immixtus et immaterialis, et ergo anima est ens intelligibile.
Distinguitur
a.
addito
adi.
(vel
part.
perf.
),
v.
gr.
α.
divinus (
GŁOG. Anim. fol. a VIa
;
BYSTRZ. AnalPost fol. e VIIIa)
;, angelicus, humanus, creatus (
GŁOG. Anim. fol. Y IVb
:
oportet ... i-um creatum intelligere per species et similitudines rerum; sed i-us angelicus
habet species concreatas, per quas intelligit, i-us vero humanus habet species acquisitas a rebus
acceptas.
Cf.
etiam
GŁOG. Porph. fol. s VIa
;
BYSTRZ. AnalPost fol. e VIIIa
;et saepius).
β.
acquisitus
(
GOST. Th. fol. c VIIb)
, adeptus (
KomPolit
p. 186,
a. fere 1433
;
GŁOG. Anim. fol. c VIIb
;et passim),
activus (
GOST. Th. fol. i Ib)
, agens
(
VITELO OpM p. 38,
MatFil IV
p. 27,
saec. XIV
et passim), coniunctus
(
GŁOG. Anim. fol. d IIa)
,
contemplativus (
GOST. Th. fol. i Ib)
, materialis
(
GŁOG. Anim. fol. b Ib)
, naturalis (
BYSTRZ. AnalPr
fol. p Ib)
, nudus (
GŁOG. Porph. fol. d Ib)
,
possibilis
(
id. Anim. fol. N VIb
;
ib. fol. D IIa
;et saepius),
passivus
(
ib. fol. X VIIIb)
, possibilis
(
id. Anal. fol. 6b ; id. Anim. fol. b Ib ; ib. fol. D IIa ;: de i-u posibili, qui est in pura potentia in genere intellectualis nature recte etc.) ita passim),practicus ( VITELO Persp. p. 128 ; GŁOG. Anim. fol. d Va ;et passim), purus ( id. Porph. fol. d Ib ; BYSTRZ. AnalPost fol. e VIIIa) ;, reflexus ad sensum vel ad imaginationem ( BYSTRZ. Top. fol. o IIIa ; GOST. Th. fol. a IVb) ;, separatus a corpore ( SŁUP. MixEl p. 159 ) , speculativus: ( VITELO Persp. p. 128 ; MatFil IV p. 26, saec. XIV ;et passim),unitus corpori ( SŁUP. MixEl p. 161 ).
b.
addito in c.
abl.
,
v.
gr. in actu (
GŁOG. Anim. fol. a
Vb et b Ia
et saepius), habitu (
ib.
et saepius), potentia (
ib. fol. a Vb
et saepius).
N.
inscriptionem libri
De intellectu et intellegibili :
KomPolit p. 186 (a. fere 1433) : quod dicit Alfarabius in libro De i-u et intelligibili.
ArLit IV p. 14 (a. 1490) : magister Iacobus de Gostynyn legit De i-u et inteligibili.
ARect I p. 311 (a. 1491) : tres sexternos De i-u et intelligibili.Ita saepius in ArLit IV.
II.
znaczenie, sens;
significatio, notio.
Saepius in formula
KodLit p. 5 (a. 1254) : transcripsi litteras ... nil addens vel minuens, quod viciet sensum aut mutet i-um.
Lites I p. 407 (a. 1339) : ea omnia ... transsumpsi nil addendo vel minuendo, quod sensum mutet vel variet i-um.Similiter passim. Occ. fere i. q. treść; argumentum, tenor
AGZ IV p. 183 (a. 1467) : cognoscant ... presentes et posteri, ad quos presencium dirigetur i-us, quod ... altare ... duximus errigendum.
N.
locut.
oratio disputabilis (-ata) ad intellectum:
BYSTRZ. Elench. fol. r IVb : opiniones antiquorum distinguentium orationem in orationem disputabilem ad nomen et in orationem disputabilem ad i-um.
Ib. fol. s IIb : diuidebant orationem in orationem disputatam ad nomen et in orationem disputatam ad i-um.Ita ib. saepius.
Constr.
ad
I—II: a.
sq.
gen.
(subi.
vel
obi.
).
b.
sq.
de :
WROCŁ. EpitConcl fol. z 11Ia : sapientia est de solo Deo, i-us vero de Deo et creaturis spiritualibus.c. sq. in c. abl. d. sq. enunt. interrog.
JAC. PAR. Tract. fol. B Va : uexatio dabit eis i-um, quid uiuentes facere debuissent.