- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
A.
wprowadzać, wciskać, wkręcać; indere, inducere, ingerere (saec. XV ex. —XVI);
refl. et pass. przenikać, wchodzić,
wciskać się; se inferre,
irrepere.
Glossa
Pol.
ArSang III p. 142 (a. 1515) : cum ... terris ... bonis aliorum sese i-ntibus alias «wchodnymy».
Constr.
a. sq.
dat.
b. sq. in c.
acc. c. sq. in c.
abl.
B.
1.
aliquem
(saepe
se)
wprowadzać, przedstawiać, polecać,
zwł. pokazywać, ukazywać, okazywać; introducere, commendare, ostendere, monstrare (saec. XV ex. — XVI).
Constr.
a.
sq.
dat.
personae, item
gratiae alicuius (
WAPOW. Chr.
p. 169
et saepius). b.
sq.
dupl.
acc.
DŁUG. Hist. IV p. 165 : se fidum et purum i-vit tam regi quam regno.c. sq. abl. , ]v. gr. virtutibus ( DŁUG. Hist. I p. 105 = I p. 165 ed. nov. et saepius), comitate et benevolentia ( ib. V p. 438 ) sim. d. sq. ad :
Tom. VI p. 153 (a. 1522) : cum ad eam prefecturam se i-asset.e. sq. in c. acc., v. gr. in gratiam ( Tom. III p. 380, a. 1515 et saepius ib. ). f. sq. in c. abl.
DŁUG. Hist. III p. 406 : se adeo Olgerdo in officiis huiusmodi i-erat, ut primus ... haberetur.
Tom. VII p. 207 (a. 1525) : id quod quo faciet frequentius, hoc se in maiore eius Dei gratia i-bit.g. sq. sub :
CorpJP III p. 649 (a. 1522) : nec ullum tam evidens malum, quin ... sub specie boni sese non i-et.
2.
aliquid
pokazywać, doradzać; ostendere,
suadere.
II.
wyjawiać, oznajmiać, zapowiadać, podawać do wiadomości,
ogłaszać, donosić; in lucem proferre, nuntiare,
indicare, significare, praedicere.
Glossa
Pol.
StPPP IX p. 115 (a. 1482) : ego tanquam procurator ... aduocato ... in bonitate alias «w dobroczi» i-o alias «wyawyam», quia dominus ... aduocaciam ... tenet.
Constr.
a.
sq.
dat. personae.
b.
sq.
acc.
c.
sq.
dupl.
acc.
CodVit p. 378 (a. 1416) : veritas i-ns humanas mentes quocunque motu Spiritus Sancti mutabiles.d. sq. acc. c. inf.
MPH II p. 39 (Ebbo) : praemisit nuntios ... qui ... Ottonem ... adire i-rent.
StSyn III p. 47 : i-ns symoniacos ... fore ... de domo Domini propellendos.Ita saepius. e. sq. inf.
KsgŁawKr p. 201 (a. 1392) : Nicolaum ... insinuasse ... se velle habere ... florenos.f. sq. ex :
KomKadł p. 367 : dixit Moyses Israeli ... ex quo tres conditiones i-antur: prima etc.g. sq. pro :
CracArt I p. 263 (a. 1483) : Kreger iam Johanni i-vit pro causa prescripta.h. sq. quia i. sq. quod :
KodWp II p. 161 (saec. XIII) : nos Premisl ... dux Cuyawie universis decrevimus i-re, quod eqs.
IurMas I p. 72 (a. 1398) : ante triduum alteri i-re debet, quod venire non potest.Ita saepius. j. sq. quomodo :
KodLit p. 240 (a. 1419) : rex ... suis nobis i-vit epistolis, quomodo ... prohibuit etc.k. sq. ut :
StSyn III p. 4 : plebibus ... crebro i-te, ut ... infantuli ... baptizentur.1. sq. quasi :
ChrPetri p. 9 : Boleslaus ... Kazimiro nihil legavit, quasi maiora sibi obvenire deberent, i-ns.
Praec.
iur.
1.
wnosić skargę lub zapowiadać jej wniesienie (w sądzie prawa
niemieckiego); (in iudicio iuris Theutonici) causam proponere
vel se propositurum esse
declarare
CracArt I p. 284 (a. 1486) : actores ... i-verunt iuridice Sweboldo pro 41 florenis, quomodo sibi fideiussorem ... ponere debuit etc.
StPPP IX p. 139 (a. 1490) : astitit primum terminum contra ... scultetum i-ndo alias «lupruyacz» coram iure, quod si pareret iuri, vellet contra ipsum querimonisare.
Ib. p. 147 (a. 1494) : Petrus ... in primo iudicio i-uit alias «luproval» contra ... Bartholomeum ... quia si paruisset iudicio, vellet contra ipsum proponere.
Ib. II p. 914 (a. 1496) : Eustachus contra me i-uit in bona voluntate aliter iterum quam prius.Cf. etiam ib. IX p. 168 (a. 1496) : CracArt I p. 389 (a. 1497) ; StPPP VI p. 186 (a. 1521 ubi additur benevolenter et infra libere); CracArt II p. 320 (a. 1536) et saepius.
2.
appellationem
wnosić;
proferre
AGZ IV p. 26 (a. 1406) : protestor ... de i-ndo appellationem ... demum protestor, quod presentem appellationem possum ... resolvere ac novam appellationem interponere et eam i-re.
StPPP VII p. 490 (a. 1411) : Martinus i-uit quandam appellationem in causa eadem nolens iuramentum decisorium prestare.Ita passim.
3.
stwierdzać poniesione szkody (przy pomocy woźnego sądowego); damna parti illata (per praeconem) statuere
AGZ XVI p. 306 (a. 1500) : hoc i-vi alias «obwyodlem» cum ministeriali in tempore et hora.
Ib. p. 325 (a. 1501) : hanc violenciam i-vit alias «obwyodl» cum ministeriali et cum nobili Petro.
4.
singularia
a.
ortilegium
przynieść, pokazać;
afferre, ostendere
AGZ XVI p. 413 (a. 1491) : Henricus debet i-re ortilegium iuris supremi ... coram iudice eiusdem iuris.
b.
querelam
wnosić;
proponere
CorpJP III p. 232 (a. 1512) : contra ... archiepiscopum ... et episcopum ... querelam in conspectu nostrae maiestatis i-sti, quomodo praefati domini episcopi tibi ... iniuriam inferant.