- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- H.
- Ha.
- N.
I.
propr.
A.
1.
wciskać, wtłaczać, wkładać, wbijać; ingerere,
imponere, infigere,
v.
gr.
aliquem torculari
(per comparationem
KADŁUB.
p. 152
)
,
item
columnas
i. palos (
DokMp III
p. 167, a.
1445
:
quod in fluuio seu rippa
fluvii ... columnas alias «pale» i-re et incudere
poterit).
Occ.
tyle co: załączyć, wcielić;
i. q. adiungere, inserere
Kod Lit p. 88 (a. 1404) : qui tamen articuli ex negligencia obmissi sunt litteris eisdem i-i et in numero ceterorum articulorum collocari.
2.
(cisnąc) zmienić kształt, ukształtować; premendo (de)formare, fingere (ferrum).
B.
odciskać, odbijać, tłoczyć; premendo
applicare, figere.
Praec.
1.
a. vestigium.
N.
imaginem
WAPOW. Chr. p. 229 : in ea quoque regni Ungariae parte Solimanus suae expeditionis vestigia i-re voluit.
b. cauterium sim.
Additur
abl. ardenti
et candenti sigillo (syn.
cauterisare:
CorpJP III
p. 436,
a. 1519).
c. sigillum sim.
Simili sensu
ceram (insignitam sigillo:
KodMp II
p. 1, a.
1153
;
AKapSąd III
p. 219,
a. 1422
et saepius), titulum sigillo (
Dogiel IV
p. 69, a.
1343)
.
2.
a.
wyryć, wyżłobić, wyrzeźbić; caelare, insculpere.
Occ. wypisać, wyrazić w piśmie; litteris
exprimere,
inscribere.
b.
drukować; typis
excudere
AKapSąd III p. 372 (a. 1481) : unum vas cum libris i-ssis.
ARect I p. 310 (a. 1491) : reposuit ... Vocabularium iuris i-ssum in coopertorio.
AKap Sąd III p. 532 (a. 1492) : rogatum est, quatenus libros per eum Fiolum i-ssos Ruthenicos et alios i-ndos ... admitteret ad publicandum.Ita saepe. Additur typis (prelo: CorpJP IV 1, p. 253, a. 1526 ; ConcPol VI p. 314, a. 1586 et saepius).
N.
α.
locut.
characteribus impressis, scriptura (de)
littera impressa
tyle co: drukowany;
i. q. typis excusus
(
ŹrWaw I
p. 52,
a. 1476
;
ARect I
p. 387,
a. 1494
;
CorpJP IV 1,
p. 197,
a. 1526
et saepius).
β.
ars
imprimendi
i.q. typographica (
MatPis I
p. 18,
a. 1505).
Syn.
publicare (ad omnium notitiam:
CorpJP IV 1,
p. 89,
a. 1524)
, typis excudere (
ArPrawn I
p. 444,
a. 1557).
3.
wysadzać (drogimi kamieniami);
gemmis distinguere
MARTIN. OP. Chr. p. 29 : imago Iovis ... i-ssa variis gemmis.
4.
osculum, morsum alicui (rei)
pocałować, ugryźć;
i. q. osculare, mordere.
5.
signum crucis
przeżegnać;
i. q. facere
VAdAnt p. 26, 6 : allato pane salutiferae crucis signaculum i-essit.
JAC. PAR. Tract. fol. B Ia : signum crucis i-e tibi.Ita saepius.
II.
transl.
A. aliquid
1.
nadawać, wszczepiać, przekazywać;
imponere, infigere, infundere.
Praec.
a. animo, menti
sim. alicuius; item cordi,
pectori (
FormJ
p. 51
;
KodKKr II
p. 313,
a. 1407
;; additur cordialiter:
ArHist XII
p. 303,
a. 1410
; ita saepius). Porro memoriae, notitiae alicuius (
UrkOel
p. 56, a.
1219
;
PommUrk IV
p. 377,
a. 1309
et saepius).
b.
intellectum alicuius rei
i. q. declarare (
ConcPol IV
p. 192,
a. 1438
; simili sensu
lecta, syn. declarare:
KrMU
p. 82,
16, saec. XV in.
).
Item
memoriam
umocnić, wzmocnić; figere, firmare (alicui:
PommUB
p. 80,
a. 1246
; aliquarum
rerum:
PommUrk V
p. 293,
a. 1317
; alicuius:
LhnUrk II
p. 644,
a. 1348).
c.
phil.
GŁOG. Alex. II fol. c Va : natura proprie sumpta est vis et virtus i-ssa rebus naturalibus.
Id. Anal. fol. Vb : dator formarum ... formam in materiam ponit et i-mit.
GIEŁCZ. fol. K 2a : patet hoc de excellenti sensibili speciem sui in potentia sensitiua fortiter i-nte.Ita saepius.
Inde i. q.
działać, wywierać wpływ; operari, influere
GOST. Th. fol. a VIIIa : causa prima vehementius i-it in effectum quam secunda.
Item in re optica
VITELO Opt. p. 64 : dico quod A semper i-it in corpus BG impressionem C, quę est semper aequalis sibi jpsi et uniformis.
Ib. p. 189 : in omni corpore, cui lumen uel color ex corpore luminoso i-itur, visus eandem caussam et effectum participem habebit.Ita saepius.
2.
przypisywać coś komuś, zarzucać;
intendere, obicere
CodVit p. 401 (a. 1418) : simonie crimen ei i-ndo.
ARect I p. 500 (a. 1513) : studentes in causa cognominationis et obbrobriorum variorum a ... studentibus Masouitis bursam eandem inhabitantibus i-ssorum citati.
3.
wyrządzić,
sprawić, spowodować, zadać; efficere, facere,
inferre.
Occ.
a.
bellum (
Theiner II
p. 129, a.
1460).
b. solutionem (
KodPol IV
p. 70, a.
1454
:
si ... infra
tempus predictum ipsis militibus solucio non esset ... i-ssa, extunc etc.).
4.
wyrazić, zaznaczyć, podkreślić; exprimere, significare
KodPol II p. 845 (a. 1429) : hoc tamen signanter hic presentibus i-sso, quod etc.
B. aliquem
1.
uciskać, dręczyć, gnębić; premere,
vexare
KodPol IV p. 57 (a. 1450) : si nos de hac luce migrare contigerit... et ... coniunx nostra ... non modice i-ssa extiterit et notabilis necessitas affuerit, extunc duas villas ... potens erit vendere.Cf. Th. VII 1,683,69 sqq.
2.
narzucać, wciskać kogoś (na jakieś stanowisko);
imponere, ingerere
PrzMog p. 49 (a. 1455) : vi, potencia, minis ... indignos ad regimina i-itis.
Item
se:
StPPP VII p. 578 (a. 1484) : aliqui ... non pro morum merito uel dignitate scienciarum, sed leni stipendio ... ad easdem ecclesias per lites et ingenia se ingerunt et i-unt.
Constr.
ad
I—II:
a.
quaeritur ubi (quo)?
α.
sq.
dat.
β.
sq.
ad :
AKapSąd II p. 18 (a. 1415) : sigillum rotundum i-ssum ad faciem littere.Cf. etiam supra 7 et 9 et saepius. Cf. Th. VI11,633,31.
γ.
sq.
in
c.
acc.
supra 228,29
et 36,
item
ArPrawn I p. 162, a. 1455 : caracter ... in faciem eius i-atur.Ita saepius. Cf. Th. VII 1,682,78 et 683,77 sqq.
δ.
sq.
in
c.
abl.
b.
quaeritur quid (quem)?
α.
sq.
acc.
β.
sq.
enunt.
obi.
c.
quod :
UrkOel p. 56 (a. 1219) : posterorum noticiae perpetualiter duximus i-ndum, quod etc.
*PommUrk IV p. 383 (a. 1309) : felici successioni futurorum presentibus duximus arcius i-ndum, quod etc.Cf. etiam supra 228,53.