Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMPERTINENS

Gramatyka
  • Formyimpertinens, inpertinens
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ntis
Znaczenia
  • I. propr. alienus, extraneus, qui ad alium pertinet
  • II. transl.
    • A. qui ad rem de qua agitur non spectat, accidentalis, extraordinarius
      • 1. phil. improprius, qui ad rei ipsius naturam non pertinet, accidentalis
      • 2. iur.
        • a. + salvo iure impertinentium et non admittendorum salvis impertinentibus et inadmissibilibus (rebus) rebus accidentalibus neque admittendis omissis
        • b. temere ortus, iniustus, irritus, non competens
        • c. non competens, causae diiudicandae non aptus
    • B. non aptus, non idoneus, praec. (in malam partem) indecens, indignus

Pełne hasło

IMPERTINENS s. INPERTINENS, -ntis adi.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • H.
  • N.
  • K.
I. propr. nie należący do kogoś, obcy; alienus, extraneus, qui ad alium pertinet
KADŁUB. p. 146 : non tantum defferens Boleslaus, que racio successionis postulasset, set i-es quoque provincias sacra indulcione collargiens Mesconi videlicet et Henrico (cf. ChrMP p. 523 = p. 52 Kurb.).
NIC. BŁ. Serm. I p. 116 : est modus loquendi ... quo vtimur repraehendentes aliquos nobis extraneos et i-es: quid tibi mecum negotij?
II. transl.
A. nie należący do rzeczy, nie odnoszący się do danej sprawy, uboczny; qui ad rem de qua agitur non spectat, accidentalis, extraordinarius
*Lites III p. 84 (a. 1414) : articuli huiusmodi sunt i-es et de iure reiciendi.
JAC. PAR. I p. 216 : theologi ... illis verbis ... misticum nec i-em sensum prestantes wolunt tabernaculum illud ... Ecclesiam denotari etc.
CALLIM. Rhet. p. 30 : luciditatem narrationi affert ordo rerum ac temporum ... non pretereundo pertinentia nec i-ia explicando etc.
Ita saepius usque ad saec. XVI.
Constr. sq.
ad :
Tom. III p. 294 (a. 1514) : quequidem consilia ad rem nostram non i-ia erunt.
Occ. fere i. q. dwuznaczny, niezdecydowany; ambiguus, incertus
SSrSil I p. 252 (a. 1482) : nec ad formam argumentorum respondere valens, sed quasi non adverteret, quid contra eum obiceretur, unum modum i-em sepius replicabat, ex quo nec affirmativa nec negativa responsio haberi poterat.
Praec.
1. phil. niewłaściwy, nie mający związku z czymś, nie odnoszący się do czegoś, uboczny, nawiasowy, nie należący do rzeczy; improprius, qui ad rei ipsius naturam non pertinet, accidentalis
GŁOG. Hisp. fol. 163b : propositio i-ns est, que siue concedatur siue negatur, nihil mutatur de veritate propositionis prius concesse.
Id. Don. fol. L Ia: exempla Donati sunt inualida et i-ia ... quia exemplificat per nomina de pronominibus.
BYSTRZ. ParvLog fol. U IVa : i-ns ... alicui dicitur, quod nec ad ipsum sequitur nec sibi repugnat.
Ita saepissime.
Opp.
pertinens ( BYSTRZ. ParvLog fol. F IVb et saepius).
2. iur.
a. in locut. salvo iure impertinentium et non admittendorum vel salvis impertinentibus et inadmissibilibus (rebus) niezależnie od rzeczy niezwiązanych ze sprawą i niedopuszczalnych; rebus accidentalibus neque admittendis omissis
MPVat III p. 111 (a. 1310) : auditor ... ipsos admisit articulos salvo iure i-ium et non admittendorum.
ARect I p. 203 (a. 1483) : Iacobj ... ad articulos ... saluis i-bus et inadmissibilibus, Iohannes ... respondendo non credit esse veros.
ZabDziej II p. 352 (a. 1486) : ad libellum articulatum ... negavit narrata prout narrantur salvis i-bus et de iure non admissibilibus rebus, visis, habitis, et restitutis.
Cf. IMPERTINENTIA I IMPERTINENTER II.
b. nieuzasadnioy, bezpodstawny, nieważny; temere ortus, iniustus, irritus, non competens
CodVit p. 876 (a. 1429) : vultis, quod nos ... scriberemus articulos i-es, dominum Romanorum regem inculpando.
AKapSąd II p. 216 (a. 1459) : procurator ... excepit generaliter verbo contra proposicionem Czesthoconis dicens ipsam inspecificatam, i-em et inadmissibilem.
Ib. p. 909 (a. 1462) : huiusmodi privilegia sunt i-ia, ex eo quia ... rex ... ipsorum privilegiorum vigorem abstulit.
Ita saepius.
Syn.
frivolus ( ib. p. 244, a. 1464) , nullus, invalidus, iurisque et iustitiae contrarius ( ZabDziej II p. 48, a. 1483).
c. niekompetentny, niewłaściwy; non competens, causae diiudicandae non aptus
StPPP III p. 26 : ut ... temeritas nonnullorum in evocandis hominibus ad iudicia i-ia coerceatur, statuimus, quod saeculares ... pro rebus ... saecularibus ad forum ecclesiasticum ... non evocentur.
ArPrawn VI p. 139 (a. 1554) : de ... evocatione ad fora i-ia.
B. niewłaściwy, nie taki jak trzeba, nieodpowiedni, niestosowny, nieprzystojny; non aptus, non idoneus, praec. (in malam partem) indecens, indignus
ConcPol IV p. 209 (a. 1445) : quidam eciam clerici dum tempore fori ad civitates ... vadunt, ibidem crapule ebrietati, verborum i-ium proloquiis et wlgari conversacioni mixti ... morantur.
DŁUG. Hist. IV p. 683 : rectoribus cancellariae omnes donationes, inscriptiones et obligationes, quantumcunque prodigas et i-es, admittentibus.
AGZ VII p. 145 (a. 1484) : volentes eorundem recipiencium hunc i-em abolere morem, ut ipsi cives nostri ... peccora ... sine impedimentis huiusmodi pellere ... valeant ... statuimus eqs.
Ita saepius saec. XVI.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)