- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
dziedzic (-czka), spadkobierca (-czyni); is, qui in defuncti ius, dominium, officia, possessionem
bonorum sim. succedit. Inde: dziedzic,
tj. właściciel, pan (posiadłośći ziemskiej); possessor (praec. praediorum,
cf.
Th. VI
2656,1 sqq.). Praec.
a.
de principibus
Lites I p. 23 (a. 1320) : Myschyugius dux ... in morte ... Wladiclaum regem h-em instituit terre Pomoranie.
KodKKr II p. 102 (a. 1384) : nos Hedwigis ... regina Polonie ... Pomoranie domina et h-s.
ArPrawn I p. 25 (saec. XV in.in) : Wladislaus ... rex Polonie ... princeps supremus et h-us Russie.Ita saepius. Cf. Th. VI 2645, 14 sqq.
b.
de viris feminisve (cf. infra 743, 19)
nobilibus
CodSil(M) II p. 61 (a. 1208) : villam Lubogosch et eius h-em Wrocis.
KodMp II p. 225 (a. 1312) : actum presentibus ... Zegota h-e de Welglow, Johanne h-e de Omilino.Ita vulgo saec. XIII—XVI.
c.
cenobii (ecclesiae, monasterii)
de monasterii conditoris prognatis
KodWp I p. 62 (a. 1208) : Slavenkus, Drogomirus, Svantoslaus h-es ecclesie supradicte in Łekno.
Ib. p. 82 (a. 1216) : Santozlavus, Zlavenicus h-es cenobii supradicti in Łekno.
KodMp I p. 29 (a. 1238) : volumus ... ut prefati abbas et suus conuentus in Szczyrzyc eumdum Sdislaum et successores suos h-es ipsius monasterij debeant reputare et tamquam h-bus honorem exhibere.
d.
de colonis
CodSil(M) II p. 58 (a. 1208) : villas ... cum suis h-bus hereditario iure in posterum possidendas.
KodPol I p. 12 (saec. XIII in.in) : his villis addimus Chennam cum h-bus suis.
Ib. II p. 86 (a. 1273) : h-um de Gacov ascripticiorum ecclesie nostre vidimus literam.
KsgHenr p. 41 : h-es cuiusdam rustici ... transtulerunt se ad montem.Ita vulgo usque ad saec. XVI ex. Ad rem cf. A. Szelągowski, Chłopi dziedzice we wsiach na prawie polskim do końca XIII wieku, in: Studia nad historią prawa polskiego 1, 1899, 3—63 et J. Matuszewski, Potestas heroica, in: Slavia Occidentalis 27, 1968, 133—142.Glossae Pol.
AGZ XIV p. 8 (a. 1440) : Margaretha ... h-s alias «dzedzyczka».
Ib. p. 85 (a. 1443) : quomodo h-s quilibet alias «oczczycz» hereditaria bona eviterna sua debeat docere.
GŁOG. Alex. I fol. E IVa : h-s ... «dziedzicz».
Syn.
et iuxta posita
dominus (-a) (saepe in
iunctura dominus
et heres
et vulgo),
nobilis (
ArPrawn V
p. 432, a.
1396)
, successor (
AKap Sąd III
p. 366, a.
1470)
.
Distinguitur
ascendens, collateralis, descendens
(
ArPrawn VII
p. 51, a.
1566
:
h-es ascendentes, descendentes et collaterales ad successionem defunctorum vocentur)
, divisus (opp.
non divisus:
KodMp IV
p. 225, a.
1425
;
StPPP V
p. 51,
a. 1510
et saepius,
cf.
),
favorabilis
(.
.), feudalis et liber
(
),
iustitiarius (
StPPP VIII
p. 29,
a. 1381
:
Crzistkonem condam iusticiarium h-em de Ch.)
, spiritualis (opp.
saecularis:
AKapSąd III p. 233, a. 1431 : incolas ... villarum tam regalium quam spiritualium et aliorum quorumcunque h-um spiritualium et secularium), tenutarius (
AGZ XVI p. 209, a. 1487 : nobilis Johannes ... h-s tenutarius in Czaschnia), ex radice (i. hereditarius Visit. p. 66, a. 1511) .
Constr.
a.
sq.
gen.
subi.
(vulgo).
b.
sq.
gen.
obi.
, praec.
bonorum, villae, oppidi, aedificiorum
sim.; item
terrae alicuius
(de principibus
44 et
saepius),
coenobii, ecclesiae, monasterii
(supra 4 et 742, 54.
55).
Occ.
scripturarum (
CodEp III
p. 61, a.
1452
:
me scripturarum ipsarum reliquerit h-em)
, testamenti et ultimae voluntatis
(
AKapSąd III p. 167, a. 1513 : cuius testamenti et ultime voluntatis h-es et exequutores meos constituo).c. sq. de et
KsgŁawKr p. 21 (a. 1367) : Habraham h-s de Kozmirzow.Ita vulgo saec. XIV—XVI. Occ. de regno :
DŁUG. Op. p. 408 : Wladislao Loktek vero h-i de Polonie regno.d. sq. in c. abl.
RachJag p. 68 (a. 1388) : Gotardo et gloti sue in Boleslaw h-bus.
AKapSąd II p. 19 (a. 1415) : contra dominam Febroniam h-em in Colodzewo.e. sq. adi. loci
KsgŁawKr p. 152 (a. 1390) : Czadir h-s Rawolowsky.