- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- N.
I.
act.
1.
wdzięczny, żywiący wdzięczność; qui beneficii gratiam habet, refert, beneficii
memor.
Constr.
a.
abs.
,
praec.
in
locut. grata mente, grato animo
sim.
b.
indicatur cui?
sq.
dat.
vel erga.
c.
indicatur causa gratiae
(beneficii)
α.
sq.
gen.
KodMp IV p. 367 (a. 1440) : nos vero ... tantorum g-i beneficiorum.
AAlex p. 157 (a. 1502) : nos suae istius benivolentiae g-issimos esse.Ita saepissime.
β.
sq.
de :
DŁUG. Hist. I p. 217(= I p. 283 ed.nov.) : volens ... de amplissimis beneficiis Dei g-um se ostendere.
Tom. III p. 223 (a. 1514) : de sua opera ac de suo in nos amore nos esse g-issimos.Ita saepius.
γ.
sq.
in
c.
abl.
δ.
sq.
pro:
Dogiel I p. 113 (a. 1509) : pro tantis meritis g-i animi voluntatem apud omnes homines ... relinquamus.
ε.
sq.
enunt.
obi.
c.
quia :
AKapSąd III p. 42 (a. 1473) : g-us es, quia portata est ancilla filio tuo.
2.
łaskawy, życzliwy, chętny, gotowy do czegoś;
benevolus, benignus, propensus, paratus
KodPol I p. 70 (a. 1254) : nos postulationibus iustis et precibus ... abbatis ... g-o convenientes assensu.
CodEp III p. 121 (a. 1464) : solent ... pontifices ... in principibus se g-iores exhibere.
Dogiel IV p. 224 (a. 1521) : ea, quae ad ... amplitudinem ... subditorum ... spectare ... videntur, g-i libentissimique concedimus.Ita saepius. Cf. Th. VI 2264,3 sq.
N.
constr. sq.
ad :
SSrSil VII p. 238 (a. 1471) : alii... terrigene... se obtulerunt g-os ad mandata regis.
II.
pass.
1.
godzien wdzięczności, zasługujący na łaskę, przyjemny, miły, wdzięczny;
gratia dignus, gratiam afferens, suavis, amoenus, pulcher, carus,
acceptus (tam de personis quam
de rebus).
Glossa
Pol.
RFil XVI p. 347 (a. 1428) : sub g-a «slothkym» pace.
Constr.
a. abs.
b. sq.
dat. c. sq.
abl.
N.
locut.
in (ad) gratum alicui cedere (cadere)
stać się przyjemnym, sprawić przyjemność;
i. q. gratum fieri, gratum afferre, in gratum converti
FormJ p. 34 : si vobis cedit in g-um, vestre consulitur strennuitati.
CIOŁ. Lib. I p. 149 : coronationi ... interessem, si ... regi ... hec mea oblacio et affectus caderent ad g-um.
DŁUG. Op. p. 488 : episcopi ... mors ... immatura ... canonicis cessit in g-um.
2.
zadowolony; contentus
StPPP VII p. 550 (a. 1498) : de cuius aduentu... g-i et leti fuerunt.
Visit. p. 429 (a. 1512) : villae incolae sunt multum g-i de domino capitaneo et de factore.Ita saepius saec. XV—XVI.
N.
constr. sq.
pro :
APozn II p. 86 (a. 1479) : pro ... paternis et maternis bonis ... sufficienter satisfecit et contentam et g-am reddidit honestam Ursulam.
3.
uznany, przyjęty, pewny;
ratus, acceptus
,
praec.
in
locut.
ratum et gratum (et firmum) habere (tenere, inviolabiliter observare
sim.)
przyjąć, uznać
za pewne, niewzruszone; pro firmo et certo
accipere
KodMp II p. 67 (a. 1242) : nos igitur conmutacionem ac limitationem predictas ratas et g-as habentes etc.
PrzywKr p. 2 (a. 1324) : promittimus ... premissa omnia rata, g-a, valida et inconwlsa perpetua stabilitate observare.
KsgŁawKr p. 96 (a. 1373) : promittentes ratum, g-um et firmum, quidquid per eos factum fuerit, inviolabiliter observare.
StPPP VIII p. 312 (a. 1389) : et illi ipsorum sentenciam et concordiam ... debent tenere ratam et g-am.Eodem sensu pro (de) rato et grato habere (tenere, observare: StPPP VIII p. 307, a. 1389 ; APozn I p. 15, a. 1435 ; StPPP IX p. 43, a. 1451 et saepius).
N.
sensu
act.
ZabDziej II p. 142 (a. 1484) : de actu presenti expedito gesto sum ratus et g-us.