- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
I.
propr.
- A.
1.
pocisk w
kształcie kuli; globulus, qui machinis
bellicis proiciebatur
StPPP VI p. 234 (a. 1523) : iaculo machinali ... esse perterritum ita, quod g-us iactus crines eius volando tetigerit.
MPH V p. 900 (a. 1533) : a cive ... in foro Cracoviensi g-o e pixide eiaculato percussus, subito interiit.Dicuntur etiam ferrei (
Mat Ref p. 110, a. 1578 : proiectione g-i ferrei alias «kulą żelazną» ... percussit), ignei ( Tom. II p. 262, a. 1513) , igniti ( *ib. XIV p. 487, a. 1532 ; eodem sensu igneorum globi : RegPerc I p. 215, a. 1578) , incensivi ( RachWaw p. 301, a. 1542). Glossa Pol.
Podol. p. 6 (a. 1494) : g-i pixidarum tam parvi quam magni, alias «kulky».
2.
lusorius
et
abs. : gałka, kulka używana do gry hazardowej; alea vel
globulus lusorius
ArHist V p. 373 (a. 1415) : insuper aleas, taxillos, g-os aut alios ludos illicitos clerici non ludant, nec eis intendant.
AKapSąd II p. 480 (a. 1427) : lucratus est in thaberna g-os ludendo.
ArPrawn V p. 178 (saec. XV) : si quid tempore huius tenute super ludo g-orum sive taxillorum de ipsis bonis ... ammisserit etc.
3.
ozdoby architektoniczne; aedium ornamenta
AKapSąd II p. 11 (a. 1415) : carpentarius tenetur construere ... tectum super ... turrim ... et si expediens fuerit, tunc ultra cum g-o et cruce.
Ib. p. 21 (a. 1417) : super deaurando g-o pro turri ecclesie.
Ib. I p. 415 (a. 1455) : turris ... sub g-o per fulmen fuit accensa et infra statua, super qua g-us positus erat.
Dicitur
cupreus (
DŁUG. Hist. V
p. 205
et saepius). Ita frequenter usque ad
saec.
XVI
med.
4.
kula, glob; de Terra, Luna, Sole aliisque
caeli corporibus.
5.
varia
a.
kłębek (nici);
i.q. glomus.
b.
gałka (oczna);
oculus.
c.
bal, zwój (płótna);
volumen (telae)
AGZ XV p. 177 (a. 1475) : violenter ... receperunt ... pallium ... muliebre ... g-um tele alias «wal plothna».
Constr.
ad
1—5: a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
ab:
AKap p. 17 (a. 1530) : duo g-i a cappis.d. sq. de:
AKapSąd III p. 272 (a. 1500) : g-us ... de filiis.e. sq. in c. abl.
DŁUG. Hist. V p. 205 : g-us ... in pinnaculo templi,f. sq. pro :
AKap p. 17 (a. 1530) : duo g-i pro baculis.g. sq. super (supra):
RachWaw p. 30 (a. 1524) : pro ... g-is cupreis super aedificia.
AKap p. 12 (a. 1527) : cum g-o supra tectum.Ita saepius.
II.
transl.
1.
(de hominibus) zbita gromada, zwarty oddział wojska;
i.q. manus (militum),
multitudo.
2.
flammarum
chmura, obłok w kształcie kuli ognia;
i. q. nubes ignea.