- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
I.
sensu latiore: ten kto się kimś (czymś) opiekuje, opiekun, stróż; curator, custos, tutor, patronus.
N.
glossam
Pol.
RFil XXV p. 147 (saec. XV ex.) : e-um «opyekadlnyka» animarum (Vlg. 1 Pet. 2, 25 ).Cf. Słownik Staropolski s. v. opiekadlnik.
II.
sensu strictiore
1.
eccl.
t. t. biskup,zwł.
biskup ordynariusz;
princeps sacerdotum, praesul, pontifex (praec. administrandae dioecesi
praefectus).
Distinguitur
a. dioecesanus (
StSyn IV
p. 67
)
, (ordinarius) loci
(-orum) (
GALL
p. 159,
3
;
ArSang II
p. 105, a.
1401
;;
StSyn IV
p. 54
et
56
;
KodMp IV
p. 305, a.
1435)
;, ordinatus (
VAdAnt
p. 33,
8)
; opp. designatus et electus (
CorpJP III
p. 627, a.
1521).
b. comprovincialis
(comprovincionalis
supra II 780, 28 sqq.
)
;
item
;proprius (
StSyn IV
p. 42
)
, vicinus (
ib.
p. 117
).
c. suffraganeus (
ArSang II
p. 104, a.
1401
;
KodMp IV
p. 232, a.
1426).
d. urbis (de papa
VAdAnt
p. 80,
44)
.
Adduntur
a.
adi.
nominis territorii, urbis, ecclesiae,
v.
gr. Cracoviensis, Chelmensis, Cuiaviensis, Plocensis, Posnaniensis sim.
b.
gen.
α.
nominis territorii (v. gr. Cuiaviae,
Lithuaniae, Livoniae, Russiae).
β.
gentis (v. gr. Bohemorum,
Pomeranorum).
γ.
explic. (v.
gr. ecclesiae Lubucensis, Plocensis, Premisliensis,
item catholicae).
c.
prp.
,
v.
gr. ex Livonia (
Tom. XV
p. 659, a.
1533)
, ex Lithuania et
Russia (
ArPrawn I
p. 464,
a. 1561).
d.
variae appositiones,
v.
gr. (reverendus) dominus (
KodKKr I
p. 10, a.
1206
;
KsgŁawKr
p. 6, a.
1366
;
APozn I
p. 121, a.
1446
et saepius), ), reverendissimus (dominus:
AKapSąd III
p. 265,
a. 1499
;
StPPP IX
p. 259, a.
1546
et saepius),
reverendissimus in Christo pater
(et) dominus (
APozn II
p. 17, a.
1472
;
ib.
p. 177, a.
1487)
, Dei gratia (
DokKujMaz
p. 157, a.
1250
et vulgo),
(Dei et) apostolicae sedis providentia (
KsgŁawKr
p. 221, a.
1393
;
ArSang II
p. 104, a.
1401)
, divina et
apostolicae sedis providentia (
ib.
), divina
miseratione (
DokMp IV
p. 5, a.
1224
;
ArSang II
p. 1, a.
1284)
.
2.
Ruthen(ic)us, ritus Graeci
władyka, biskup obrządku prawosławnego; episcopus ritus
orthodoxi
AGZ VII p. 65 (a. 1424) : in causa honorabilis domini Ilia, Ruthenici e-i alias wladice Premisliensis.
HumRef p. 30 (a. 1443) : universis ecclesiis earumque e-is seu wladicis, praelatis ... ritus Graeci Ruthenorum.
Tom. VII p. 184 (a. 1525) : e-i Rutheni, qui wladice dicuntur ... solvant etiam quemadmodum et alii.
3.
Iudaeorum (Iudaeus)
zwierzchnik wyznaniowej gminy żydowskiej;
communitatis Iudaeorum sacerdos
maior
PrzywKr p. 9 (a. 1370) : Lewkonem Judeum ... necnon Casym eius e-um aut alium Judeum, quem ipsi in e-um ... duxerint acceptandum.
KsgŁawKr p. 102 (a. 1373) : recognovit se Smoil Judeorum e-o in XXI marcis ... obligari.
PrPol p. 56 (a. 1389) : e-us Judeorum astitit terminum peremptorium.Ita saepius..Cf. Th. V 2, 676, 73 sqq.