StPPP II p. 339 (a. 1429) : datum erat ipsis corulum ... ad statuendum dictum aduocatum.generis f.
AKap Sąd III p. 83 (a. 1502) : arripiens corulum spineam (nisi mendum typothetae subest, [cf. ib. infra illo corulo).]
I.
A.
propr.
1.
kij, drąg, patyk, laska; fustis, baculum,
virga
DŁUG. Op. p. 181 : c-o arrepto flumen superavit remigando.
ArHist V p. 158 (a. 1475) : quam ipse ... c-o ... verberauerat.
ZabDziej II p. 275 (a. 1485) : c-o eum Iacobum a se pressit.Ita saepius saec. XV—XVI.
Syn.
baculum
appodiamenti (
MPH VI
p. 497,
saec. XV)
.
N.
glossam
Pol.
AGZ XV p. 261 (a. 1488) : depositis c-is alias «laski».
CorpjP III p. 436 (a. 1519) : ambulaverit cum c-o alias «z laską».
2.
pręt dla ptaków w kurniku; pertica, cui aves in
aviario insident
RachWaw p. 282 (a. 1541) : pro ... 12 c-is, super quibus aviculae insidebunt.
3.
różdżka (o
własnościach magicznych); virga, cui vis
quaedam magica inesse
putabatur
AKapSąd II p. 568 (a. 1452) : habere dicitur quosdam c-os et verba in scriptis, mediantibus quibus exploraciones facit, cognoscendo fures aut alias res amissas.
II.
laska jako oznaka władzy;
scipio insigne auctoritatis
1.
episcopalis
et
abs. : pastorał biskupi;
pedum episcoporum
ArPrawn VIII p. 129 (a. 1415) : deferunt in clippeo dimidiam alteram crucem cum c-o episcopali in clippeo et proclamacio «Thurzina» (cf. ZapHer p. 9, a. 1415; StPPP VII p. 305, a. 1417; ib. p. 396, a. 1450).
AKapSąd III p. 172 (a. 1513) : curvaturam argenteam deauratam cum c-o argenteo.
2.
choralis
et
abs. : pałeczka dyrygenta chóru, batuta; baculum, quo
concentum musicum moderantes
utuntur
AKapSąd I p. 8 (a. 1431) : c-is et habitibus ad officia cantancium prius preparatis.
Ib. p. 397 (a. 1450) : duo c-i argentei corales pro rectoribus chori.Ita saepius.
Syn.
baculum (
MPH V
p. 938, a.
1480)
.
3.
iur.
iudicialis
et
abs. : laska sędziowska;
bacillum iudicis
AGZ XI p. 380 (a. 1452) : generosus Iohannes ... affectavit signum aliquod dari sibi ad citandum Brysch ... tandem datus sibi fuit c-us parwulus et in continenti idem Brysch eciam idem signum affectavit ad citandum prefatum Iohannem.
Praec.
in formulis
a.
per (ad) corulum (pro corulo) (se) recipere (accipere, capere,
provocare, trahere)
odwołać się do laski sędziego,
tj. żądać, aby
sędzia złożył świadectwo odnośnie do sądzonej dawniej przez siebie sprawy;
ad iudicem, qui causam cognovit, appellare, ut de re iudicata
testimonium det
TPaw IV p. 584 (a. 1394) : tunc receperunt se per c-um wulgariter «wstecz» ad dominum ... pincernam.
StPPP VIII p. 536 (a. 1398) : pro hoc coram camerariis ... Stephanus ad librum recurrebat et per c-um recipiebat.Ita saepissime saec. XV—XVI, etiam verbo per ellipsim omisso
TArch p. 29 (a. 1409) : ego ... paratus sum per c-um ad dominos, quia nullum memoriale recepi.
AGZ XVI p. 53 (a. 1468) : si negare volueris, paratus sum ad librum terrestrem pro c-o alias «za laska».Ita saepius.
N.
ad corulum praeconis :
KsgCzer p. 19 (a. 1408) : receperunt se ad c-um prekonis, tandem preco stans coram subiudice dixit, quia etc.
Additur
ad librum (acta :
StPPP II
p. 119,
a. 1401
et passim), ad dominum
(iudicem, procuratorem
sim.
cf.
et saepius
).
Simili
sensu
mediante corulo ad librum recipi
(
AGZ XII
p. 53, a.
1439
:
pro quo ad librum mediante c-o fuerunt in nomen perditum
recepti)
, item
corulum recipere (accipere):
KsgMaz I p. 32 (a. 1404) : Petrus et Nicolaus contra Reciborium receperunt c-um wlgariter «o westschi».
AGZ XVI p. 217 (a. 1488) : paratus sum docere libro, recipiendo c-um pro pena trium marcarum.
StPPP VI p. 144 (a. 1519) : se traxerunt ad statuta accepto c-o a iudicio.
Inde
coruli (ad corulum) receptio (
StPPP VIII
p. 524,
a. 1398
et saepius), acquisitio et perditio (
AGZ XIII
p. 93, a.
1440).
N. constr.
α.
sq.
contra
(aliquem) cf.
β.
sq.
cum
(aliquo):
ArPrawn VIII p. 101 (a. 1407) : Iohannes ... penam sex scotorum contra Marcissium ... quia traxit se cum eo per c-um, quem non adiuuit.
TArch p. 27 (a. 1409) : Stanislaus ... recepit per c-um ad dominum Stanislaum procuratorem Lublinensem cum Bernhardo.Ita saepius saec. XV.
γ.
sq.
pro (aliqua
re) cf.
AGZ XII p. 90 (a. 1441) : pro qua pena se receperant pro c-o et super hiis dedit memoriale.Ita saepius saec. XV.
δ.
sq.
quod:
AGZ XII p. 127 (a. 1444) : recepit se ad librum, quod ita in libro continetur, dictus Iacussius per c-um.
b.
corulum (iudicialem) alicui dare, porrigere
udzielić komuś prawa odwołania się do laski
sędziego;
ius appellandi ad iudicem, ut de re iudicata
testimonium det, alicui
adiudicare
TArch p. 44 (a. 1409) : tunc nos eis c-um porreximus dicentes: ecce, Bernarde, recipias per c-um, quod non dixisti sibi, quod etc.
Ib. p. 54 (a. 1409) : extunc nos c-um iudicialem iuxta iuris formam ereximus et poreximus parti utrique, ut per c-um se reciperent.
StPPP II p. 187 (a. 1411) : Petrus ... acquisiuit super Nicolaum ... XX marcas ... prout datus fuit eis k-us dictus «wstecz» ad librum.Ita saepius saec. XV.
c.
poena coruli
tzw. wina laskowa, opłata sądowa składana przez stronę w wypadku odwołania
się do sędziego co do
sądzonej przezeń uprzednio sprawy; pecunia iudicio solvi solita
ab eis, qui ad iudicem, qui
causam cognoverat, appellabant, ut de re iudicata testimonium daret
AGZ XIII p. 67 (a. 1438) : Symek sex scotos pagabit c-i.
Ib. p. 101 (a. 1440) : sex scotorum succumbit penam alias c-i.
Ib. p. 374 (a. 1462) : debet solvere tres marcas ... pene c-i alias «laskowa, Iesczna» in quatuor septimanis.
Simili sensu