- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- BJ.
- A.
- N.
I.
adv.
1.
osobiście; praesens,
ipse, per
se.
Syn.
personaliter (
ArPrawn VII
1
p. 96, a.
1566).
Simili sensu
in coram (
*Tom. III
p. 124, a.
1514
:
tali responso vobis in c-m dando).
Abundanter
APozn II p. 249 (a. 1493) : ex eorum c-m personaliter constitutorum relacione audivimus.
2.
otwarcie, publicznie, jawnie; palam,
publice.
Syn.
palam (
PrzMog
p. 46, a.
1455)
.
N.
impers.
coram est
jest jawne, oczywiste;
mani festum est
SSrSil I p. 382 (a. 1489) : hoc c-m est, quod uterque hucusque ... sine matrimonio mansit.
II.
prp. c. abl.
[de regimine a.
abs.
Lites III p. 59 (a. 1414) : ad hoc annullandum non estis iudices, nec super hoc causa pendet c-m (sc. vobis ).b. sq. gen.
WiadPol p. 6 (a. 1225) : c-m abbatis Lubensis concordes pacari nequierint.
AGZ IV p. 75 (a. 1409) : villam ... c-m nobis nostrorumque assessorum ... resignavit.
Ib.XIV p. 44 (a. 1442) : quae acta sunt ... c-m aliorum dominorum.Cf. Th. IV 947, 38 sq. (bis tantum) et Pol. wobec sq. gen. c. sq. acc.
TPaw III p. 11 i (a. 1386) : terminum assignauimus in colloquio generali c-m dominos.
Ib. IV p. 5 (a. 1392) : iurauit c-m testes ... pro feno.
Item
KodMp IV
p. 79 (a.
1402)
;
TPaw IV
p. 87 (a.
1402)
;
KsgPrzem I
p. 67 (a.
1416)
;
AGZ XIV
p. 43 (a.
1442)
;
ib.VI
p. 190 (a.
1479)
;
ZabDziej I
p. 119 (a.
1491)
;
KodPol I
p. 349 (a.
1492).
Cf. Th.
IV 947, 23
sqq.]
A.
de hominibus
1.
propr.
a.
(de positione) przed kimś, wobec kogoś, w czyjejś obecności
(zwł. w różnych
okolicznościach życia publicznego);
penes, apud aliquem,
aliquo praesente (praec. de actionibus publicis)
,
v.
gr.
coram iudicio
(
PrzywKr
p. 7, a.
1360
;
KsgŁawKr
p. 1, a.
1365
et saepius), item
coram iure (
AGZ XIII
p. 404,
a. 1463
;
KodPol I
p. 339,
a. 1469
et saepius),
coram libro terrestri
(
AGZ XVI
p. 338,
a. 1503
:
debet statuere ...
fratrem suum ... c-m libro terrestri ad primam positionem).
Eodem sensu
in coram (
AGZ XIV
p. 16,
a. 1440)
:
pecuniam
solvere debet in c-m iudice castrensi.
N.
locut.
coram facie (praesentia, plenari residentia)
alicuius (
PommUrk VII
p. 338,
a. 1330
;
ZabDziej IV
1,
p. 14,
a. 1545
et saepius).
b.
(de motu) przed kogoś, przed czyjeś oblicze; ad aliquem, ante aliquem
KodMp IV p. 79 (a. 1409) : venientes c-m bannitum iudicium.
StPPP IX p. 29 (a. 1425) : veniens Anna c-m iudicio bannito ... recognouit, quia etc.
DŁUG. LibBen I p. 47 : Johannes ... c-m reverendo ... domino ... causarum auditore tractus fuerat ad causam.
2.
transl.
a.
przed kimś, od kogoś; ab aliquo (sq. verbis fugiendi, se abscondendi sim.,
timendi)
NIC. BŁ. Serm. I p. 26 : c-m quo fugient homines de regnis suis ad populum alterum.
AAlex p. 498 (a. 1505) : noli tu latere c-m me.
StPPP XII p. 213 (a. 1546) : neque se c-m ipso abscondit.
Item
se timere (
SSrSil VII
p. 220,
a. 1470
:
ex quo illi
... se timerent c-m Glacensibus
), tutum esse (
MonLub p. 32, a. 1467 : c-m eis non erant tuti fratres cenobij).
b.
w stosunku do kogoś, przed kimś;
in, erga aliquem
,
v.
gr.
coram Deo flammescere (
ModlWW
p. 15
)
, peccare (
KADŁUB.
p. 188
:
peccavi ... in celum et c-m te
(cf. Vlg.
Luc. 15, 18 ).
c.
w czyichś oczach, opinii;
apud aliquem
AKapSąd III p. 102 (a. 1504) : hoc itaque negocium recognosco ita actum fuisse et non aliter, de quo ego male steti c-m domino meo.
N.
coram oculis alicuius (
*PommUrk V
p. 83,
a. 1313)
.
B.
de rebus
1.
a.
przed, przy czymś; ad, iuxta, propter
MARTIN. OP. Chr. p. 35 : Priamum c-m altari ... occidit.
*PommUrk II p. 583 (a. 1286) : spatium aliquod ad locandos currus ... c-m ... molendini foribus.Ita saepius.
Locut.
α. coram oculis
(i. q. ante) aliquid habere (
*KodWp I
p. 6,
a. 1075)
, revolvere (
VITELO
Opt.
p. 474
).
Item sensu latius
translato
*Dogiel I p. 56 (a. 1440) : multum clare cognitum c-m nostris constat obtutibus,
β.
coram aliqua re
(i. q. ad aliquid)
praesentem esse
AGZ XI p. 396 (a. 1453) : afirmans, quod ... presens fuisset c-m eadem forisacione.
γ.
coram decreto stare
i. q.. decreto obtemperare
AGZ XIV p. 93 (a. 1443) : debent stare c-m decreto tamquam de iure.
2.
singulare z (czymś); cum aliqua re
ArSang V p. 26 (a. 1495) : hereditatum venditionem et commutationem ... c-m (nisi leg. cum) bonis maternis et paternis.