- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
I.
1.
przypuszczenie, mniemanie, wyobrażenie; actus
opinandi, existimatio, suspicio.
N.
explicationes et glossam Pol.
GŁOG. Alex. I fol. L VIIb : o-o est putamen vel suspicio dubia.
GLcerv p. 659 : o-o communis est de longe praeteritis, quę facile probari non possunt, «domniemanie».
Ib. p. 722 : sententia et o-o differunt, quia sententia est firma et indubitata responsio, o-o autem est cum dubitatione responsio.
N.
locut.
in opinione relinquere
uznać za niepewne;
i.q. in incerto
DECIUS p. 36 : in tanta rerum mutatione ... non ... habeo quid dicam, rem, ut est, in o-e relinquo.Occ. exspectationis oczekiwanie; i.q. exspectatio ( CodVit p. 1022, a. 1416).
Praec.
phil. de inferiore cognitionis gradu (Gr.
δόξα).
N. definitiones
in textibus phil.
obvias
GŁOG. Don. fol. a IIIb : o-o est assensus alicuius propositionis, quae apparet esse vera propter aliquam rationem probabilem, cum formidine ... tamen de opposito.
BYSTRZ. AnalPost fol. i IVb : o-o accipitur tripliciter: uno modo communiter et tunc est cognitio cum assensu alicuius propositionis, siue ille assensus sit firmus siue non, siue illa propositio sit contingens siue necessaria ... alio modo accipitur proprie et est acceptio vnius partis contradictionis cum formidine alterius et isto modo scientia non est o-o ... tertio modo accipitur magis proprie pro cognitione veri contingentis in quantum huiusmodi.
Ib. fol. g VIa : alius habitus intellectus est, quo contingit aliquando dicere verum et aliquando falsum, et si verum semper, hoc non est sine formidine de opposito et isto modo o-o est habitus intellectus.
Opp.
scientia:
WŁODK. ScrSel II p. 203 : natura ... sciencie est talis quod ... non recipit probationem in contrarium ... quod non facit o-o, que habet formidinem ad oppositum et ... contrariam recipit probationem.
GŁOG. ExLog fol. b Ia : proposicio demonstrativa causat scientiam, dialectica vero o-em.
BYSTRZ. AnalPost fol. h IIIr : scientia est uniuersalium et necessariorum ... sed o-o est tam verorum quam falsorum contingentium.
2.
zdanie, opinia, pogląd;
iudicium, sententia.
N. locut.
adverbialem
ad opinionem (suam)
wedle
własnego uznania;
ad arbitrium
IurMas II p. 78 (a. 1499) : reformaciones ... diuersi diuerse interpretantur ad o-em suam.
ADAM p. 318 : nullo ritu directus ad o-em vivis.Cf. Th. IX 2,718,8 sq. Distinctiones phil.
α. actualis (opp.
habitualis:
BYSTRZ. AnalPost fol. i Va).
β. communis (
BYSTRZ. Top. fol. p IVb
;
WROCŁ. EpitConcl
fol. A VIa)
;; opp. extranea (contra opinionem communem:
BYSTRZ. Top. fol. p IVb
;
;item notorum secundum philosophiam
ib. fol. p IIb).
γ. physica (
ExPhys fol. e VHP)
.
δ. praedicabilis (
MatFil II
p. 29, saec.
XV in.in).
ε. sufficiens (
BYSTRZ. ParvLog fol. z Ib).
ζ. universalis (
STOB. Aret. fol. g IVa).
Praec.
a.
poglądy
filozoficzne, doktryna; philosophorum
placita,
v.
gr. Scoti (
BYSTRZ. Log. fol. a Ib)
.
b.
doktryna religijna, wyznanie; religio,
v.
gr.
Lutheri (
ARect I
p. 595, a.
1522)
, superstitiosa (
StSyn VI
p. 49, a.
1415).
c.
orzeczenie sądu;
iudicis sententia
AGZ XII p. 361 (a. 1474) : Iohannes ... obligatus est tribus o-bus panes dare sufficientes ad nutriendum in venacionibus.Cf. Th. IX 2,716,17 sqq. Occ. zamiar, chęć; animus, voluntas
DyplMog p. 38 (a. 1315) : inprudencium sinistrae o-is motus instinctu contra ... dominum ... abbatem ... quaestionem movi.Cf. Th. IX 2,717,35 sqq.
Iuncturae verbales ad 1
-2:
a. opinio fert;
simili sensu dicit (
HESSE Quaest.
p. 246
)
, versatur (circa
aliquid:
CodVit
p. 1021,
a. 1416)
, volvitur (
CodEp I 2,
p. 125, a.
1451).
b. opinioni adhaerere (
VITELO Persp.
p. 33
)
; simili sensu
opinione duci (
CodEp III
p. 451, a.
1498)
, in opinionem
venire.
c. opinionem (in)sequi (saec.
XV), tueri (
Tom. I
p. 22, a.
1508),
item edere
(saec.
XV), praestare (
AAlex
p. 439, a.
1504)
.
d. aliquem in opinionem adducere;
simili sensu
in opinionem ponere (
SSrSil IX
p. 18, a.
1463)
,
item ad suae opinionis votum conducere (
DŁUG. Hist. IV
p. 88
)
, sub aliqua opinione et conclusione invenire (
*Tom. IV
p. 384, a.
1518)
.
II.
1.
(dobra) opinia, uznanie, sława; existimatio, fama.
Praec.
in bonam partem: dicitur
bona; magna;
simili sensu
electa (
ArPrawn X
p. 237, a.
1408
;
CIOŁ. Lib. I
p. 93
)
, candens
(
KADŁUB.
p. 97
:
candentis flos o-is nec leditur nec marcescit).
Explicatur
gen. ,
v. gr.
iustitiae
(saec.
XV).
Occ.
sui
zarozumiałość;
arrogantia, praesumptio
STOB. Aret. fol. e IVa : praesumptuosus seu inflatus o-e sui.
N.
formulam
sanctae opinionis
i.q. beatae memoriae (de mortuis)
KodMp II p. 48 (a. 1232) : quos homines coram ... archiepiscopo sancte o-is Vincentio ... repeciit.
Locut.
verbales
a. opinionem alicuius gravare
(
KADŁUB.
p. 189
)
, laedere (
ib.
p. 97
),
onerare
((
ib.
p. 100
)
;
;simili sensu demere (alicui rei
*CodEp
I 2,
p. 323, a.
1453).
b. in aliquam opinionem
et reputationem incidere (
KlQu
p. 39, a.
1478)
, opinionis suae
imminutionem pati (
KADŁUB.
p. 98
).
2.
wieść, pogłoska;
fama, rumor.
N. locut.
maior quovis relatu
(ex Hegesippo 3,21,1
DŁUG. Op.
p. 46
) .
Constr.
ad I
- II
:
a.
sq.
gen.
b.
sq.
de.
c.
sq.
super:
WŁODK. Tract. p. 173 : ubi aliquid est difficile, super quo sunt o-es, standum est dictis Ecclesiae.
DŁUG. Hist. IV p. 608 : variae ... super ea occisione edebantur o-es.
c.
sq.
acc.
c.
inf.
d.
sq.
quod:
CodVit p. 1021 (a. 1416) : circa quo hec nostra versata est o-o, quod melius est etc.
AEG. Th. fol. c IIIb : o-o Platonis, scilicet, quod vniuersalia ... preter singularia exsistunt.Cf. Th. IX 2,718,74 sqq.
e.
sq.
enunt.
interrog.
HESSE Quaest. p. 130 : de propositionibus de secundo adiacente, an tales sint demonstrabiles vel non, sunt duae o-es.