General
Full Entry
More

OBLIQUUS

Grammar
  • Formsobliquus, obliquus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -i
  • Part of Speechadjective
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. non rectus, dextrorsum vel sinistrorsum declinans, inclinatus, non perpendicularis.
    • 2. (de via) non directa, deflexa, circumacta
    • 3. + in obliquum (de obliquo) per obliquos obliqua via dextrorsum vel sinistrorsum, non directe. non recta, flexo itinere obviam, in transversum
  • II. transl.
    • 1.
      • a. non rectus, medius.
      • b. + krzywy, iniquus, iniustus, improbus, malus accusatus, reus
    • 2. gram. log.
      • a. + casus (nomen) non rectus, inflexus.
      • b. ind. praes.+ verbum Th.

Pełne hasło

OBLIQUUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • NGl.
  • A.
I. propr.
1. skośny, ukośny, pochylony, nieprostopadły, skierowany w bok; non rectus, dextrorsum vel sinistrorsum declinans, inclinatus, non perpendicularis.
2. (o drodze) okrężny; (de via) non directa, deflexa, circumacta
KodWp V p. 490 (a. 1429) : prestare eisdem ... vexaciones in eorum via recta et solita, cogentes ... ipsos facere viam o-am et remotiorem.
PP II p. 140 (a. 1450) : mercatores per loca alia viasque inconsuetas et o-as ... et non per Leopolim ... proficiscentes.
Ita saepius.
Constr. ad
1—2: a. abs. b. sq. dat.
VITELO Persp. p. 165 : locum o-um uisui et locum propinquum ei.
3. in certis quibusdam locut. α. in obliquum (de obliquo) w bok, na boki, nie wprost; dextrorsum vel sinistrorsum, non directe. β. per obliquos okrężną drogą; non recta, flexo itinere
AGZ XVII p. 217 (a. 1485) : invenit viam ... reclusam ... quousque per o-os difficulter equitando ... in ipsam villam ... venit.
γ. obliqua via naprzeciwko; obviam, in transversum
BRUNO Qfr p. 73 : cum ... propinquare cepisset ... lupus o-a via contra se furendo et currendo venit (cf. ib. infra media via mihi ... lupus occurrit).
II. transl.
1.
a. niebezpośredni; non rectus, medius.
N.
per obliquum nie wprost, pośrednio; non recta, aliis intercedentibus
*Dogiel V p. 39 (a. 1317) : directe vel per o-um nulli ([i. nemini) ... ]remaneant obligati.
b. nieprawy, zły, niesprawiedliwy, niesłuszny; iniquus, iniustus, improbus, malus
ArPrawn I p. 251 (saec. XV in.in) : que insuspecte i. inopinatae accusationum propositiones et o-e in presencia domini censentur.
KrMU p. 109,2 (saec. XV) : cancellarius huius studii, cuius est o-a et contra legem Dei et rectam racionem statuta ... facta cancellare.
Ita saepius. Singulare (e Pol. krzywy, cf. Słownik Staropolski III 419b4 sqq.) oskarżony; accusatus, reus
NieznHer p. 26 (a. 1450) : Iacobus dixit, quod ipse Ioannes ipsum vulnerauit o-us existens in honore suo.
2. gram. et log. t.t.
a. casus (nomen) zależny (o przypadku rzeczownika i przymiotnika); non rectus, inflexus.
Item abs. pro subst.
obliquus,, -i m. , praec. in iunctura in obliquo :
HESSE Quaest. p. 125, 58 : licet non verificatur in recto, tamen bene in o-o.
Ib. p. 298, 55 : ens in actu in definitione motus ponitur in recto, sed potentia in o-o.
Ita saepius.
Inde log.
terminus :
BYSTRZ. AnalPr fol. i VIIb : in omni syllogismo oportet sumere aliquid ... sed hoc potest fieri in propositionibus, que sunt de terminis o-is.
Ib. fol. i VIIIb : ad debite syllogisandum ex terminis o-is oportet obseruare regulas requisitas ad debite syllogisandum ex terminis rectis.
Item abs. pro subst.
HESSE Quaest. p. 564 : illa consequentia non ualet: per nullum motum removetur Socrates, per aliquem motum removetur quies, igitur quies non est Socrates ... eo quod praemissae sunt de o-is et conclusio non.
BYSTRZ. AnalPr fol. i IVa : philosophus docet syllogisare ex o-is (cf. Aristoteles AnalPr I 36.48a40 sqq. ) ... ponit quasdam regulas ... prima est: in prima figura maiore de recto et minore de o-o sequitur conclusio de o-o et non de recto.
b. verbum (cf. Th. IX 2,103,14—18) czasownik w innym czasiei trybie niż ind. praes. : explicant
BYSTRZ. Log. fol. v IVb : excludit philosophus a diffinitione verbi verbum infinitum et verbum o-um ... quod formae curret et currebat non sunt verba, sed casus verbi etc.
WROCŁ. Dial. fol. A Va : o-um est verbum, quod ab alio deriuatur, vt sunt omnia verba, que sunt alterius temporis a presenti et alterius modi ab indicatiuo.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)